Tiến sĩ kể chuyện làm giáo dục ngày đầu giải phóng

Kỷ niệm 50 năm ngày thống nhất đất nước, Nhà giáo ưu tú, PGS.TS Cao Minh Thì (nguyên Giám đốc Sở giáo dục - Đào tạo TP Hồ Chí Minh) lại bồi hồi nhớ lại những ngày tháng 4 của năm 1975, ông trở lại miền Nam tiếp quản Sài Gòn và bắt tay vào công cuộc “trồng người” những năm đầu giải phóng.

“Có phải bò tôi cũng vào miền Nam”

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng tại Cần Thơ, khi vừa học xong lớp tiểu học và đang là anh bộ đội thuộc biên chế của Trung đoàn Tây Đô thì một ngày cuối tháng 11/1954 Cao Minh Thì nhận lệnh tập kết miền Bắc.

Trở thành học sinh miền Nam trên đất Bắc, Cao Minh Thì xuất sắc thi đỗ vào Khoa vật lý của trường Đại học sư phạm Hà Nội và được giữ lại trường làm giảng viên vào năm 1960. Mặc dù có công việc và gia đình ổn định ở Hà Nội nhưng thầy giáo Cao Minh Thì vẫn luôn nung nấu trong lòng ý muốn đi B vì nỗi nhớ miền Nam luôn nóng bỏng trong tim. Năm 1964, ông làm đơn gửi Ban Thống nhất Trung ương trình bày nguyện vọng của mình nhưng được trả lời “không đi B, chuẩn bị sang Liên Xô nghiên cứu sinh”.

Tiến sĩ kể chuyện làm giáo dục ngày đầu giải phóng -0
PGS.TS Cao Minh Thì (bên phải) thời điểm làm Giám đốc Sở Giáo dục - Đào tạo TP Hồ Chí Minh.

Tạm gác lại nỗi niềm khắc khoải về quê hương miền Nam, thầy giáo Cao Minh Thì lên tàu sang Liên Xô. Sau 4 năm miệt mài học tập, nghiên cứu, cuối cùng ông đã bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Vật lý tại trường Đại học tổng hợp Lomonoxop với 40/40 phiếu đồng ý công nhận của toàn hội đồng. 

Tháng 2/1975, TS. Cao Minh Thì vẫn đang trong quá trình dưỡng bệnh ở Hà Nội thì ông Hồ Trúc, Thứ trưởng Bộ Đại học đến thăm và truyền đạt chủ trương: “Chuẩn bị đi Nam, đi được không?” Mừng quá, TS. Thì trả lời ngay: “Bây giờ có phải bò tôi cũng đi”.  

Ngày 25/4/1975, đoàn cán bộ đi tiếp quản lên chuyến bay từ sân bay Gia Lâm vào Đà Nẵng. Sau hai ngày nghỉ lại, đoàn di chuyển bằng xe ô tô trên Quốc lộ 1A thẳng tiến vào Nam. “Tôi nhớ rõ không khí của Sài Gòn ngày giải phóng hân hoan khó tả. Buồn vui lúc đó nhiều lắm. Ngày chiến thắng nghĩ đến hòa bình, mình được sống trong đất nước thống nhất rồi. Tôi gặp lại mẹ, vừa mừng, vừa thương, bà nghẹn ngào: “Ngày hôm qua mẹ có bảy đứa con, ba đứa hy sinh rồi, hai đứa bị giam ở Tổng Nha cảnh sát, hai đứa ngoài Bắc, tụi giặc tuyên truyền bị bỏ bom chết hết. Bỗng hôm nay về một lúc 4 đứa. Đây là niềm hạnh phúc lớn nhất trong suốt 20 năm chờ đợi của mẹ”.  

Làm giáo dục ngày đầu giải phóng

Trở vào miền Nam tiếp quản Sài Gòn, TS. Cao Minh Thì đã bắt tay ngay vào nhiệm vụ được giao. Ông cùng hơn 10 anh em về Bộ giáo dục của chế độ cũ ở đường Lê Thánh Tông (quận 1 ngày nay). 

Công việc tiếp quản đi vào ổn định, TS. Cao Minh Thì được phân công làm Trưởng Ban quân quản Trường Đại học giáo dục Sài Gòn (sau này là Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh). Sau đó được phân công làm Phó hiệu trưởng Trường Đại học sư phạm TP Hồ Chí Minh. Thời điểm này, trường còn vô cùng thiếu thốn, không có các cơ sở và trang thiết bị cần thiết để dạy và làm thí nghiệm. TS. Cao Minh Thì đã nhiều lần ra Hà Nội để xin và mua trang thiết bị rồi chất lên xe tải chở vào Sài Gòn. Ông mắc võng ngủ trên xe nhiều ngày đêm để giám sát những chuyến hàng cập bến an toàn, đầy đủ. Tuy nhiên, thiếu trang thiết bị không phải là việc khó khăn nhất vào thời điểm đó, mà vấn đề nan giải chính là thiếu đội ngũ giáo viên đủ năng lực và phẩm chất để đáp ứng yêu cầu tào đạo trong giai đoạn chuyển giao này. Việc đầu tiên, TS. Cao Minh Thì trực tiếp phụ trách khoa Tại chức, mở các khóa đào tạo giáo viên. Liên tục từ năm 1975 – 1981, trường đã hoàn thành các khóa đào tạo giáo viên cho thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long.

Năm 1981, TS. Cao Minh Thì được phân công làm hiệu trưởng Trường Cao đẳng sư phạm TP Hồ Chí Minh. Lúc này, đời sống của đội ngũ giáo viên vẫn còn nhiều thiếu thốn, phần đông đều phải làm thêm nghề tay trái để có thêm thu nhập. Bản thân hiệu trưởng Cao Minh Thì cũng phải mở một tiệm may nhỏ ở nhà, để “sáng thầy, chiều thợ, tối làm thơ”.

Tiến sĩ kể chuyện làm giáo dục ngày đầu giải phóng -0
Tháng 3/2025, Nhà giáo Cao Minh Thì (bên phải) vinh dự đón nhận huy hiệu 65 năm tuổi Đảng.

Dù khó khăn, thiếu thốn thì tình yêu nghề giáo trong trái tim và huyết quản của TS. Cao Minh Thì chưa bao giờ nguội lạnh. Ngay cả khi ông giữ chức vụ Giám đốc sở Giáo dục và Đào tạo thành phố vào năm 1989, ông vẫn gác lại mọi thứ của riêng mình, vẫn miệt mài đi về cơ sở, làm những việc tỉ mỉ nhất như: tìm đất xây nhà trẻ, mở lớp bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, nâng cao thu nhập cho giáo viên… Suốt cuộc đời làm nhà giáo của mình, ông luôn trăn trở ba điều: Thiếu trường, thiếu lớp, thiếu thầy. Chính vì những đau đáu ấy mà ông, dù đã 88 đời, 65 năm tuổi Đảng, cơ thể mang nhiều thương tật nhưng chưa bao giờ ông cho phép bản thân thôi cống hiến cho sự nghiệp “trồng người” của thành phố mang tên Bác.

Ngọc Hoa

Các tin khác

Cảnh báo việc "săn nấm" trong rừng thông Đà Lạt

Cảnh báo việc "săn nấm" trong rừng thông Đà Lạt

Ngày cuối tuần, từ sáng sớm, nhiều người dân địa phương, du khách và cả những nhóm “săn nấm” tự phát đã đổ xô vào rừng thông ở Đà Lạt (Lâm Đồng) tìm hái các loại nấm dại. Phía sau thú vui tưởng chừng bình yên ấy là nỗi lo về nguy cơ ngộ độc nấm đang hiện hữu từng ngày.

Sét đánh trong mưa dông: SOS!

Sét đánh trong mưa dông: SOS!

Gần đây, tại nhiều tỉnh, thành trong cả nước, trong đó có TP Đà Nẵng và tỉnh Quảng Ngãi, liên tục xuất hiện các cơn mưa dông lớn kèm theo hiện tượng sấm sét dữ dội. Đây là mối đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe và tài sản của người dân nếu chủ quan, lơ là trong việc phòng tránh.

Viết tiếp sự sống cho bệnh nhi 15 tuổi mắc suy tim giai đoạn cuối

Viết tiếp sự sống cho bệnh nhi 15 tuổi mắc suy tim giai đoạn cuối

Sáng 17/5, Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh cho biết đã thực hiện thành công ca ghép tim thứ 11 từ người hiến chết não, cứu sống một bệnh nhi 15 tuổi bị suy tim giai đoạn cuối, phân suất tống máu chỉ còn khoảng 5%. Đây là trường hợp đặc biệt khi toàn bộ quá trình hội chẩn, điều phối, chuẩn bị và phẫu thuật phải được triển khai trong khoảng thời gian rất ngắn.

Lớp học chữ đặc biệt nơi đại ngàn Tà Xùa

Lớp học chữ đặc biệt nơi đại ngàn Tà Xùa

Giữa cánh rừng đặc dụng của xã Tà Xùa, tỉnh Sơn La, đường vào bản Làng Sáng nhiều đoạn chỉ vừa một xe máy chạy qua. Tối tối, nơi bản xa này lại vang lên tiếng đánh vần ê a của những phụ nữ dân tộc Mông lần đầu học chữ. Tại bản Làng Sáng, lớp học xóa mù chữ mở ra hy vọng đổi thay cho những người quanh năm chỉ biết cầm cuốc làm nương rẫy mà chưa một lần cầm bút.

Vành đai 5 vùng Thủ đô dài 340 km sẽ đi qua 7 tỉnh thành

Vành đai 5 vùng Thủ đô dài 340 km sẽ đi qua 7 tỉnh thành

Ban Quản lý dự án Thăng Long vừa trình Bộ Xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng vành đai 5 vùng Thủ đô. Đây là công trình quan trọng quốc gia, thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội.

Khởi động hành trình "Tôi yêu Tổ quốc tôi" bắt đầu từ quê hương Bác Hồ

Khởi động hành trình "Tôi yêu Tổ quốc tôi" bắt đầu từ quê hương Bác Hồ

Hành trình "Tôi yêu Tổ quốc quốc tôi" 2026 bắt đầu khởi động từ Nghệ An, qua 7 tỉnh, TP, đồng loạt triển khai các hoạt động an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số cộng đồng, chăm lo cho đồng bào vùng khó khăn, lan tỏa mạnh mẽ tinh thần sống đẹp, đồng thời tôn vinh những tấm gương thanh niên tiêu biểu. 

Hàng trăm trường hợp vi phạm an toàn giao thông đường sắt bị xử phạt

Hàng trăm trường hợp vi phạm an toàn giao thông đường sắt bị xử phạt

Ngày 16/5, thông tin từ Tổng Công ty đường sắt Việt Nam cho biết, đơn vị vừa phối hợp cùng lực lượng Công an ra quân xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông đường sắt ngay sau khi Nghị định 81/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn giao thông đường sắt chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.

Sau trận mưa lớn, chất thải “bủa vây” hồ Xuân Hương

Sau trận mưa lớn, chất thải “bủa vây” hồ Xuân Hương

Một ngày sau trận mưa lớn đầu mưa, mặt hồ Xuân Hương Đà Lạt (Lâm Đồng), đoạn gần Cầu Sắt, vẫn bừa bộn chất thải, đặc biệt là bèo tây, chai lọ, vỉ nhựa… Dù lực lượng vệ sinh môi trường đã nỗ lực làm việc, thu gom từ chiều qua tới nay nhưng vẫn ngổn ngang...

Khởi động "chiến dịch" giải phóng mặt bằng hai dự án "khủng" phía Đông Nam Đắk Lắk

Khởi động "chiến dịch" giải phóng mặt bằng hai dự án "khủng" phía Đông Nam Đắk Lắk

Trong tiết trời nắng nóng gay gắt trên dải đất khu Nam Trung bộ, “Chiến dịch 60 ngày đêm cao điểm giải phóng mặt bằng (GPMB)” tại hai dự án lớn ở phía Đông Nam tỉnh Đắk Lắk đang được UBND xã Hòa Xuân cùng các đơn vị, cơ quan chức trách nỗ lực chạy đua với thời gian, triển khai quyết liệt bằng nhiều biện pháp.

Hà Nội kiểm tra toàn diện phương tiện vận tải công cộng

Hà Nội kiểm tra toàn diện phương tiện vận tải công cộng

Ngay sau sự cố cháy xe buýt xảy ra trên phố Lý Thường Kiệt sáng 16/5, Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông thành phố Hà Nội (Sở Xây dựng thành phố Hà Nội) đã ban hành công văn hỏa tốc yêu cầu tăng cường công tác phòng chống cháy nổ đối với hoạt động vận tải hành khách công cộng trên địa bàn thành phố.

Đầu tư thiếu đồng bộ khiến đường Vành đai 3 vướng loạt hệ lụy

Đầu tư thiếu đồng bộ khiến đường Vành đai 3 vướng loạt hệ lụy

Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, đến cuối tháng 4 vừa qua tổng sản lượng thi công Dự án đường Vành đai 3 mới đạt 74% khối lượng. Việc khai thác tuyến tới đây sẽ khó tránh khỏi hạn chế do công trình trọng điểm này đang được đề xuất tiếp tục đầu tư hoàn chỉnh giai đoạn 1…  

Tiếp nhận 127 công dân từ Campuchia trao trả

Tiếp nhận 127 công dân từ Campuchia trao trả

Tối 15/5, Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh cho biết, vừa phối hợp cùng Công an tỉnh Tây Ninh và các lực lượng chức năng hoàn tất thủ tục tiếp nhận 127 công dân Việt Nam do phía Campuchia trao trả tại Cửa khẩu quốc tế Tân Nam.