Theo kết luận thanh tra, từ ngày 10/7/2026 đến ngày 5/10/2026, đoàn thanh tra của Thanh tra Chính phủ đã tiến hành thanh tra đối với 260 doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, gồm 23 thương nhân đầu mối và 237 thương nhân phân phối.
Sử dụng 4.692 hóa đơn giá trị gia tăng của 12 công ty “ma”
Theo kết luận thanh tra, cùng với việc chỉ ra các hành vi có dấu hiệu vi phạm, hạn chế, bất cập trong quy định về điều kiện kinh doanh xăng dầu về cửa hàng, hệ thống phân phối, kho; quy định về dự trữ xăng dầu bắt buộc; quy định về hành vi găm hàng; quy định về kê khai, nộp thuế bảo vệ môi trường..., Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nhiều hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự.
Cụ thể, theo kết luận thanh tra, từ tháng 1/2024 đến tháng 6/2026, Công ty TNHH Kinh doanh thương mại xăng dầu Thanh Bình (Công ty Thanh Bình) sử dụng 4.692 hóa đơn giá trị gia tăng của 12 công ty “ma”, thể hiện việc mua khoảng 2,6 tỷ lít xăng dầu, trị giá 42.600 tỷ đồng.
Số hóa đơn này được Công ty Thanh Bình sử dụng để hợp thức hóa lượng xăng dầu bán ra khoảng 2,8 tỷ lít, trị giá 46.000 tỷ đồng, theo 19.843 hóa đơn giá trị gia tăng cho 112 khách hàng và khách lẻ.
Kiểm tra, xác minh về dòng tiền, cơ quan thanh tra đã xác định, để thanh toán cho 4.692 hóa đơn giá trị gia tăng đầu vào, Công ty Thanh Bình đã sử dụng 15 tài khoản ngân hàng chuyển khoảng 48.100 tỷ đồng tới 23 tài khoản của 12 công ty “ma”. Từ đây, tiền tiếp tục được chuyển qua 3 tài khoản thuộc hai công ty trung gian về 26 tài khoản cá nhân của ông Nguyễn Ngọc Sơn, Giám đốc Công ty Thanh Bình.
Ông Sơn tiếp tục chuyển khoảng 13.070 tỷ đồng cho 114 tổ chức. Đáng chú ý, trong số này có 11.200 tỷ đồng được chuyển trở lại chính Công ty Thanh Bình, và chuyển khoản cho 1.285 cá nhân, khoảng 1.800 tài khoản với số tiền khoảng 37.880 tỷ đồng.
Kiểm tra, xác minh về dòng hàng phát hiện có phiếu SMO (lệnh xuất kho, đặt hàng trực tuyến) được sử dụng cho nhiều lô hàng (theo hóa đơn giá trị gia tăng), có phiếu SMO đã bị hủy (không nhận hàng) nhưng vẫn được dùng để báo cáo, chứng minh nguồn gốc xăng dầu.
Từ những phát hiện trên, Thanh tra Chính phủ xác định vụ việc có dấu hiệu mua bán xăng dầu không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc (hàng lậu), sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp và có dấu hiệu của “Tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” theo Điều 221 Bộ luật Hình sự.
Kế toán công ty nhận 356 tỉ đồng
Không chỉ Công ty Thanh Bình, một chuỗi giao dịch xăng dầu khác có những bất thường tương tự cũng được Thanh tra Chính phủ phát hiện tại Công ty TNHH Đầu tư P.A.S (Công ty P.A.S) và bốn đơn vị trực thuộc.
Trong khoảng thời gian từ tháng 7/2024 đến tháng 10/2024, Công ty P.A.S cùng 4 đơn vị trực thuộc đã sử dụng gần 4.187 hóa đơn giá trị gia tăng đầu vào của 8 công ty "ma".
Những hóa đơn này thể hiện việc mua khoảng 150 triệu lít xăng dầu, trị giá 3.300 tỷ đồng, được sử dụng để hợp thức cho lượng xăng dầu bán ra cho 6 khách hàng doanh nghiệp và khách lẻ khoảng 142,4 triệu lít, trị giá khoảng 2.210 tỷ đồng theo 2.053 hóa đơn giá trị gia tăng.
Khi tiếp tục kiểm tra, cơ quan thanh tra phát hiện 8 công ty "ma" cung cấp hóa đơn cho Công ty P.A.S đã sử dụng 3.832 hóa đơn giá trị gia tăng đầu vào thể hiện việc mua xăng dầu từ 17 doanh nghiệp với tổng giá trị khoảng 3.347 tỷ đồng.
Trước các vi phạm tại kết luận thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Công an chỉ đạo Cơ quan Cảnh sát điều tra tiếp nhận hồ sơ, tài liệu, xem xét, giải quyết kiến nghị khởi tố đối với các hành vi có dấu hiệu tội phạm được nêu trong kết luận thanh tra và thông báo kết quả xử lý để cơ quan thanh tra theo dõi, tổng hợp.
Đáng chú ý, cả 25 doanh nghiệp trong chuỗi hóa đơn này đều không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Một số người đại diện theo pháp luật được xác định là người làm thuê, nhận lương hằng tháng hoặc bị mất, bị giả mạo căn cước công dân, không biết về hoạt động của công ty.
Theo kết luận, kiểm tra, xác minh về dòng tiền, Công ty P.A.S và 4 đơn vị trực thuộc đã chuyển tiền mua hàng cho các doanh nghiệp xuất hóa đơn đầu vào. Sau đó, các doanh nghiệp này chuyển khoản cho 22 cá nhân hoặc cho người rút tiền mặt, với tổng số tiền bước đầu xác định khoảng 2.200 tỷ đồng.
Trong số 22 cá nhân nói trên, cơ quan thanh tra phát hiện bà Phùng Thị Mỹ Duyên, kế toán Công ty P.A.S chi nhánh TP Hồ Chí Minh, đã nhận 356 tỉ đồng vào một tài khoản cá nhân. Cơ quan thanh tra xác định vụ việc tại Công ty P.A.S và các đơn vị trực thuộc có dấu hiệu mua bán xăng dầu không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, sử dụng hóa đơn không hợp pháp và vi phạm quy định về kế toán.
Ngoài hai nhóm doanh nghiệp trên, kết luận còn chỉ ra những bất thường liên quan đến hóa đơn và giao nhận hàng tại Công ty TNHH Xăng dầu Tây Nam S.W.P (Công ty Tây Nam).
Từ tháng 1/2025 đến ngày 30/6/2026, Công ty Tây Nam xuất hóa đơn bán khoảng 93 triệu lít xăng dầu, trị giá 1.650 tỷ đồng và đã thu tiền khách hàng. Thế nhưng đến ngày 30/6/2026, Công ty Tây Nam vẫn chưa giao 57,6 triệu lít xăng dầu trong tổng số 93 triệu lít xăng dầu nhưng kiểm tra thực tế tồn kho tại 2 kho thuê chỉ còn khoảng 15.670 lít dầu.
Thanh tra Chính phủ nhận định hành vi nêu trên là xuất hóa đơn giá trị gia tăng, kê khai hóa đơn giá trị gia tăng đã ghi đầy đủ thông tin nhưng thực tế việc mua bán xăng, dầu không có thật một phần hoặc toàn bộ.
Từ năm 2022 đến nay, trong khi đang bị cưỡng chế nợ thuế, Công ty Tây Nam đã tạm ứng cho ông Lương Đình Tiến, Giám đốc số tiền khoảng 553 tỷ đồng và ông Trần Minh Xuân, thành viên góp vốn số tiền khoảng 584 tỷ đồng đến nay chưa hoàn ứng.
Theo Thanh tra Chính phủ, vụ việc nêu trên có dấu hiệu sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; dấu hiệu của “Tội phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” quy định tại Điều 221 Bộ luật Hình sự.
Thanh tra Chính phủ cũng đã kết luận hành vi có dấu hiệu mua bán xăng dầu không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc (hàng lậu), vi phạm quy định về kế toán tại Công ty cổ phần Nhiên liệu Phúc Lâm; hành vi có dấu hiệu sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp, vi phạm quy định về kế toán tại Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Thương mại PLI; hành vi có dấu hiệu trốn thuế tại Công ty TNHH MTV Xuất nhập khẩu Hoa Kỳ; hành vi có dấu hiệu vi phạm quy định về kế toán tại Công ty cổ phần Vận tải và Sản xuất Phong Phú.
