Tranh luận giữa hai ứng viên Tổng thống Mỹ: Người thua cuộc là… cử tri

• Bầu cử Tổng thống Mỹ: Những bất ngờ tháng 10

Cử tri bàng hoàng

Các cử tri Mỹ đã gọi cuộc tranh luận gây tranh cãi giữa Tổng thống Donald Trump và cựu Phó Tổng thống Joe Biden là một sự bối rối xấu xí. Elaine Yonek, một giáo viên đến từ vùng ngoại ô Cleveland và là một đảng viên Đảng Dân chủ, gọi cuộc tranh luận là "đáng xấu hổ", "khó chịu" và "miễn phí cho tất cả" nhưng lại bày tỏ quan điểm rằng nó không khiến các cử tri đang do dự có thêm quyết tâm nghiêng hẳn về bên nào. Cyndi Schillinger, một cửa tri ở vùng ngoại ô nói: "Nhìn cách họ vừa tranh cãi, vừa la hét đêm qua làm tôi thấy như một trò hề. Lẽ ra họ phải tắt micro khi người kia đang nói".

Tổng thống Mỹ Donald Trump và ứng viên đảng Dân chủ Joe Biden liên tục công kích nhau trong cuộc tranh luận đầu tiên hôm 29-9. ảnh: AP

"Nếu bạn định hỏi tôi ai thắng trong cuộc tranh luận, tôi không nghĩ ai thắng. Họ nhảy xung quanh, gọi tên nhau và thiếu tôn trọng", Norma Wible, người Ohio nói với phóng viên Chris Jansing của hãng MSNBC. Thừa nhận rằng màn trình diễn của hai ứng viên "khiến tôi nghiêng về Biden nhiều hơn một chút, nhưng không nhiều", Norma Wible cho biết, nhiều cử tri Mỹ ở Ohio cũng giống cô. Trong khi đó, bên ngoài một cửa hàng Walmart ở Youngstown, Raymond Duffett, một bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình và một người ủng hộ Tổng thống Donald Trump nói rằng Tổng thống nên giữ một cái đầu lạnh hơn trong cuộc tranh luận tiếp theo…

Như vậy có thể thấy, cuộc tranh luận đầu tiên giữa hai ứng viên Tổng thống Mỹ chưa làm dư luận và cử tri Mỹ hài lòng. Thời báo Los Angeles bình luận: "Trong cuộc tranh luận đầu tiên, người thua cuộc không phải là Tổng thống Donald Trump, cũng không phải là ông Joe Biden, đó chính là cử tri Mỹ. Đơn giản là vì những gì họ nghe thấy chỉ là những màn ngắt lời bất lịch sự, từ ngữ oán giận công kích nhau, thay vì việc nêu ra những chính sách trong 4 năm cầm quyền sắp tới, nếu thắng cử. Công chúng Mỹ chỉ thấy những ý tưởng rời rạc, không phải là các kế hoạch tăng tốc sản xuất và phân phối vaccine COVID-19 hoặc cách thức đảm bảo để trẻ em được trở lại trường học vào kỳ học tới".

Kết quả thăm dò được công ty nghiên cứu SSRS thực hiện sau cuộc tranh luận, vừa được CNN công bố cho thấy 2/3 cử tri nghĩ những câu trả lời của ông Joe Bide trung thực hơn ông Donald Trum. 60% cho rằng những "đòn tấn công" của ông Joe Biden vào Tổng thống đương nhiệm là công bằng trong khi con số này ở ông Donald Trump là 32%. Một cuộc khảo sát tương tự do hãng CBS News công bố lại chỉ ra, 48% người trả lời cho rằng ông Joe Biden đã chiến thắng trong buổi tranh luận đầu tiên; trong khi tỉ lệ này ở Tổng thống Trump là 41%; 10% còn lại cho rằng hai ông "hòa nhau".

6 bài học

Theo lịch trình, hai ứng cử viên Tổng thống Mỹ sẽ tiếp tục tranh luận trực tiếp vòng 2 tại bang Florida vào ngày 15-10 và vòng 3 tại bang Tennessee vào ngày 22-10. Ngoài những nội dung chính và chủ đề tranh luận, những người xem còn quan tâm đến bầu không khí cũng như phong thái tranh luận của hai ứng cử viên Mỹ.

Cử tri Mỹ theo dõi cuộc tranh luận trực tiếp giữa hai ứng viên tại West Hollywood, California. ảnh: Getty.

Theo nhận xét của hãng NPR, có 6 bài học cần rút kinh nghiệm trong cuộc tranh luận này. Thứ nhất, đối với đương kim Tổng thống, ông đang đi quá xa và cần phải biết kiềm chế lại. "Đối với một phần của cuộc tranh luận, ông Donald Trump trông giống như đang kiểm soát sân khấu. Ông ngắt lời liên tục và cố gắng đánh lạc hướng và xen vào.

Đó là hành vi khá điển hình nhưng một số lại trở nên nghiêm trọng. Ví dụ, khi ông Joe Biden đang nói về nghĩa vụ quân sự của cậu con trai quá cố Beau, ông Donald Trump đã tiếp cận người con trai khác của đối thủ là Hunter rồi kể lại việc sử dụng cocaine trong quá khứ của anh ta. Nó phản tác dụng. Còn Joe Biden, khi nhìn thẳng vào máy quay, đã biến điều mà ông hiếm khi nói đến thành một khoảnh khắc tích cực và thông cảm".

Sai lầm thứ 2 của ông Donald Trump là từ chối bác bỏ quyền tối cao của người da trắng. Cụ thể, khi được yêu cầu tố cáo những người theo chủ nghĩa thượng tôn da trắng và các nhóm dân quân và đặc biệt là nhóm cực hữu Proud Boys, ông đã nói điều này: "Proud Boys, hãy đứng lại và đứng vững". Chưa hết, trước cuộc tranh luận, đương kim Tổng thống đã đứng sau đối thủ trong các cuộc thăm dò dư luận. Nghĩa là ông cần cố gắng giành lại các cử tri độc lập - những người ông đã thu hút được trong cuộc tranh cử năm 2016. Song Donald Trump chưa làm tốt điều đó.

Vậy  chính xác thì màn trình diễn này dành cho ai? Tổng thống Donald Trump lặp lại lời kêu gọi "luật pháp và trật tự" của mình đối với các cử tri da trắng ở ngoại ô và cố gắng buộc ông Joe Biden lặp lại lời nói. Nhưng cựu Phó Tổng thống đã không nhận lời và xoay trục, kêu gọi "luật pháp và trật tự với công lý, nơi mọi người được đối xử công bằng".

Cuộc khảo sát do hãng CBS News công bố cho thấy, 48% người được hỏi cho rằng ông Joe Biden đã chiến thắng trong buổi tranh luận đầu tiên; trong khi tỉ lệ này ở Tổng thống Trump là 41%; 10% còn lại cho rằng hai ông "hòa nhau".

Và ông Joe Biden đã nói điều này về Tổng thống Donald Trump và bản chất của lời kêu gọi: "Ông ta sẽ không biết một vùng ngoại ô trừ khi ông ta rẽ nhầm. Tôi được lớn lên ở vùng ngoại ô. Đây không phải là những năm 1950. Tất cả những tiếng huýt sáo và phân biệt chủng tộc không còn hoạt động nữa. Vùng ngoại ô đã và đang hòa nhập với thành thị", ông Joe biden nói.

Tuy nhiên, như đánh giá của NPR: "Joe Biden đã bỏ lỡ một số cơ hội. Ví dụ, khi Donald Trump nói về vai trò của khẩu trang trong việc ngăn chặn sự lây lan của COVID-19, Joe Biden có thể đã xen vào mạnh mẽ hơn để nói về các tuyên bố phản đối khẩu trang của ông Donald Trump. Khi đương kim Tổng thống nói việc ông không đeo khẩu trang không gây hại, Joe Biden có thể đã chỉ ra sự gia tăng đột biến về số người nhiễm COVID-19 sau khi hàng loạt cuộc biểu tình ở Tulsa, Okla".

Dẫu vậy, như đánh giá của tờ Bưu điện Washington, ông Joe Biden đã biết "bẫy" đương kim Tổng thống về vấn đề đại dịch, khiến phản ứng của ông Donald Trump về việc xử lý COVID-19 "trở nên giống hơn". Chiến thuật của ông Donald Trump khi tự bảo vệ mình trong việc quản lý đại dịch là xúc phạm sự thông minh của đối thủ Joe Biden.

"Ông ta hoảng hốt vì vừa nhìn thị trường chứng khoán?", ông Joe Biden nói: "Rất nhiều người đã chết và nhiều người nữa sẽ chết trừ khi ông ta trở nên thông minh hơn, nhanh hơn rất nhiều". Đáp lại, ông Donald Trump hỏi một cách khoa trương: "Ông đã sử dụng từ ''thông minh''?. Ông tốt nghiệp ở hạng thấp nhất hoặc gần như thấp nhất trong lớp của mình. Đừng bao giờ dùng từ ''thông minh'' với tôi".

Đồng thời, ông Donald Trump bày tỏ luôn quan điểm không đồng ý với các chuyên gia của mình về thời hạn vaccine COVID-19 mà khẳng định nó sẽ sớm được phổ biến rộng rãi. Nhưng việc đưa ra những lời khẳng định rõ ràng với công chúng chính là điều khiến đương kim Tổng thống gặp rắc rối sau khi cuốn sách mới nhất của Bob Woodward, Rage, tiết lộ rằng ông Donald Trump đã biết rõ về virus SARS-CoV-2 còn tồi tệ hơn những gì ông đã công khai. Tổng thống Donald Trump đã cố gắng gửi thông điệp rằng ông Joe Biden sẽ khiến đại dịch tồi tệ hơn. "Hai triệu người sẽ chết ngay bây giờ", ông Donald Trump nói nhưng lại quên rằng hiện ông là Tổng thống và đa số người Mỹ nói rằng họ không chấp nhận cách mà Nhà Trắng đang xử lý với đại dịch.

Cuối cùng, như chính hãng Fox News phải thừa nhận, trước cuộc tranh luận, người dẫn chương trình Chris Wallace cho hay, mục tiêu của ông là "tàng hình" và nhường sân khấu cho hai ứng viên. Nhưng với vai trò quá mờ nhạt trong tối 29-9, Chris Wallace đang bị chỉ trích rằng không thể khiến hai ứng viên tuân theo quy định và khiến cuộc tranh luận trở nên hỗn loạn. Vì thế, trong cuộc tranh luận tiếp theo vào ngày 15-10, Steve Scully của C-SPAN sẽ đảm nhận vị trí này với mong muốn tạo ra một không khí ôn hoà hơn.