Tiếp nhận nhiều tài liệu quý của nhà văn Sơn Tùng về Bác Hồ

Cùng với các tài liệu, đặc biệt trong đó có các bức ảnh chân dung, ảnh về hoạt động của Bác Hồ lúc sinh thời ở trong và ngoài nước, bản thảo các tác phẩm viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Dịp này, người thân và các nhân chứng đã chia sẻ nhiều câu chuyện xúc động về nhà văn lúc sinh thời.

Nhà văn Sơn Tùng tên thật là Bùi Sơn Tùng (1928 - 2021), có bí danh Ái Thanh, bút danh Sơn Tùng, Sơn Phong. Ông sinh ra trong một gia đình nhà Nho yêu nước ở xã Diễn Kim, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.

Theo gia đình và Trung tâm lưu trữ quốc gia III, nhà văn Sơn Tùng từng có 10 năm (1944-1954) hoạt động cách mạng ở quê nhà, từng làm Bí thư Đoàn Thanh niên cứu quốc xã Diễn Kim; Bí thư Huyện Đoàn Thanh niên cứu quốc huyện Diễn Châu và Tỉnh Đoàn Thanh niên cứu quốc tỉnh Nghệ An. Nhà văn từng tốt nghiệp Trường Đại học nhân dân, công tác tại Báo Nông nghiệp, tiền thân Báo Nông nghiệp Việt Nam ngày nay, sau đó chuyển về Báo Tiền Phong.

Năm 1965, phóng viên Sơn Tùng làm tổ trưởng, đặc phái viên thường trú báo Tiền Phong tại khu IV, từ Thanh Hóa đến Quảng Bình và tuyến lửa Vĩnh Linh để đưa tin cho cả nước và thế giới biết về cuộc chiến tranh khốc liệt của giặc Mỹ ở Việt Nam. Cuối năm 1967, ông xung phong vào chiến trường Đông Nam Bộ (B2), thành lập Báo Thanh niên Giải phóng thuộc Trung ương cục miền Nam, Bí thư Chi bộ Ban Tuyên huấn Trung ương đoàn Thanh niên miền Nam.

Từ thực tế chiến trường, ngoài viết tin bài, ông còn làm thơ, viết ký, truyện ngắn gửi đăng trên báo Tiền Phong. Khoảng thời gian này, nhà văn Sơn Tùng luôn miệt mài ghi chép tài liệu với ý thức chuẩn bị cho các tác phẩm sau này.

Ông Bùi Sơn Định, con trai của nhà văn Sơn Tùng cho biết, ngày 15/4/1971 máy bay Mỹ bắn phá vào căn cứ mới sơ tán của Trung ương Cục, nhà văn Sơn Tùng bị thương rất nặng do mảnh đạn M79 găm vào người, mất 81% sức khỏe, nhưng không phải như một số báo chí đưa là bị đạn cắt cụt tay.

Cũng theo ông Định, thời gian hoạt động ở Tỉnh Đoàn Nghệ An, nhà văn Sơn Tùng từng gặp được bà Nguyễn Thị Thanh, ông Nguyễn Sinh Khiêm là chị và anh ruột Bác Hồ. Ngoài ra, nhà văn còn được gặp cả người thân bên ngoại của Bác, do đó hiểu về những năm tháng tuổi thơ của Bác ở làng Chùa, làng Sen (Nam Đàn) và thời gian theo cha mẹ vào Huế (1895).

Sau khi kết thúc chiến tranh (1975), Bắc Nam thống nhất một nhà, nhà văn Sơn Tùng cùng vợ là bà Phan Hồng Mai lặn lội vào Sài Gòn, Cao Lãnh, Phan Thiết, Huế tìm đến những nơi mà một thời Bác và gia đình đã sống và làm việc để hỏi han, ghi chép lại những câu chuyện về Người và gia đình… Nhà văn đã viết rất nhiều tác phẩm về chủ đề Bác Hồ và các danh nhân, trong đó có 16 đầu sách viết về Bác Hồ. Nhắc đến tên Sơn Tùng, mọi người thường nhớ ngay đến tác phẩm "Búp sen xanh". Đây cũng là một trong những tác phẩm có số phận khá đặc biệt trong gia tài của nhà văn.

Ông Bùi Sơn Định và ông Trần Tam Giáp - nguyên Thư ký của Thủ tướng Phạm Văn Đồng cũng cho biết, khi mới ra mắt, "Búp sen xanh" nhận được nhiều ý kiến khác nhau. Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã yêu cầu ông Giáp đến gặp trực tiếp nhà văn để tìm hiểu và báo cáo lại. Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã đọc rất kỹ tác phẩm, dành nhiều lời khen và cho rằng nhà văn có quyền hư cấu khi viết về Bác Hồ. Thủ tướng cũng đã viết lời tựa cho cuốn sách nhưng mãi sau này, khi tái bản cuốn sách mới in trọn vẹn…

Theo ông Bùi Sơn Định, các tài liệu, hiện vật của nhà văn Sơn Tùng có rất nhiều. Gia đình định làm một bảo tàng nhỏ để trưng bày nhưng điều kiện không cho phép nên quyết định gửi vào Trung tâm lưu trữ quốc gia III với mong muốn những trang văn, nét chữ của ông còn mãi với thời gian, sẻ chia cùng độc giả và những người quan tâm.

Bà Trần Việt Hoa, Giám đốc Trung tâm Lưu trữ quốc gia III cũng cho biết, sinh thời, nhà văn đã gửi rất nhiều bản thảo, tác phẩm vào cơ quan lưu trữ quốc gia. Ông là một trong những cá nhân từ rất sớm đã tin tưởng gửi gắm những đứa con tinh thần của mình vào cơ quan lưu trữ. Đây là lần thứ ba Trung tâm được tiếp nhận khối tài liệu lớn của nhà văn gồm tài liệu giấy, băng, kỷ vật.

Trong đó, tiêu biểu là các bản thảo viết tay, đánh máy tiểu thuyết "Búp sen xanh", "Bông sen vàng", "Sen vàng - con đường từ Huế" "Chiến khu lõm", "Người vẽ cờ Tổ quốc", "Từ con đường ấy", "Cô đơn Người chẳng bao giờ cô độc", "Con đường và con người", "Người Sài Gòn trong đêm Hà Nội đánh B52", "Truyện Trần Phú", "Nhớ Nguồn", "Mở khúc hành xuân", "Những ngày bên Bác"... Bên cạnh đó còn có nhiều bài viết như "Tấm lòng Bác với tấm khăn người mẹ Thái", "Bác vẫn còn nhớ Hội An", "Chân dung một con người", "Bóng mát Bác Hồ", "Người thủy thủ huyền thoại", "Nhớ một cái tết Bác Hồ", "Những chuyện về Bác Hồ cả trăm năm chưa dễ thấu ngọn nguồn"…

Đặc biệt, đây là lần đầu tiên gia đình gửi bảo quản tại Trung tâm 15 băng và nhiều hiện vật quý gắn với cuộc đời và sáng tác của nhà văn như Đài radio, máy đánh chữ, đồng hồ đeo tay, hộp đựng bút, các loại kính, bản khắc dấu, các danh hiệu Anh hùng lao động, Huân chương, Huy chương, Kỷ niệm chương… Các băng được trao tặng trung tâm lần này về Bác Hồ là do nhiều đơn vị, cá nhân tặng nhà văn Sơn Tùng lúc sinh thời, nổi bật có băng "Bác Hồ đến Mỹ", "Người chụp ảnh Bác Hồ", "Những giờ phút cuối đời của Bác Hồ", "Hẹn gặp lại Sài Gòn"…

Theo bà Hoa, những tư liệu chân thực, sinh động, đa dạng cùng các tác phẩm của nhà văn Sơn Tùng về cuộc đời, sự nghiệp của Bác Hồ và những đóng góp của lãnh đạo Đảng, Nhà nước là nguồn thông tin tin cậy, quý giá, rất ý nghĩa với công tác lưu trữ, làm phong phú hơn thành phần Phông Lưu trữ quốc gia Việt Nam. Các tài liệu này không chỉ phục vụ  công tác nghiên cứu về cuộc đời, hoạt động, đóng góp của nhà văn với văn học nghệ thuật nước nhà mà sẽ giúp bạn đọc nhiều thế hệ hiểu, trân quý hơn về một thương binh nặng, một người có công với nước, đồng thời là tấm gương về nhân cách và sự nỗ lực phi thường trong lao động.

Trong thời gian tới, Trung tâm Lưu trữ quốc gia III sẽ thực hiện việc chỉnh lý, sắp xếp khoa học và phát huy có hiệu quả giá trị của các tài liệu này, đưa tài liệu đến với công chúng và phục vụ sự nghiệp xây dựng đất nước, dự kiến gần nhất là triển lãm tại quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong dịp kỷ niệm 133 năm Ngày sinh nhật Bác.