Tầm nã tội phạm ở xứ Huế

Khác nào "ngậm ngải tìm trầm"

Huế đang là những ngày cuối năm mùa mưa. Cả ngày trời rả rích, sụt sùi, cộng hưởng với nét trầm mặc vốn dĩ của Huế, khiến thời gian như ngừng trôi. Nhưng bên trong cái vẻ u tịch ấy, lại là một không khí sôi động, khẩn trương của các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Thừa Thiên - Huế. Chúng tôi đến Phòng Cảnh sát truy nã tội phạm (PC52) đúng vào dịp tổng kết công tác năm của đơn vị.

Năm 2013 dần trôi qua với những thành tích dẫn đầu của PC52 Huế trong công tác bắt, vận động đầu thú và thanh loại đối tượng truy nã. Đơn vị đã hoàn thành vượt mức nhiều chỉ tiêu công tác, với 33 đối tượng truy nã (gồm 8 đối tượng ngoại tỉnh) đã được đưa trở về "quy án". Đây là một con số "biết nói", vì truy nã tội phạm là hoạt động nghiệp vụ đặc biệt khó khăn, vất vả, đầy gian khổ hy sinh của lực lượng Cảnh sát. Trong toàn quốc, số đơn vị đạt chỉ tiêu này không nhiều. 

Tiếp chúng tôi, thượng tá Đặng Văn Đán - (Phó trưởng phòng) nói vui: "Con gà sổng chuồng chạy ra vườn tìm còn khó, nữa là đi bắt người  mang trọng tội. Bởi vậy, những chuyến đi của chúng tôi như là "ngậm ngải tìm trầm", anh em phải lang bạt tứ xứ bao ngày tháng để lần theo dấu chân của tội phạm, mà không phải cứ đi là bắt được. Nỗi cực nhọc, vất vả, nguy hiểm trên đường tầm nã tội phạm, kể sao cho hết".

Anh cho biết, với những kẻ phạm tội thì trốn biệt tích luôn là cách chúng chọn. Nơi chúng đến, có thể là vùng giáp biên, vùng rừng núi hẻo lánh hay đô thị ồn ào, hoặc vượt biên giới trốn ra nước ngoài. Để kiếm sống chúng làm mọi việc. Nhưng dù làm gì, ở đâu, thì mọi giác quan của chúng luôn "căng" ra để nghe ngóng và che giấu hành tung, thân phận. Kẻ trốn chạy có "ngàn lẻ một" cách để "mai danh ẩn tích", từ liên tục thay đổi chỗ ở, "ngắt" liên lạc với thân nhân gia đình, bạn bè… đến thay tên đổi họ, làm giả giấy tờ tùy thân. Có tên còn giải phẫu thay đổi đặc điểm ngoại hình. Thậm chí, có tên chuyển đổi hẳn giới tính từ nam sang nữ và ngược lại… để "đoạn tuyệt" với hình bóng cũ và quá khứ tội lỗi.

Tâm lý của kẻ "đường cùng" luôn quyết liệt chống đối lực lượng truy bắt, bởi chúng đều hiểu cái giá phải trả cho tội ác. Vậy nên, mỗi lần đi bắt các anh đều phải đối diện với bao hiểm nguy rình rập. Tội phạm chống trả bằng tất cả những gì chúng có, từ súng đạn, dao kiếm, thuốc nổ, lựu đạn…cho đến những hành động điên cuồng khác. Trong khi đó, khác với bắt đối tượng gây trọng án hay buôn bán ma túy, lực lượng phá án luôn hùng hậu với trang bị "tận răng", cảnh sát truy nã tội phạm thường xuyên phải hoạt động "đơn tuyến", đơn độc nơi đất khách quê người, đâu có tin là các anh lên đường.

Nghe đại úy Nguyễn Văn Hiền, một gương điển hình tiên tiến của đơn vị kể chuyện truy lùng tên Ngô Xu ở xã Lộc Sơn, Phú Lộc, Thừa Thiên - Huế, chúng tôi như lạc vào trận đánh đầy cam go, ác liệt của các anh. Vì mâu thuẫn gia đình, Xu đang tâm ném hai đứa con gái nhỏ xuống giếng rồi bỏ trốn khỏi địa phương.

Thực hiện lệnh truy nã đặc biệt, đơn vị anh đã xác lập chuyên án truy xét để truy tìm Xu. Hiền được giao nhiệm vụ nghiên cứu tất cả hoạt động cùng quan hệ của tên này để lên phương án truy bắt. Qua bao ngày tháng rà soát, anh nhận được tin Xu gửi tiền về xây mộ cho con. Địa chỉ gửi tiền từ Đắk Lắk. Đi sâu xác minh, các anh lần ra nơi đóng quân trước đây của Xu tại một huyện vùng cao ở tỉnh này. Hiện Xu đã thay tên đổi họ và lấy vợ mới. Với chừng đó thông tin, Hiền cùng đồng đội tức tốc lên đường.

Mùa mưa cao nguyên thối đất thối cát, bùn đất đỏ lầy lội nhưng không cản được bước các trinh sát lần tìm Xu. Ngày đi đêm nghỉ vạ vật, tá túc lúc nhà dân, lúc thì nằm nền ủy ban, trường học, nhiều hôm lỡ độ đường đứt bữa ôm bụng nhịn đói. Ròng rã nửa tháng trời, cuối cùng các anh cũng lần ra địa chỉ của vợ Xu, nhưng đến nơi mới biết tên này thường ở trong rừng sâu trông coi cà phê, chẳng mấy khi về xóm. Nhờ khéo léo vận động quần chúng, các anh được báo một tin quan trọng: vài ngày nữa Xu sẽ về nhà vợ mới để ăn giỗ, xong sẽ quay về rừng ngay.

Ngày Xu về, trong bộ quần áo thợ điện Hiền và đồng đội điềm tĩnh bước vào khi tên này đang ngồi trong mâm rượu. Gia đình lên tiếng mời cơm, hai anh ung dung ngồi uống. Quan sát thấy đúng là "hàng", nhất là giọng Huế không thể giấu vào đâu được, Hiền đột ngột quát to: "Xu, anh đã bị bắt!". Một giây sững sờ, Xu cãi: "Tôi là Xuân" rồi nhao người về phía con dao phát để góc nhà, nhưng chỉ một giây y đã bị các trinh sát quật sấp mặt xuống nền, bẻ tay khóa gọn, đặt dấu chấm hết cho hành trình lẩn trốn 15 năm trời của y.

Vụ bắt tên trùm ma túy Trần Quốc Sơn ở Đà Sơn, Đô Lương, Nghệ An. Sau khi gây án, Sơn bỏ trốn sang Lào. Tháng 3/2013, cầm quyết định truy nã đặc biệt nguy hiểm của Sơn, Hiền cùng đồng đội lại lên đường ra Nghệ An "ăn chực nằm chờ" để thu thập thông tin. Ròng rã nhiều tháng trời, các anh được tin Sơn tiếp tục đưa ma túy từ Lào về bán ở Nghệ An, trong người luôn có "hàng nóng". Sơn bắn tin sẵn sàng "50/50" - (tử thủ) với cảnh sát. Chuyên án được xác lập, kế hoạch trinh sát liên hoàn được triển khai với sự phối hợp của PC52 Nghệ An, Công an TX Cửa Lò. Ngày 23/7/2013, Sơn đã bị bắt sống khi đang mua bán ma túy tại Cửa Lò.

Kể chuyện bắt tên Ngô Quang Thành đã bỏ trốn trên 20 năm, thượng tá Đán cho biết tên này đã thay tên đổi họ, cắt đứt mọi quan hệ với gia đình, nhập hộ khẩu về thị trấn Hoàng Giao, Bà Rịa - Vũng Tàu. Trong thời gian bỏ trốn, y tạo "vỏ bọc" là một thành viên tích cực ở khu dân cư và được bầu làm tổ trưởng dân phố. Đến khi trinh sát của đơn vị khóa tay "ông" tổ trưởng, bà con lối xóm  mới "té ngửa" vì ngỡ ngàng. Vụ bắt Trần Hùng Cường sau 17 năm lẩn trốn tại Tp Phan Thiết, Bình Thuận, khi "lần" ra tên này thì y đã có một tên mới là Trần Bình Cư với giấy CMND, hộ khẩu mới.

"Các anh đi biền biệt thế này thì thời gian đâu cho gia đình, vợ con. Nếu đi không bắt được thì quyết toán thế nào?" - tôi hỏi. Hiền cười bẽn lẽn, cái cười của những người lính khi bị "bắt lỗi". Anh cho biết khoản công tác phí rất hạn hẹp, lại theo chế độ khoán, mỗi tháng đơn vị chỉ được cấp 8 triệu đồng cho 19 cán bộ, nên lính luôn phải mang tiền nhà để đi công tác. Bắt hay không bắt được phạm thì cũng luôn phải "xà xẻo" vào đồng lương của "mẹ nó". Thăm nhà các anh, tận mắt thấy sự nheo nhóc, thiếu thốn của họ trong cuộc sống đời thường, bất giác chúng tôi cay cay nơi khóe mắt.

Gọi "hàng" là "thượng sách"

"Mục tiêu của công tác truy nã tội phạm là đưa được họ về quy án. Bắt chỉ là một biện pháp nghiệp vụ. Để không tốn một viên đạn, giọt máu nào của anh em, mà vẫn bảo đảm cho quá trình tố tụng diễn ra thuận lợi, thì "thượng sách" vẫn là vận động, kêu gọi, tác động tâm lý để họ tự giác ra đầu thú. Đây được coi là biện pháp trọng tâm. Hình thức vận động linh hoạt, trong đó chúng tôi chú trọng "vận động cá biệt", tức là thuyết phục những người có uy tín, có quan hệ ruột thịt với đối tượng để tác động, cảm hóa. Vì vậy, trong năm đã có tới 20 người tự giác đến đơn vị đầu thú"- Thượng tá Nguyễn Tuấn (Trưởng phòng PC52) cho biết. Anh kể về lần nhờ cả chức sắc tôn giáo vào công tác vận động đầu thú.

Được tin một vị Đại đức trụ trì chùa Viên Giác ở Biên Hòa, Đồng Nai là con ông bà Trần Thanh Tịnh, Trần Thị Hồng ở xã Hồng Thượng, huyện A Lưới, bị truy nã về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, anh Tuấn đã viết một lá thư tay giao cho trinh sát cầm vào Đồng Nai, thuyết phục ông này kêu gọi cha mẹ mình ra đầu thú. Sau vài tháng kiên trì tiếp xúc, cuối cùng ông bà Hồng, Tịnh đã ra Huế để trình diện trước phòng PC52.

Việc vận động của các anh còn vượt ra khỏi phạm vi biên giới. Đó là lần thuyết phục đối tượng Trần Quốc (ở Thuận An, Phú Vang) bị truy nã về tội "Cướp tài sản" đã trốn ra nước ngoài trở về quy án. Biết gia đình Quốc bị "trùng tang", một năm có tới 3 người chết, các trinh sát của Phòng đã thường xuyên xuống gia đình ân cần thăm hỏi, động viên, rồi thông qua họ hàng để thuyết phục Quốc từ Lào trở về trình diện.

Một năm công tác thành tựu của Cảnh sát truy nã tội phạm xứ Huế sắp qua, nhưng điều họ đã làm được, là những kinh nghiệm quý cho toàn lực lượng. "Bí quyết của chúng tôi là biết dựa vào dân. Dân có giúp thì việc mới thành" - Thượng tá Tuấn chia sẻ.