Hà Nội đang làm sai luật?
Dù đề xuất việc thu phí đại lộ Thăng Long mới chỉ trên văn bản và đang chờ chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, nhưng nó là vấn đề được tranh luận nhiều nhất trên báo chí mấy ngày hôm nay.
Đứng trước lý do thu phí của Hà Nội, nhiều doanh nghiệp vận tải đã lên tiếng phản đối bởi hiện tại các doanh nghiệp này đã phải chịu nhiều thứ phí. Khi tuyến đường đại lộ Thăng Long lập thêm trạm thu phí, dĩ nhiên khó khăn ấy sẽ lại đổ đầu hành khách đi xe. Là một trong những người đầu tiên lên tiếng phản đối kiến nghị lập trạm thu phí này, ông Nguyễn Văn Thanh - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam cho rằng, đại lộ Thăng Long được đầu tư từ nguồn ngân sách, chủ phương tiện đã đóng phí bảo trì đường bộ để duy tu và hoàn vốn tuyến đường nên nếu lập trạm thu phí là "phí chồng phí".
Trước đây, do chưa có phí bảo trì đường bộ nên Chính phủ mới cho phép thu phí trên đại lộ để hoàn vốn. Bộ Giao thông Vận tải đã xóa bỏ hàng chục trạm thu phí trên các tuyến đường đầu tư bằng ngân sách sau khi lập quỹ bảo trì đường bộ, cho nên việc Hà Nội đòi lập trạm thu phí tại đại lộ Thăng Long là sai luật. "Người dân đã đóng tiền bảo trì đường bộ thì tại sao còn phải trả tiền khi đi qua đường được đầu tư xây dựng bằng ngân sách nhà nước?" ông Thanh bức xúc.
Cũng theo như một số ý kiến cho rằng, trước đây Hà Nội cũng kiến nghị để xóa trạm Bắc Thăng Long để tránh phiền hà cho các phương tiện từ sân bay Nội Bài vào trong thành phố. Thế nhưng bây giờ lại đòi lập trạm thu phí với lý do để thu tiền bù vào khoản chi phí tốn kém để có thể xây dựng đại lộ thông minh là điều không chấp nhận được.
Nhiều doanh nghiệp vận tải còn tỏ thái độ bức xúc về việc nếu Hà Nội được duyệt lập trạm thu phí thì sẽ tạo thành tiền đề xấu cho các tỉnh, thành phố khác khi lấy lý do nâng cấp tốn kém hay làm những "công trình thông minh" mà hiệu quả chưa biết đi đến đâu để được lập trạm thu phí. Và từ đó sẽ lại có hàng loạt trạm thu phí được xây dựng trở lại, đi ngược với Nghị định 18 năm 2012 về việc thu phí bảo trì đường bộ.
Thu phí không phải để bảo trì?
Để giải đáp thắc mắc của dư luận, Ông Nguyễn Thịnh Thành - Chánh Văn phòng UBND TP Hà Nội cho biết, việc triển khai thu phí hoặc thu phí vào thời điểm nào trên đại lộ Thăng Long là tùy thuộc vào hình thức đầu tư xây dựng hệ thống giao thông thông minh và phải được Thủ tướng chấp thuận. Cụ thể, UBND thành phố Hà Nội đã chỉ đạo Sở GTVT nghiên cứu xây dựng đề án thu phí trên đại lộ Thăng Long (phần đường cao tốc) nhằm tạo nguồn thu để thực hiện công tác quản lý, duy tu, bảo trì cơ sở hạ tầng như hệ thống chiếu sáng, cây xanh, công tác bảo đảm an toàn giao thông (mặt đường, biển báo…), cứu hộ, cứu nạn, hệ thống điều hành giao thông thông minh trên đại lộ này.
Tại buổi giao ban báo chí do Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội tổ chức vào ngày 18-2, trả lời về việc Hà Nội kiến nghị Chính phủ cho phép thu phí đại lộ Thăng Long để hoàn vốn ngân sách (khoảng 5.687 tỷ đồng), ông Nguyễn Xuân Tân, Phó Giám đốc Sở Giao thông vận tải Hà Nội cho biết: "Thu phí đại lộ Thăng Long không phải để duy tu, bảo dưỡng đường mà để thu hồi vốn đầu tư cho hệ thống giao thông thông minh, hệ thống cây xanh, ánh sáng...".
Cũng theo ông Tân, đề xuất trên cơ sở chỉ đạo của Thủ tướng giao thành phố Hà Nội nghiên cứu thực hiện đề án thu phí cao tốc đại lộ Thăng Long từ tháng 12/2011. Để tổ chức quản lý, khai thác tốt tuyến đường theo quy định của Bộ GTVT, UBND TP đã chỉ đạo Sở GTVT nghiên cứu xây dựng đề án thu phí Đại lộ Thăng Long (phần đường cao tốc).
Tuy nhiên, kiến nghị này có được duyệt hay không còn phụ thuộc vào chủ trương đầu tư (bằng ngân sách hay xã hội hóa) và quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Trong thời gian tới, Hà Nội sẽ triển khai toàn bộ hệ thống giao thông thông minh trên các tuyến đường cao tốc, trong đó đại lộ Thăng Long sẽ được thực hiện thí điểm đầu tiên. "Cần phải có thiết bị quản lý hiện đại trên các tuyến đường cao tốc, bởi nếu không nguy cơ tai nạn giao thông sẽ rất cao và mức độ mất an toàn rất lớn... Khi áp dụng hệ thống giao thông thông minh, toàn bộ người điều khiển và các phương tiện sẽ được kiểm soát nghiêm ngặt về tốc độ. Khi mua vé trên các tuyến đường cũng không phải dừng phương tiện", ông Tân cho biết.
Theo đó, khi có hệ thống giao thông thông minh, tất cả đều được ghi chép bằng hình ảnh và được đưa về trung tâm xử lý và phạt nguội nếu có vi phạm. Trường hợp có nguy hiểm, lực lượng chức năng sẽ áp sát phương tiện, yêu cầu tấp xe vào làn đường để xử lý. Ngoài ra, hệ thống giao thông thông minh còn có tác dụng cảnh báo nguy cơ thời tiết, tầm nhìn, ánh sáng... Kinh phí đầu tư cho hệ thống giao thông thông minh của đại lộ Thăng Long ước tính trên 209 tỷ đồng.
Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có quyết định đầu tư bằng vốn ngân sách hay xã hội hóa. Nếu đầu tư bằng vốn ngân sách thì đương nhiên sẽ không thu phí, còn nếu theo hình thức xã hội hóa, sẽ phải xin ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Giao thông thông minh lợi bất cập hại
Ở nhiều nước, đường cao tốc được xây dựng song song cùng con đường hạn chế tốc độ khác. Nếu muốn di chuyển với tốc độ cao, người dân có thể nộp phí để được "thuê" đường. Còn nếu không muốn lãng phí tiền, người dân có thể sử dụng con đường hạn chế tốc độ kia để di chuyển. Tiền để bảo trì, xây dựng những con đường này được lấy từ quỹ bảo trì đường bộ do người dân đóng góp. Ở nước ta thì chưa đủ điều kiện để làm điều đó dù vẫn dựa theo nguyên tắc đó để thực hiện. Nhưng với những con đường đáp ứng đủ điều kiện nói trên, nếu có thu phí vào đường cao tốc, tin chắc rằng, người dân sẵn sàng nộp tiền để "thuê" đường nếu nó đảm bảo chất lượng và thuận tiện cho việc đi lại.
Tuy nhiên, ở đây, việc thu phí cho đại lộ Thăng Long mà Hà Nội đã kiến nghị lại là một vấn đề hoàn toàn khác. Hơn nữa, việc lập trạm thu phí chỉ gây tiêu tốn hàng chục tỷ tiền thuế và hiệu quả thì không đi đến đâu. Khi được hỏi về những "tác hại" của việc lập trạm thu phí trên đại lộ Thăng Long, ông Bùi Danh Liên - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô Hà Nội cho biết: "Khi xây dựng đại lộ Thăng Long thì chủ đầu tư đã phải lên kế hoạch hoàn vốn như thế nào, không phải cứ cần tiền là thu phí. Phần lớn tuyến đường này được xây theo hình thức hợp đồng - xây dựng, chuyển giao, tức là người dân xung quanh đã mất đất để nhà đầu tư làm đường thì không lý gì họ phải trả thêm phí".
Cùng với đó, đường 32 đang được tiếp tục lên kế hoạch xây dựng và mở rộng. Nếu có thu phí, người dân chắc hẳn sẽ cân nhắc việc sử dụng con đường mới cũng như tuyến quốc lộ 6 để làm lộ trình "né" trạm thu phí. Như vậy sẽ có rất ít phương tiện sử dụng đại lộ Thăng Long, gây ra việc lãng phí.
| TS - KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển Hà Nội, nguyên KTS trưởng của thành phố Hà Nội cho biết: "Theo các quy định hiện hành, người dân đã nộp phí bảo trì đường bộ rồi, đường đại lộ Thăng Long được xây dựng bằng vốn ngân sách. Nếu làm như vậy thì sẽ là "phí chồng lên phí". Nếu lấy lý do thu phí để xây dựng hệ thống thông minh thì đây là lý do không thuyết phục. Trong quá trình xây dựng đại lộ Thăng Long này còn có vốn đối ứng của các doanh nghiệp khác nữa, khi kết hợp để cho họ làm thì đã có những cam kết. Thế thì tại sao không đốc thúc để cho họ thực hiện những cam kết như vậy, mà lại để cho người dân chịu phí. Nếu lấy lí do anh không nộp phí thì anh phải đi đường thu gom là không hợp lý, bởi như vậy sẽ không phát huy được vai trò của tuyến đường giao thông. Hạ tầng kỹ thuật đã có thuế rồi, đừng lấy lý do để dồn lại gánh nặng, trách nhiệm cho cấp trên tức là Thủ tướng Chính phủ. Như thế chứng tỏ là đang lách luật tìm những đặc thù. Cần phải huy động từ các nguồn khác chứ không phải bổ đầu người dân trong tình cảnh kinh tế khó khăn như thế cả". |
| Đại lộ Thăng Long với mức vốn đầu tư 7.527 tỷ đồng dài 28km, rộng 140 m, gồm 2 dải đường cao tốc quy mô mỗi chiều 3 làn xe; 2 dải đường đô thị 2 làn xe; dải phân cách giữa; 2 dải đất dự trữ và dải trồng cây xanh, vỉa hè. Tuyến đường được tính bắt đầu từ ngã tư giao cắt với đường Phạm Hùng - Khuất Duy Tiến - Trần Duy Hưng, đi qua qua địa bàn các huyện Từ Liêm Hoài Đức, Quốc Oai và Thạch Thất đến ngã tư giao với Quốc lộ 21A (km 31 + 64, điểm đầu của đường Hồ Chí Minh). |
