Xe cảnh sát và lịch sử hơn 100 năm
Theo một số ghi chép, chiếc xe cảnh sát đầu tiên trên thế giới là chiếc xe kéo chạy bằng điện tại thành phố Arkon, bang Ohio, Mỹ. Chiếc xe cảnh sát đầu tiên trên thế giới được kỹ sư Frank Loomis chế tạo vào năm 1899 và trị giá khoảng 2.400 USD. Sỹ quan Louis Mueller của Sở Cảnh sát Arkon đã đi vào lịch sử khi trở thành người lần đầu sử dụng xe cho công tác tuần tra.
Những bức ảnh về chiếc xe này hiện không còn được lưu giữ, nhưng một số thông tin ít ỏi cho thấy, xe có thể đạt vận tốc tối đa 26 km/h và đi được quãng đường 48 km sau mỗi lần nạp điện. Để tiện cho việc tuần tra, xe được trang bị đèn, chuông và một cái cáng. Được biết, nhiệm vụ đầu tiên của chiếc xe này chính là áp tải một người say rượu về đồn cảnh sát.
Trong thời kỳ đầu, những chiếc xe cảnh sát được sử dụng để giúp các sỹ quan cảnh sát tới hiện trường vụ án nhanh hơn cũng như để tuần tra giám sát các khu vực được giao.
Những năm đầu thế kỷ XX, cùng với sự phát triển của ngành công nghiệp chế tạo ôtô, những chiếc xe điện với tốc độ hạn chế trở nên lạc hậu và ngành cảnh sát buộc phải hiện đại hóa công cụ tuần tra của mình.
Và dòng xe động cơ đốt trong, sản xuất đại trà đầu tiên trên thế giới Ford Model T bắt đầu gia nhập lực lượng cảnh sát. Với động cơ 4 xi-lanh dung tích 2,9 lít, phiên bản xe cảnh sát Model T cũng chỉ có công suất khiêm tốn 20,2 mã lực, bằng 1/10 sức mạnh của những dòng xe hiện nay. Dù vậy, xe vẫn có tốc độ nhanh hơn nhiều so với những dòng xe điện sử dụng trước đó khi có thể lên tới vận tốc 75km/h.
Để phục vụ công việc ngày càng đa dạng của lực lượng cảnh sát, hãng xe Ford đã cho ra đời thêm phiên bản xe chuyên biệt cho cảnh sát với thiết kế có thùng để chở tội phạm.
Dù đã nhanh, cơ động hơn trước và cũng có đèn, còi gắn riêng, những chiếc xe cảnh sát vẫn hoạt động chưa thật hiệu quả do thiếu sự kết nối thông tin. Và bộ đàm hai chiều của lực lượng an ninh cùng từ đó mà ra đời.
Năm 1923, viên cảnh sát kỳ cựu Frederick William Downie đến từ Sở Cảnh sát Victorian tại Australia đã sáng chế ra bộ đàm hai chiều dành riêng cho lực lượng an ninh. Đây trở thành phương tiện liên lạc đầu tiên không sử dụng dây để truyền dữ liệu trên xe hơi, thay thế vĩnh viễn cho những cuộc gọi đường dài và kém hiệu quả thông qua hộp điện thoại.
Và để hệ thống bộ đàm hoạt động hiệu quả, những trạm vô tuyến bắt đầu được dựng lên tại Mỹ vào những năm cuối thập niên 1920. Trạm vô tuyến cảnh sát đầu tiên trên thế giới có tên WRDS ra đời năm 1929, tại Michigan (Mỹ) cho phép 44 xe, 80 trụ sở cảnh sát bang và hàng loạt đồn địa phương có thể bắt được tín hiệu từ trạm phát sóng để liên lạc với nhau.
Cùng với sự có mặt của hệ thống kết nối này, việc tuần tra và phối hợp tác chiến giữa lực lượng cảnh sát trong các khu vực khác nhau cũng được nâng lên một cấp độ mới.
Sự phát triển của ngành công nghiệp ôtô trên toàn thế giới đã đẩy mạnh quá trình biến đổi nâng cấp của các dòng xe cảnh sát. Những dòng xe chuyên biệt dần trở thành một mục tiêu quan trọng và các hãng xe cũng quyết liệt cạnh tranh để góp mặt trong lực lượng đặc biệt này.
Nếu những năm đầu thế kỷ XX, mới chỉ có vài thương hiệu chạy đua nhau để phục vụ lực lượng an ninh như Chevrolet, Ford và Plymouth tại Mỹ cùng BMW, Mercedes-Benz tại châu Âu, thì ngày nay hầu hết các hãng xe trên thế giới kể cả những thương hiệu siêu xe đình đám như Lamborghini, Porsche cũng có chiến lược riêng để gia nhập lực lượng đặc biệt này.
Xe cảnh sát và những “đồ chơi” không thể thiếu
Cũng là ôtô nhưng xe cảnh sát mang trong mình trọng trách riêng, vì vậy cũng phải có những đặc điểm nhận dạng riêng để phân biệt với những dòng xe thông thường khác. Từ chiếc xe cảnh sát đầu tiên với một bóng đèn điện, còi và cáng, các trang bị chuyên dụng của xe cảnh sát ngày càng đa dạng và chuyên biệt hơn.
Tùy theo từng quốc gia, khu vực, thành phố thậm chí quận, huyện, những chiếc xe cảnh sát có biểu tượng (logo), phù hiệu và màu sơn riêng để tạo sự khác biệt. Ở một số nước, những gam màu tối như đen, xám được lựa chọn để sơn ngoài xe. Nhưng cũng có nơi các tông màu sơn bắt mắt như xanh, vàng lại giúp tạo nên điểm nhấn cho các dòng xe cảnh sát.
Là những trang bị không thể thiếu của xe cảnh sát, đèn hiệu và còi ủ cũng có quá trình cải tiến và biến đổi theo từng thời điểm và khu vực.
Loại còi và đèn trên xe cảnh sát thường có kích cỡ lớn hơn bình thường. Còi ủ thường là một chiếc đĩa xoay tròn chạy bằng động cơ điện, trong khi đèn là loại nhấp nháy màu đỏ hoặc chùm đèn có ký hiệu riêng. Từ những chiếc đèn xoay đơn, đến thập kỷ 1960 đèn kép ra đời và loại đèn hay được sử dụng nhất là kiểu có thiết kế thanh ngang.
Ngoài những còi ủ và đèn hiệu, các hãng xe còn đưa ra các gói trang bị đặc biệt để làm tăng sức mạnh cũng như tạo sự khác biệt cho dòng xe chuyên dụng này. Chẳng hạn động cơ của các dòng xe cảnh sát thường mạnh hơn các phiên bản thường thường, xe cứng và có độ bền cao hơn, đồng thời xe được trang bị thêm các hệ thống kết nối thông minh và rất hiện đại,…
Một số dòng xe cảnh sát đặc biệt còn có thêm trang bị kính chống đạn và được thiết kế riêng tùy theo yêu cầu công việc.
Trên thế giới, có bao nhiêu kiểu xe cảnh sát?
Cùng với những đòi hỏi trong công việc, xe cảnh sát ngày càng có nhiều phiên bản chuyên biệt hơn. Về cơ bản, xe cảnh sát có ba loại gồm xe tuần tra đuổi bắt thông thường, xe chuyên chở và xe đặc nhiệm.
Xe tuần tra là loại phổ biến nhất với nhiệm vụ đi tuần tra hằng ngày xung quanh một khu vực. Loại xe này được trang bị đầy đủ còi ủ, đèn hiệu, bộ đàm để đối phó với mọi loại tình huống, từ kiểm soát tới đuổi bắt tội phạm hoặc chắn đường phong tỏa.
Xe chuyên chở có thiết kế thùng xe riêng biệt, dùng chủ yếu để áp tải các loại tội phạm. Đôi khi chúng cũng được dùng để bảo vệ các nhân chứng.
Xe đặc nhiệm thường có thiết kế khác nhau tùy thuộc vào yêu cầu cụ thể, để phục vụ các nhiệm vụ khác nhau như nằm vùng theo dõi hay tham gia các chiến dịch bảo vệ, tác chiến đặc biệt. Những chiếc xe đặc nhiệm có thể không gắn biểu tượng (logo), còi hiệu để thuận lợi hơn khi làm nhiệm vụ theo dõi, bám sát các đối tượng nghi vấn.
Tuy nhiên, tùy theo từng quốc gia và khu vực, xe cảnh sát có thể được chia thành nhiều loại hơn với những tính năng và từng nhiệm vụ cụ thể. Chẳng hạn cũng là xe tuần tra nhưng cảnh sát một số nước và khu vực có thể sử dụng môtô, xe máy hay thậm chí là xe đạp để đi tuần giống như ôtô. Những loại xe hai bánh này thường được dùng để di chuyển trong những khu vực chật hẹp đông đúc và chúng là những người bạn nhỏ bé và hiệu quả của cảnh sát giao thông
