Giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn là giải thưởng nghệ thuật thường niên do Báo Thể thao và Văn hóa sáng lập từ năm 2020, nhằm trao cho các sáng tác, trình diễn nghệ thuật xuất sắc của thiếu nhi, hoặc vì thiếu nhi. Trải qua 3 mùa giải, đã có 1 giải Hiệp sĩ Dế Mèn được trao cho nhà văn Nguyễn Nhật Ánh (2020) và 14 giải Khát vọng Dế Mèn được trao cho các văn nghệ sĩ trong và ngoài nước, trong đó có 4 tác giả là thiếu nhi.
Nhấn mạnh việc nhận được tới 121 tác phẩm/chùm tác phẩm do các tác giả gửi dự thi hoặc được các nhà xuất bản trên toàn quốc đề cử, nhà báo Lê Xuân Thành, Tổng Biên tập Báo Thể thao và Văn hóa cho rằng, đây là mùa giải mà Ban tổ chức thấy mình không hề đơn độc. Càng ngày chú Dế Mèn trong cuộc phiêu lưu bắt đầu từ năm 2020, càng có thêm nhiều bạn mới, những đối tác mới, bên cạnh những người bạn tri kỷ vẫn tiếp tục đồng hành.
Ghi nhận, đánh giá cao những kết quả mà giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn đạt được trong suốt 3 mùa tổ chức, nhà báo Vũ Việt Trang, Tổng giám đốc TTXVN nhấn mạnh, giải thưởng đã góp thêm tiếng nói động viên, cổ vũ để đời sống tinh thần của trẻ em ngày một phong phú hơn; thể hiện được tình yêu, sự quan tâm, chăm sóc của xã hội đối với các em thiếu niên, nhi đồng, mầm non của đất nước. Hơn thế nữa, giải thưởng còn là nơi phát hiện, ươm mầm những tài năng văn học, nghệ thuật nhí.
Nhà báo Vũ Việt Trang còn cho rằng, giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn đã thu hút các tác giả ở mọi lứa tuổi, ở cả trong và ngoài nước. Nhiều tác giả nước ngoài đã gửi tác phẩm tham dự và đoạt giải. Điều đó càng cho thấy ý nghĩa to lớn mà giải thưởng đã mang đến cho xã hội, và đặc biệt là mang đến niềm vui cho những độc giả nhỏ tuổi vốn luôn mong muốn khám phá, tìm hiểu về thế giới xung quanh.
Trong Top 10 lọt vào vòng chung khảo giải Dế Mèn năm nay đã phát hiện 2 tác giả nhí với những tác phẩm được đánh giá cao, có những phẩm chất sáng tạo chuyên nghiệp sớm được bộc lộ. Được biết 2 tác giả này đều là con nhà nòi.
Về bộ tranh của Hoàng Nhật Quang (11 tuổi, dân tộc Tày, đến từ Lạng Sơn), họa sĩ Thành Chương, thành viên Hội đồng Giám khảo, nhận xét: “Tôi xem bộ tranh này hơi bất ngờ. Bởi tạo hình cũng như các ý tưởng của tác giả nhí này rất phong phú. Không nghĩ cháu còn ít tuổi như thế. Việc đánh giá cháu ở hiện tại chỉ là một phần nhỏ, cái chính là thấy được tương lai cháu sẽ phát triển. Với họa sĩ nhí này, năng lực (năng khiếu) về tạo hình, trí tưởng tượng cũng như sự làm việc với những bức tranh lớn, tôi nghĩ cháu sẽ còn đi rất xa. Đây là trường hợp tôi đánh giá rất cao và tôi rất thích loạt tranh của cháu”.
Dự kiến ngày 8/6 tại TP Hồ Chí Minh, Báo Thể thao và Văn hóa sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức triển lãm cá nhân đầu tiên cho Hoàng Nhật Quang. Mục đích chính của triển làm này là sau khi phát hiện, Ban tổ chức giải thưởng Dế Mèn muốn thêm một lần giới thiệu tác phẩm của Hoàng Nhật Quang đến với người thưởng lãm và cơ quan báo chí truyền thông tại TP Hồ Chí Minh.
Với các tác phẩm của Đoàn Lữ Thụy Phương (10 tuổi, đến từ Hà Nội), nhà phê bình, PGS.TS Ngô Văn Giá, thành viên Hội đồng Giám khảo, nhận xét: “Thụy Phương có sức viết đáng nể so với độ tuổi, văn phong chỉn chu, kỹ lưỡng, với những câu văn chững chạc, chuyên nghiệp. Đây cũng là tín hiệu đáng quý cho tương lai của tác giả nhí này”.
Họa sĩ nhí Xèo Chu (sinh năm 2007) từng đoạt giải Khát vọng Dế Mèn lần 2 - 2021 nghe tin năm này có 2 tác giả nhí đoạt giải, đã nhờ mẹ trích từ tiền bán tranh gửi tặng mỗi tác giả 10 triệu đồng. Điều này cho thấy sức lan tỏa, sự đồng hành, chia sẻ của những tác giả từng có dấu ấn với giải Dế Mèn.
Đáng chú ý nữa, sau giải Hiệp sĩ Dế Mèn đầu tiên (lần 1 - 2020) được trao cho nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, và sau 2 năm liên tiếp (2021 - 2022) không tìm được “Hiệp sĩ”, thì năm nay đã có giải Hiệp sĩ Dế Mèn thứ 2 được trao nhà văn Trần Đức Tiến.
Từ Bà Rịa – Vũng Tàu ra nhận giải thưởng, nhà văn Trần Đức Tiến không khỏi xúc động, nghẹn ngào. Ông cho biết, đây sẽ là động lực để ông tiếp tục nỗ lực, quyết tâm hơn nữa với mảng sáng tác về thiếu nhi.
Danh sách Top 10 Chung khảo:
1) A lô!... Cậu đấy à? (truyện dài của Trần Đức Tiến, minh họa Kim Duẩn, NXB Kim Đồng)
2) Chùm tranh của Hoàng Nhật Quang (11 tuổi, Lạng Sơn)
3) Khu rừng trong chai (sách tranh của Huỳnh Trọng Khang - Nguyễn Nhân, NXB Thế giới - Phương Nam Books)
4) Nghé ọ hai xoáy (truyện dài của Phạm Anh Xuân, NXB Văn học - Tân Việt Books)
5) Những con mèo của ông bắp cải (bản thảo truyện dài của Nguyễn Thị Cẩm Hà)
6) Ông Ba Bị và những đứa trẻ trong mơ (truyện dài của Lạc An, NXB Kim Đồng)
7) Ở một nơi có rất nhiều rồng (bản thảo truyện dài của Mộc An)
8) Phù thủy sợ ma (thơ Thụy Anh, minh họa Kim Duẩn, NXB Kim Đồng)
9) Từ những bức thư và Tôi, bố tôi, và… (chùm bản thảo của Đoàn Lữ Thụy Phương, 10 tuổi)
10) Vua ngan xóm hồ (bản thảo truyện dài của Uông Triều)
Kết quả Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần 4 - 2023
* GIẢI THƯỞNG LỚN mang tên Hiệp sĩ Dế Mèn được trao cho nhà văn Trần Đức Tiến vì những cống hiến xuất sắc cho thiếu nhi trong toàn bộ sự nghiệp của ông, trong đó có A lô!... Cậu đấy à? (2022) được đưa vào xét giải năm nay.
* Bốn GIẢI ĐỒNG HẠNG mang tên Khát vọng Dế Mèn được trao cho:
- Chùm tranh của Hoàng Nhật Quang (11 tuổi, Lạng Sơn)
- Ông Ba Bị và những đứa trẻ trong mơ (truyện dài của Lạc An, NXB Kim Đồng)
- Ở một nơi có rất nhiều rồng (bản thảo truyện dài của Mộc An)
- Vua ngan xóm hồ (bản thảo truyện dài của nhà văn Uông Triều)
* Ngoài ra là 2 TẶNG THƯỞNG CỦA HỘI ĐỒNG GIÁM KHẢO được trao cho:
- Nghé ọ Hai Xoáy (truyện dài của Phạm Anh Xuân, NXB Văn học - Tân Việt Books) - Tôi, bố tôi, và… và Từ những bức thư (chùm bản thảo của Đoàn Lữ Thụy Phương, 10 tuổi)
Giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn lần thứ 2-2021: Vun đắp những tài năng mới 
Giải thưởng thiếu nhi Dế Mèn lần 3-2022: Vun đắp cho những tài năng trẻ 
