Báo cáo do Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Hoàng Thanh Tùng trình bày cho biết, nội dung giám sát tập trung vào 4 nội dung chính sau:
(1) Tình hình thực hiện chủ trương sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã trong giai đoạn 2019 - 2021.
(2) Kết quả thực hiện chủ trương sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã trong giai đoạn 2019 - 2021.
(3) Đánh giá hiệu quả của việc sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã giai đoạn 2019 - 2021 gắn với mục tiêu đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, tinh giản biên chế, cải cách chế độ tiền lương, cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; đánh giá tính hiệu quả công tác quản lý nhà nước ở địa phương và tính hiệu quả trong việc thực hiện nhiệm vụ ngân sách nhà nước cũng như việc thực hiện các chính sách an sinh xã hội ở địa phương khi thực hiện sắp xếp ĐVHC.
(4) Các bài học kinh nghiệm, cách làm hay, có hiệu quả trong việc xây dựng, lựa chọn phương án sắp xếp ĐVHC, vận động, thuyết phục Nhân dân đồng thuận với phương án sắp xếp, lựa chọn tên gọi của ĐVHC; các kinh nghiệm trong tổ chức thực hiện phương án sắp xếp đã được UBTVQH quyết định.
Về Đề cương báo cáo của các đối tượng chịu sự giám sát, dự thảo đề nghị tập trung báo cáo về kết quả triển khai thực hiện chủ trương sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã đã tiến hành tại các địa phương trong giai đoạn 2019 - 2021; kết quả thực hiện việc sắp xếp, ổn định tổ chức bộ máy của các cơ quan trong hệ thống chính trị ở địa phương; kết quả thực hiện việc sắp xếp, bố trí đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người hoạt động không chuyên trách; việc đầu tư phát triển hạ tầng đô thị nhằm bảo đảm chất lượng đô thị đối với ĐVHC sau khi thực hiện sắp xếp; việc bố trí trung tâm hành chính, trụ sở làm việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị ở các ĐVHC thực hiện sắp xếp; việc cải tạo, xây dựng trụ sở làm việc mới (nếu có) và kinh phí phát sinh...
Dự thảo cũng đề nghị đánh giá hiệu quả của việc sắp xếp ĐVHC cấp huyện, cấp xã thông qua đánh giá về hiệu quả của công tác quản lý nhà nước ở địa phương, đánh giá về tác động của việc sắp xếp ĐVHC đến phát triển kinh tế - xã hội và việc thực hiện các chính sách an sinh xã hội ở địa phương, đánh giá hiệu quả thực hiện nhiệm vụ ngân sách nhà nước ở địa phương…
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đánh giá việc sắp xếp các ĐVHC thời gian qua chất lượng cơ bản đảm bảo tốt, TP Hà Nội năm ngoái giảm được hơn 2.000 người ở tổ dân phố, bộ máy đảm bảo tinh gọn, hiệu lực hiệu quả hơn, đảm bảo hiệu quả trong chi thường xuyên nhiều hơn.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị, trong quá trình triển khai thực hiện, đoàn giám sát cần bám sát yêu cầu, địa phương nào trong diện sắp xếp cấp huyện, xã thì tiêu chí chính dựa vào dân số và diện tích, tuy nhiên không chỉ dựa vào hai yếu tố này mà còn liên quan đặc điểm địa lý, lịch sử, văn hóa, truyền thống... "Cũng có mở ra chuyện, có những đơn vị không thỏa mãn yếu tố dân số, hành chính nhưng tình nguyện làm thì cũng hoan nghênh. Trong mọi trường hợp, địa phương phải có đề án, chúng ta cần phải chú ý khi xem xét, giám sát các vấn đề này", ông lưu ý.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, mục tiêu của tinh giản biên chế suy cho cùng là hai việc mà qua cuộc giám sát phải trả lời được. Thứ nhất là tinh giản biên chế và đầu mối, đi liền với đó là giảm chi phí, ngân sách.
"Có nơi nói, chúng em làm tinh giản biên chế tốt lắm, nhưng cuối khóa tổng kết lại chi thường xuyên không giảm, hoặc giảm chút ít. Ngoài báo cáo của các tỉnh, phải bám sát số liệu của Bộ Tài chính, phải nghe nhiều chiều, đảm bảo tính độc lập, khách quan của số liệu. Phải đảm bảo tính đồng thuận, quá trình làm và sắp xếp xong có ổn định không, tư tưởng có thông không, có gì phức tạp nảy sinh không?", Chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm.
Việc thứ hai theo ông là, phải nâng cao được năng lực, hiệu quả hoạt động bộ máy chính quyền địa phương. "Chúng ta không phải giảm để mà giảm, việc cắt giảm, sắp xếp cuối cùng phải là nâng cao năng lực hoạt động của bộ máy chính quyền địa phương và chỉ số hài lòng của người dân. Chứ nếu hai anh yếu nhập lại thành một anh yếu thì cũng không ý nghĩa gì nhiều...", Chủ tịch Quốc hội đề nghị hết sức lưu ý hai mục tiêu này và phải trả lời được câu hỏi này một cách mạnh dạn, rõ ràng.
