Bứt tốc trên công trường trọng điểm 21.000 tỷ đồng
Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy có tổng chiều dài 60,031 km, quy mô thiết kế 4 làn xe, đi qua địa phận 9 xã bao gồm: Hưng Nguyên, Kim Liên, Đại Huệ, Nam Đàn, Xuân Lâm, Hoa Quân, Kim Bảng, Vạn An và Sơn Lâm. Chính thức khởi công ngày 18/5/2026, tuyến đường giữ vai trò động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng Bắc Trung Bộ và tăng cường liên kết đối ngoại giữa hai nước Việt - Lào. Về nguồn vốn, dự án đã được bố trí 4.435,92 tỷ đồng, lũy kế giải ngân đến nay đạt 3.148,38 tỷ đồng (đạt 70,97% kế hoạch vốn).
Tại Dự án thành phần 01 gồm 6 gói thầu xây lắp, khí thế lao động đang lan tỏa trên toàn tuyến. Đến nay, các gói thầu từ XL01 đến XL03 đã hoàn thành lựa chọn nhà thầu và triển khai đồng loạt 15 mũi thi công dồn dập tại hiện trường. Hai gói thầu XL04 và XL05 đang gấp rút hoàn thiện công tác chuẩn bị vật tư, thiết bị để khởi công trong tháng 10/2026; riêng gói thầu XL06 về hệ thống giao thông thông minh ITS, thu phí không dừng ETC và các hạng mục phụ trợ dự kiến sẽ phê duyệt thiết kế, chọn nhà thầu ngay trong tháng 10/2026.
Trên mũi thi công gói thầu XL01 (Km0 - Km6+300) trị giá hơn 2.889 tỷ đồng, nhà thầu đã huy động 86 thiết bị cùng 8 mũi thi công dồn sức cho các mục tiêu trọng điểm. "Đường găng" kỹ thuật lớn nhất tại gói thầu này là hầm Đại Huệ - công trình xuyên núi kết nối xã Hưng Nguyên và xã Kim Liên, gồm 2 ống hầm dài 495m và 499m, chiều rộng mỗi ống 14,05m. Hiện nay, các đơn vị đang tập trung đào, gia cố mái cửa hầm phía Đông, thi công rãnh đỉnh và phấn đấu hoàn thành toàn bộ bê tông vỏ hầm trước tháng 12/2027, đồng thời nỗ lực thông hầm ngay trong năm 2026.
Tại gói thầu XL02 (Km6+300 - Km31+125) có giá trị hơn 5.000 tỷ đồng, công trường gồm 16 cầu và các đoạn nền đường đang bám sát biểu đồ tiến độ. Nổi bật nhất là cầu Thanh Chương bắc qua sông Lam nối xã Xuân Lâm với xã Hoa Quân – cây cầu dài nhất trên toàn tuyến với chiều dài hơn 1,2 km đang được các kỹ sư, công nhân khẩn trương đúc cọc nhồi, đúc dầm.
Quyết liệt tháo gỡ những “nút thắt” hạ tầng và mặt bằng.
Dù đạt nhiều kết quả tích cực với tỷ lệ bàn giao mặt bằng tuyến chính đạt khoảng 40,34 km đến 41,36 km (đạt xấp xỉ 69%), trong đó phần đất nông nghiệp đã hoàn thành trên 99%, song dự án vẫn đang đối mặt với những "điểm nghẽn" phức tạp ở phần đất ở, đất lâm nghiệp và hạ tầng kỹ thuật.
Tại địa bàn xã Kim Bảng - nơi có đoạn tuyến cao tốc dài 22,2 km đi qua (Dự án thành phần 10), công tác giải phóng mặt bằng gặp không ít thách thức. Đến giữa tháng 9/2026, địa phương mới bàn giao được 5,15 km (đạt 23%), giải ngân 138,534 tỷ đồng trên tổng số 425 tỷ đồng (đạt 32,6%). Nguyên nhân xuất phát từ việc xác định nguồn gốc đất phức tạp, tình trạng cơi nới, lấn chiếm hoặc xây nhà trên đất rừng sản xuất; lúng túng trong xác định cơ chế bồi thường diện tích chè kinh doanh và định giá tài sản đặc thù tại Khu du lịch HDT.
Không chỉ vướng về đất đai, công tác di dời hạ tầng kỹ thuật như đường điện cao thế 500kV qua xã Vạn An, các đường điện 110kV, 220kV qua xã Nam Đàn và mạng cáp viễn thông còn kéo dài do phải thực hiện qua nhiều bước thẩm định liên ngành. Cùng với đó là nguy cơ thiếu hụt vật liệu đá, đất đắp đe dọa trực tiếp đến nhịp độ thi công công trường.
Nhận diện rõ tầm quan trọng sống còn của dự án, Thường trực Tỉnh ủy và UBND tỉnh Nghệ An đã liên tục tổ chức các đợt kiểm tra hiện trường, đưa ra những chỉ đạo trực tiếp và quyết liệt.
Trực tiếp kiểm tra công trường, đồng chí Võ Trọng Hải - Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An khẳng định: Tỉnh tập trung bảo đảm mọi điều kiện thuận lợi cho các nhà thầu, đặc biệt là nguồn vật liệu thi công. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Ban Quản lý dự án công trình giao thông tỉnh cùng chính quyền các địa phương đồng hành tháo gỡ khó khăn; đồng thời chỉ đạo đối với các hộ chưa đồng thuận tại xã Nam Đàn, các cấp phải tiếp tục tuyên truyền, vận động đúng quy định, nhưng trường hợp đã hoàn tất quy trình mà người dân cố tình không chấp hành sẽ tiến hành cưỡng chế để bảo đảm tiến độ chung.
Trong các đợt kiểm tra đôn đốc thực địa, đồng chí Hoàng Phú Hiền - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu toàn hệ thống chính trị và các đơn vị thi công phải quán triệt tinh thần bứt phá. Phó Chủ tịch UBND tỉnh giao Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh phối hợp hoàn tất bàn giao 20,39 ha đất trường bắn Trung đoàn 764 phục vụ thi công hầm Đại Huệ; yêu cầu các địa phương giao đất tái định cư trên thực địa song song với hoàn thiện hạ tầng và áp dụng chính sách hỗ trợ tiền thuê nhà tạm cư cho dân.
Đối với các nhà thầu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Phú Hiền yêu cầu tập trung tối đa nhân lực, máy móc, tổ chức thi công “3 ca, 4 kíp” ở các hạng mục then chốt. Đặc biệt, ở hạng mục đúc 760 dầm và hoàn thiện mặt cầu - là "đường găng" tiến độ quan trọng nhất, nhà thầu phải tính toán chi tiết biểu đồ nhân lực, chuẩn bị ván khuôn quyết tâm đổ dầm chậm nhất trong tháng 10 để đảm bảo tiến độ. Đồng thời, chỉ đạo Sở Công Thương phối hợp chủ đầu tư tham mưu cấp phép nhanh các mỏ vật liệu, trước mắt tranh thủ nguồn đá chất lượng cao tại Kỳ Anh để làm nguồn gối đầu thi công liên tục.
Cao tốc Vinh - Thanh Thủy không đơn thuần là một công trình giao thông trọng điểm, mà là mạch máu kinh tế chiến lược mở ra không gian phát triển mới cho Nghệ An và toàn vùng. Tuyến đường khi hoàn thành sẽ rút ngắn thời gian di chuyển, kết nối thông suốt từ thành phố Vinh đến cửa khẩu Thanh Thủy, mở rộng cánh cửa giao thương kinh tế, văn hóa và du lịch giữa Việt Nam và nước bạn Lào.
Khí thế quyết tâm trên khắp các mũi thi công từ hầm Đại Huệ, cầu Thanh Chương đến những triền đồi Nam Đàn, Kim Bảng cùng với sự chỉ đạo sát sao, bản lĩnh của lãnh đạo tỉnh Nghệ An, sự đồng lòng của nhân dân và tinh thần "vượt nắng thắng mưa" của hàng nghìn kỹ sư, công nhân trên công trường, Dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy đang từng bước vượt qua khó khăn, tự tin tiến về đích đúng kế hoạch vào năm 2029.
