Thật - giả, mới - cũ… một vòng luẩn quẩn!

Mua bán bằng niềm tin...

Mỗi năm cứ vào dịp Tết đến, các mặt hàng nhu yếu phẩm phục vụ ngày Tết là mối quan tâm hàng đầu của người tiêu dùng. Trong đó bánh kẹo, mứt Tết truyền thống luôn là hàng hóa được người dân tìm mua nhiều nhất. Trên khắp các tuyến phố Hà Nội, cực kì dễ dàng để nhìn thấy một gian hàng bán bánh kẹo với đủ màu sắc, mẫu mã, hương vị nguồn gốc.... Từ các loại bánh kẹo, ô mai, thạch, mứt nội đến các loại sản phẩm nhập khẩu, quả thực rất khó phân biệt xuất xứ, nếu không bỏ chút thời gian trong dòng chảy Tết vội vàng, gấp gáp.... Dễ thấy nhất là các gian hàng bánh kẹo ở chợ Đồng Xuân, chợ Mơ, hay bất cứ khu chợ lớn nào ở Hà Nội, bánh kẹo không chỉ bán theo từng gói như trước đây mà còn "đổ đống" bán theo cân có giá từ 30.000đ đến cả vài trăm ngàn đồng/cân.

Theo lời của chị Hoa, một người bán bánh kẹo ở chợ Đồng Xuân cho biết: các loại kẹo của cửa hàng chủ yếu là hàng nhập, nhưng được bán với giá rất "mềm", mà chất lượng lại khỏi chê. Không phải cứ hàng bán cân là chỉ phục vụ những người có thu nhập thấp, hầu hết mọi người đều thích mua những loại bánh kẹo này vì vừa ngon lại mẫu mã rất sang trọng, có thể dùng để làm quà Tết. Chỉ tay vào chỗ kẹo socola nhập khẩu "Thái" có giá 30.000 đồng/lạng, cô bán hàng đon đả mời khách cứ thoải mái "ăn thử". Các loại mứt Tết, bò khô, mực khô cũng được trưng bày theo từng bao tải ở chợ, không có nhãn mác. Nhiều khách hàng thú nhận, chỉ mua bằng niềm tin vào gương mặt người bán hàng niềm nở.

Trong một gian hàng có ghi biển hiệu “Ô mai truyền thống Hàng Đường- Hà Nội” tại Hội chợ Xuân 2014 được tổ chức ở Triển lãm Giảng Võ những ngày gần đây cũng bán bánh kẹo nhập khẩu Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan nhưng trên rất nhiều sản phẩm không ghi rõ nguồn gốc, xuất xứ. Chị Hoa cũng cho biết, không chỉ bán cho khách lạ, mà khách quen của chị cũng thường xuyên sử dụng những sản phẩm hàng hóa "vô danh" này của chị mà "có sao đâu".

Đặc biệt hơn, cứ mỗi khi dịp Tết về là các loại rượu giả lại tràn ra thị trường tới mức người tiêu dùng… phát hoảng. Rượu giả siêu lãi trong khi nhu cầu sử dụng rượu trong dịp cuối năm tăng vọt nên có sức hút, lôi kéo được nhiều đối tượng tham gia, kể cả những người lao động thuần tuý. Rượu giả là nguyên nhân chính gây nên các vụ ngộ độc rượu và có xu hướng gia tăng vào dịp Tết. Các độc tố có trong rượu giả như methanol, furfurol… rất độc hại cho bộ máy tuần hoàn, hô hấp, thần kinh của con người và là nguyên nhân của nhiều bệnh như: tim mạch, ung thư, mất trí nhớ và dị tật thai nhi… Theo đánh giá sơ bộ, tỷ lệ hàng giả hiện nay chiếm khoảng 8% đối với dược phẩm, 25% đối với rượu mạnh… Hậu quả đáng tiếc gần đây chính là vụ ngộ độc rượu 29 Hà Nội gây tử vong 4 người.

Gian hàng nào cũng giống nhau, người bán hàng nào cũng với gương mặt vui tươi ngày Tết. Giữa quang cảnh nhốn nháo, thẳng tay chi Tết, thật giả quả thực khó lường. Chỉ đến khi địa chỉ nào bị cơ quan chức năng vạch mặt, mới lộ tẩy lối bán hàng gian xảo chỉ tính lãi lời như vụ việc 2.000 gói mứt Tết giả hiệu mứt Tết nổi tiếng ở Hà Nội, người tiêu dùng mới ngã ngửa. Nhưng cũng chỉ tặc lưỡi cho qua dù mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng, vì không có cách gì phát hiện được.

Thật giả lẫn lộn, mới, cũ… đảo điên!

Ngày Tết, "tống cựu, nginh tân" là tâm lý của hầu hết tất cả mọi người từ già trẻ, lớn bé. Muốn mua cho mình một bộ đồ mới, mua loại thực phẩm cả năm mới chỉ ăn một lần Tết, những giỏ quà biếu Tết được trang trí đẹp mắt cũng không nằm ngoài nhu cầu thiết thực ấy. Nhưng không ít người tiêu dùng luôn chỉ để ý đến vẻ ngoài của nó, mà không xem kĩ hạn sử dụng của các sản phẩm bên trong mà mua phải hàng giả, hàng đã hết date.

Theo quan sát của PV, tại các siêu thị ở Hà Nội thường có khoảng hơn 20 loại giỏ quà Tết với các mức giá từ 400.000 đồng/giỏ đến gần 2.000.000 đồng/giỏ tùy thành phần bên trong. Tuy nhiên việc nhiều người dân mua phải những giò quà đẹp lung linh nhưng chứa bên trong là các sản phẩm hết date là điều dễ hiểu trong không khí hàng Tết ế ẩm.

Với sức mua chậm, người bán thường không nhập nguồn hàng mới về mà tận dụng số hàng cũ tồn đọng những tháng cuối năm để tiết kiệm chi phí mà không cần quan tâm đến chất lượng khi đến tay người sử dụng. Chị Lan, kinh doanh hàng bánh kẹo ở chợ Đồng Tâm phân trần về một sản phẩm gần hết hạn sử dụng có trong giỏ quà Tết mà khách mua ở cửa hàng chị, rằng tuy gần hết "date" nhưng kể cả hết hạn một tuần rồi ăn vào vẫn không sao, hoặc nếu "có sao" thì đến cửa hàng chị sẽ được hoàn tiền. Một số người bán giỏ quà Tết lại cho rằng: giò quà để biếu chứ có ai ăn đâu mà sợ?!

Câu chuyện cũ mới còn là chủ đề nóng bỏng xoay quanh các mặt hàng thời trang được bày la liệt trên khắp đường phố Hà Nội. Không còn là những cái Tết đắt đỏ với túi tiền xông xênh, vỉa hè là nơi mọi người có thể tìm kiếm cho mình mặt hàng phù hợp…. nếu có sự lựa chọn thông minh trong ngút ngàn các loại sản phẩm từ thượng vàng đến hạ cám. Với quần áo, thời trang, cứ gần Tết người ra lại đổ ra bán các loại hàng hóa ế, hàng tồn kho hay thực hiện chiến dịch giảm giá shock các sản phẩm còn lại trong cửa hàng.

Nếu như các năm trước, hàng "xổ" chỉ phù hợp với những người có thu nhập thấp thì năm nay có vẻ như hầu hết người dân lựa chọn các mặt hàng này thay vì mua hàng mới xuất xứ phần nhiều từ Trung Quốc được trưng diện ở những cửa hàng đẹp mắt những lại mang nghi án có chứa chất độc hại. Tâm lý lo lắng hàng hóa bị tồn đọng, người bán làm đủ mọi cách để bán được nhiều hàng nhất có thể. Càng gần Tết, những ngày cuối năm càng thêm nhiều hàng quần áo mọc ra trên lề đường rộng. Hàng chăng trên dây, bày bán ở sạp, đổ đống tầng tầng lớp lớp,… hay thậm chí vắt vẻo trên lan can đường ray xe lửa dọc tuyến đường Lê Duẩn, Hà Nội.

Nhưng dù bày la liệt hay giảm giá đến đâu, chị Hạnh, một chủ cửa hàng thời trang buồn bã nói rằng: ngay cả cho không, chị cũng không thể cho hết số quần áo thời trang của cửa hàng chị đang "xả" để sang năm mới chuyển đổi hướng kinh doanh khác. Ở các cửa hàng khác, buôn bán nhỏ giọt, đồ cũ ngày cuối năm sẽ lại tồn lại ở kho, trở thành đồ mới cho những năm tiếp theo mà nhiều người mua sẽ không biết phân biệt đâu là mới, đâu là cũ. Không phải là cảm giác hăm hở sắm Tết, đi chợ Tết, được mua mua bán bán, được hít hà cái không khí những ngày giáp Tết rinh về một món đồ có ý nghĩa mà là cảm giác hoa mắt, chóng mặt, dè dặt khi quá nhiều thứ để chọn lựa dù chỉ là một cái Tết giản đơn, tiết kiệm.