Sửa đổi Luật Xây dựng: Quy định chặt chẽ, tránh lạm dụng trong phân quyền hậu kiểm

Dẫn quy định dự thảo Luật Xây dựng (sửa đổi) giao chủ đầu tư thực hiện thẩm định, kiểm soát thiết kế xây dựng sau khi dự án được phê duyệt song chưa có cơ chế giám sát việc này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị bổ sung trách nhiệm kiểm tra, giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước.

Chiều 16/10, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Xây dựng (sửa đổi). Tờ trình do Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng trình bày cho biết, Luật Xây dựng năm 2014 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2021. Sau 10 năm thi hành, luật đã bộc lộ một số tồn tại, bất cập cũng như phát sinh các yêu cầu mới, đòi hỏi phải sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Sửa đổi Luật Xây dựng: Quy định chặt chẽ, tránh lạm dụng trong phân quyền hậu kiểm -0
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng trình bày tờ trình.

Luật gồm 8 chương, 97 điều, trong đó, liên quan đến hoạt động đầu tư kinh doanh, dự thảo luật đề xuất bãi bỏ 3 nhóm thủ tục, gồm: Bãi bỏ thủ tục thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở, tăng cường trách nhiệm kiểm soát về mặt chuyên môn cho tư vấn thiết kế, tư vấn thẩm tra và trách nhiệm quản lý của chủ đầu tư.

Bãi bỏ thủ tục cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức, chuyển sang "hậu kiểm", chuyển sang trao quyền chủ động và tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp tham gia hoạt động xây dựng bằng hình thức doanh nghiệp tự công bố năng lực hoạt động xây dựng; bãi bỏ thủ tục công nhận tổ chức xã hội - nghề nghiệp đủ điều kiện cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cùng với việc không yêu cầu cấp chứng chỉ năng lực...

Sửa đổi Luật Xây dựng: Quy định chặt chẽ, tránh lạm dụng trong phân quyền hậu kiểm -0
Phó Chủ nhiệm Ủy ban KHCN&MT Trần Văn Khải trình bày báo cáo thẩm tra.

Qua thẩm tra, Thường trực Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (KH,CN&MT) tán thành với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Xây dựng với những lý do như đã được nêu trong Tờ trình số 863 của Chính phủ. Phó Chủ nhiệm Ủy ban KHCN&MT Trần Văn Khải cho biết, dự thảo luật mới chỉ quy định thẩm quyền thẩm định đối với dự án đầu tư công, PPP và đầu tư kinh doanh, nhưng chưa làm rõ đối với nhóm "dự án đầu tư xây dựng khác". Do đó, cần bổ sung quy định cụ thể về thẩm quyền thẩm định cho các dự án sử dụng vốn ngân sách khác, vốn ODA hoặc vốn vay ưu đãi để tránh bỏ trống cơ chế pháp lý.

Về giấy phép xây dựng, có ý kiến cho rằng, giấy phép không phải "rào cản" mà là công cụ bảo vệ quyền lợi và trật tự xã hội, vấn đề nằm ở chất lượng và quy trình cấp phép. Do đó, cần đơn giản hóa quy trình, quy định rõ trách nhiệm, thời hạn xử lý và công khai thông tin để người dân, doanh nghiệp giám sát. Ngoài ra, cần bổ sung cơ chế xử lý vi phạm đối với công trình đã được cấp phép nhưng thi công sai thiết kế, thay đổi công năng hoặc vi phạm quy định, bảo đảm thống nhất và rõ trách nhiệm giữa các bên liên quan...

Sửa đổi Luật Xây dựng: Quy định chặt chẽ, tránh lạm dụng trong phân quyền hậu kiểm -0
Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng thảo luận tại phiên họp.

Thảo luận tại phiên họp, Chủ nhiệm Uỷ ban Công tác đại biểu Nguyễn Thanh Hải trăn trở với những thay đổi trong thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ 20-30 ngày xuống còn 10-15 ngày. "Đây là bước tiến tích cực trong quản lý hiện đại, tuy nhiên khi triển khai thực tiễn có thể có nguy cơ làm giảm hiệu quả", bà nói.

Theo đó, việc cho phép hậu kiểm cần đồng bộ với Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Bảo vệ môi trường, nếu không sẽ dẫn đến tình trạng chủ đầu tư phải đối mặt với nhiều cơ quan kiểm tra song song. Thời gian xử lý vi phạm 15-30 ngày cũng sẽ không đủ xử lý những vi phạm phức tạp, nhất là các dự án PPP...

Có chuyên gia cho rằng, nếu bỏ hậu kiểm thì vấn đề liên quan giấy phép xây dựng và giấy phép sử dụng công trình, điều kiện đưa công trình vào hoạt động cần quy định rõ hơn. "Thời gian vừa qua, việc cháy nổ ở các toà nhà mà khi vào kiểm tra không đủ điều kiện phòng cháy, chữa cháy (PCCC)... cũng là vấn đề từ thực tiễn. Cần đánh giá hết sức thận trọng chỗ này. Chúng ta đưa vào luật, áp dụng ngay tất cả các công trình là thay đổi rất lớn, cần phải bổ sung những quy định cụ thể về công cụ hậu kiểm số hoá, như liên thông với Cổng dữ liệu quốc gia, tiêu chí rủi ro trong phân loại công trình, chế tài mạnh như thế nào để tránh những lạm dụng trong phân quyền hậu kiểm...", Chủ nhiệm Uỷ ban Công tác đại biểu góp ý.

Sửa đổi Luật Xây dựng: Quy định chặt chẽ, tránh lạm dụng trong phân quyền hậu kiểm -0
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp.

Liên quan việc đơn giản hoá các thủ tục, bãi bỏ thủ tục thẩm định thiết kế, mở rộng phạm vi giấy phép xây dựng... Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cơ bản đồng tình với xu hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đơn giản các thủ tục hành chính. Tuy nhiên, theo ông, đây là những quy định mới, tiềm ẩn rủi ro về vấn đề chất lượng công trình xây dựng khi cắt giảm nhiều thủ tục.

"Cho nên, cùng với cắt giảm, cần có giải pháp nâng cao năng lực, trách nhiệm của người quyết định đầu tư hoặc chủ đầu tư khi thực hiện kiểm tra, đánh giá các chủ trương và thủ tục về môi trường; nghiên cứu có chế tài mạnh và cơ chế kiểm tra, hậu kiểm chặt chẽ đối với các công trình ảnh hưởng đến lợi ích công cộng, hạn chế rủi ro của việc thay đổi thiết kế sau thẩm định, tránh phát sinh tranh chấp...", ông nhấn mạnh.

Sửa đổi Luật Xây dựng: Quy định chặt chẽ, tránh lạm dụng trong phân quyền hậu kiểm -0
Quang cảnh phiên họp.

Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhận định, một dự án phải quy định chặt chẽ về xây dựng. Dự thảo luật giao chủ đầu tư thực hiện thẩm định, kiểm soát thiết kế xây dựng sau khi dự án được phê duyệt, tuy nhiên chưa có cơ chế kiểm soát, giám sát việc chủ đầu tư tự thẩm định thiết kế.

"Chủ đầu tư nào cũng muốn "đốt cháy giai đoạn", làm dự án thẳng băng thì không có lời. Có những dự án có thiết kế PCCC nhưng khi vụ việc xảy ra, mở vòi không có nước... Cần làm đúng bài bản, đúng tiêu chuẩn, để làm sao quản lý được", Chủ tịch Quốc hội dẫn chứng và đề nghị bổ sung trách nhiệm kiểm tra, giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước đối với công tác thẩm định thiết kế của chủ đầu tư, theo hướng hậu kiểm.

Về miễn giấy phép xây dựng, Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị nghiên cứu, quy định hậu kiểm rõ ràng, công khai thông tin, tránh lạm dụng hoặc buông lỏng kiểm tra, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, môi trường, PCCC...

Quỳnh Vinh

Các tin khác

Tháo điểm nghẽn, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng trên 5.000km đường bộ cao tốc

Tháo điểm nghẽn, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng trên 5.000km đường bộ cao tốc

Ngày 29/9, Bộ Xây dựng đã tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026-2030. Sự kiện quy tụ khoảng 170 đại biểu đại diện các cơ quan của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương, chính quyền địa phương, các tổ chức tín dụng, chuyên gia kinh tế và đông đảo cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia. 

Gần 2,2 triệu bài tham dự cuộc thi tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật

Gần 2,2 triệu bài tham dự cuộc thi tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật

Cuộc thi trực tuyến trên Cổng Pháp luật quốc gia Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật do Bộ Tư pháp tổ chức đang thu hút đông đảo người dân trên cả nước tham gia, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. Đặc biệt, đồng bào các dân tộc rất ít người cùng nhiều nhóm đối tượng đặc thù sôi nổi tham gia cuộc thi cho thấy độ bao phủ rộng và khả năng kết nối đa dạng người dân của hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trên môi trường số.

Xử lý vi phạm thận trọng, kẻo "vạ lây" người thứ ba

Xử lý vi phạm thận trọng, kẻo "vạ lây" người thứ ba

Nhiều đại biểu có ý kiến về đề xuất tăng mức phạt tiền tối đa cũng như việc chuyển giao thẩm quyền và áp dụng các biện pháp cưỡng chế mới đòi hỏi phải đánh giá tác động kỹ lưỡng, để vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa không gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Cho ý kiến các luật, bộ luật: Hình sự, Tố tụng hình sự, Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)

Cho ý kiến các luật, bộ luật: Hình sự, Tố tụng hình sự, Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)

Thảo luận về Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), các đại biểu đều thống nhất cần phải sửa đổi các luật, bộ luật trên nhằm kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.

Nhiều nơi nghĩa vụ chỉ trên giấy còn trước cổng nhà, xe rác vẫn gom chung

Nhiều nơi nghĩa vụ chỉ trên giấy còn trước cổng nhà, xe rác vẫn gom chung

Các đại biểu đã tập trung thảo luận nhằm tháo gỡ “nút thắt” trong công tác quản lý chất thải. Từ đó nhấn mạnh việc phân loại rác tại nguồn hay quản lý chất thải xây dựng không chỉ là nghĩa vụ riêng lẻ của người dân mà phải được thiết kế thành một chuỗi trách nhiệm đồng bộ của cả hệ thống từ chính quyền địa phương đến các đơn vị thu gom, xử lý.

Sửa Luật Điện lực: Người dân cần được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý

Sửa Luật Điện lực: Người dân cần được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, giá điện hợp lý cũng không thể là cơ chế chuyển mọi rủi ro và chi phí của hoạt động đầu tư, kinh doanh sang người sử dụng điện. Điều chúng ta cần là một khuôn khổ minh bạch, trong đó nhà đầu tư có cơ hội thu hồi chi phí chính đáng, đơn vị điện lực có động lực nâng cao hiệu quả, còn người dân biết mình đang trả tiền cho những khoản chi phí nào và được bảo vệ trước các khoản chi không hợp lý.

Bảo đảm an ninh dữ liệu góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân

Bảo đảm an ninh dữ liệu góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân

Sáng 28/9, thảo luận tại Hội nghị đại biểu Quốc hội (ĐBQH) hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI, các ĐBQH đã thảo luận, góp ý kiến về các dự thảo luật thuộc lĩnh vực an ninh: Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; Luật An ninh dữ liệu; Luật Định danh và xác thực điện tử.

TP Hồ Chí Minh yêu cầu không đùn đẩy, né tránh trong việc cung cấp thông tin báo chí

TP Hồ Chí Minh yêu cầu không đùn đẩy, né tránh trong việc cung cấp thông tin báo chí

Thành ủy TP Hồ Chí Minh vừa ban hành Chỉ thị 25-CT/TU về tăng cường thực hiện công tác phát ngôn, cung cấp thông tin cho báo chí; trong đó yêu cầu các cơ quan, đơn vị chủ động cung cấp thông tin chính thống, công khai thông tin người phát ngôn và tuyệt đối không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm khi báo chí phản ánh.

Không miễn trừ với hành vi lợi dụng cơ chế thử nghiệm lừa đảo, thao túng thị trường chứng khoán

Không miễn trừ với hành vi lợi dụng cơ chế thử nghiệm lừa đảo, thao túng thị trường chứng khoán

Đại biểu đề nghị, việc miễn trừ trách nhiệm pháp lý chỉ áp dụng đối với những thiệt hại mang tính khách quan, bắt buộc từ rủi ro công nghệ chưa lường trước được trong phạm vi và thời gian đã được cấp phép. Tuyệt đối không áp dụng chế định miễn trừ đối với các hành vi cố ý vi phạm pháp luật, lợi dụng cơ chế thử nghiệm để lừa đảo, trục lợi hoặc cố ý thao túng thị trường chứng khoán.

Việt Nam dẫn đầu tăng trưởng ASEAN trong dài hạn

Việt Nam dẫn đầu tăng trưởng ASEAN trong dài hạn

ASEAN đang ở giai đoạn mà quy mô, dân số, chiều sâu công nghiệp có thể chuyển hóa thành khả năng tích lũy vốn, thu hút đầu tư vào sản xuất, trong đó Việt Nam bền bỉ với mức tăng trưởng duy trì trên 5%.