Sẽ số hóa các di sản chữ viết trên lá Buông của người Khmer

Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Trần Anh Thư vừa ký Quyết định phê duyệt Đề án "Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Tri thức và kỹ thuật viết chữ trên lá Buông của người Khmer tỉnh An Giang đến năm 2030", nhằm có phương án bảo vệ và lưu truyền cho thế hệ sau những giá trị đặc sắc của di sản văn hóa phi vật thể tri thức và kỹ thuật viết chữ trên lá Buông của người Khmer, sự tham gia của người dân trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

An Giang là tỉnh đa dân tộc, với khoảng 29 dân tộc, trong đó có 4 dân tộc chủ yếu là Kinh, Khmer, Hoa và Chăm. Dân tộc Khmer là cộng đồng dân tộc thiểu số sinh sống lâu đời trên vùng đất An Giang, tập trung đông nhất ở 2 huyện miền núi Tri Tôn và Tịnh Biên, sở hữu kho tàng di sản văn hóa đặc sắc và đa dạng. Dân tộc Khmer An Giang có 2 di sản văn hóa phi vật thể đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là Lễ hội đua bò Bảy Núi năm 2016, Tri thức và kỹ thuật viết chữ trên lá Buông của người Khmer ở hai huyện Tri Tôn và Tịnh Biên năm 2017.

Tri thức và kỹ thuật viết chữ trên lá Buông của người Khmer An Giang là một loại tri thức dân gian, bên trong ẩn chứa một kho tàng vô giá của tri thức nhân loại đó chính là Kinh Phật. Kinh Phật được người Khmer viết trên lá của cây Buông, gọi là Kinh lá Buông (Xatra Slấkrít), đây là loại thư tịch cổ quý hiếm khắc chữ trên lá Buông, viết bằng tiếng Khmer cổ hay tiếng Bali (theo trường phái Thomanadut và Mahainikai) xuất hiện từ thế kỷ XIX.

Nghệ thuật chạm khắc trên lá Buông của người Khmer rất đặc biệt. Lá Buông được chọn ngay từ khi còn là búp trên cây và được ghép vào khung cây để lá phát triển theo ý muốn, tránh tiếp xúc với ánh sáng mặt trời từ 3 - 5 tháng, sau đó cắt lá xuống, mang phơi khô và sử dụng. Muốn viết Kinh trên lá Buông phải sử dụng mũi bút bằng sắt. Sau khi viết xong, dùng vải thấm than trộn với dầu thông và nhúng qua dầu lửa để quét lên chữ khắc.

Nét độc đáo của Kinh lá Buông nhờ vào độ dai của lá, kết hợp với sự khéo léo, tỷ mỉ, công phu của người viết, nên thể hiện được trên cả hai mặt của lá Buông. Mỗi bộ Kinh có từ 4 -10 cuốn (quyển), mỗi cuốn có 20 - 60 lá kinh, mỗi mặt lá có 5 dòng, với khoảng 150 chữ. Kinh lá Buông chứa đựng giá trị về kỹ thuật, mỹ thuật, nghệ thuật và có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tâm linh tín ngưỡng tôn giáo của đồng bào dân tộc Khmer.

Ở An Giang, Kinh lá Buông hiện còn lưu giữ tại 30/65 chùa Khmer của hai huyện Tri Tôn và Tịnh Biên, với trên 100 bộ Kinh Phật. Tuy nhiên, nhiều năm qua, Kinh lá Buông không còn được viết, bởi không còn nguồn lá Buông. Đồng thời, do khâu bảo quản gặp khó khăn, không đảm bảo trước tác động của môi trường nên Kinh lá bị hư hỏng theo thời gian, có nguy cơ bị mai một.

Hiện các chùa Khmer ở An Giang còn rất ít vị sư sãi biết khắc chữ trên lá Buông. Nếu muốn học phải có tính kiên nhẫn, phải rèn luyện trong một thời gian dài. Muốn khắc được thì người học phải am tường nội dung của từng loại kinh, bởi hầu hết các bộ Kinh lá Buông được chạm khắc bằng chữ Khmer cổ hay chữ Bali. Điều này gây không ít khó khăn cho các vị sư sãi, phật tử muốn học Kinh Phật từ Kinh lá Buông. Vì vậy, Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Tri thức và kỹ thuật viết chữ trên lá Buông của người Khmer tỉnh An Giang đến năm 2030” rất cần thiết và phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về bảo tồn, phát huy di sản văn hóa của dân tộc.

Theo Đề án, giai đoạn 1 từ năm 2022 - 2026, An Giang sẽ tập trung đánh giá, tập hợp, xác minh, phân loại và chỉnh lý phục hồi di sản; nghiên cứu và xác định chữ viết trên lá Buông là tiếng Bali cổ hay tiếng Khmer cổ; hướng dẫn phương pháp bảo quản, gìn giữ các bản chữ viết trên lá Buông. Giai đoạn này, tỉnh cũng sẽ tư liệu hóa và số hóa các di sản chữ viết trên lá Buông của người Khmer trên địa bàn An Giang; xây dựng mới các dị bản của một số bộ Kinh phục vụ cho công tác giáo dục di sản và phát triển du lịch; dịch thuật một số nội dung Kinh lá Buông; tăng cường việc quảng bá, phát huy di sản nhằm thu hút mọi nguồn lực của xã hội….

Giai đoạn 2 từ năm 2028 - 2033, An Giang xây dựng hồ sơ đăng ký công nhận di sản tư liệu tri thức và kỹ thuật viết chữ trên lá Buông của người Khmer ở tỉnh An Giang thuộc chương trình ký ức thế giới khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của UNESCO.

Theo đánh giá của UBND tỉnh An Giang, việc thực hiện đề án có ý nghĩa quan trọng trong sự nghiệp bảo tồn các di sản văn hóa nói chung và di sản văn hóa phi vật thể nói riêng của An Giang; là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc kiểm kê, nhận diện, đánh giá thực trạng. Trên cơ sở đó, có thể áp dụng các biện pháp đề xuất nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản theo từng giai đoạn một cách hợp lý, khoa học.

Thanh Sang

Các tin khác

Thúc đẩy hợp tác thực chất cho điện ảnh Việt Nam

Thúc đẩy hợp tác thực chất cho điện ảnh Việt Nam

Trong khuôn khổ Liên hoan phim Quốc tế Busan lần thứ 31, ngày 11/10, tại Hàn Quốc, Hiệp hội Xúc tiến Phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) chủ trì tổ chức tọa đàm “Liên hoan phim - Cầu nối điện ảnh Việt Nam với thế giới”. Cùng với câu chuyện đưa phim Việt ra thế giới, phát triển thị trường, đào tạo tài năng và thu hút các đoàn phim quốc tế, những trao đổi tại sự kiện hướng tới các cơ hội hợp tác cụ thể, lâu dài.

Ướp hương cho phố: Lễ hội Đồ uống Hà Nội 2026 và bức tranh cuộc sống đủ đầy ở Dương Nội

Ướp hương cho phố: Lễ hội Đồ uống Hà Nội 2026 và bức tranh cuộc sống đủ đầy ở Dương Nội

Những ngày giữa tháng Mười thu dịu mát, thoang thoảng hương trà sen lan tỏa khắp Công viên Thiên văn học, nơi Lễ hội Đồ uống Hà Nội 2026 đang đưa nét thưởng thức tinh tế của đất Tràng An trở thành sản phẩm du lịch mới đặc sắc, ngay trong lòng một khu đô thị cũng được vun đắp bằng tâm huyết trong gần hai thập kỷ.

Mở rộng kết nối, quảng bá điện ảnh Việt Nam tại Liên hoan phim quốc tế Busan

Mở rộng kết nối, quảng bá điện ảnh Việt Nam tại Liên hoan phim quốc tế Busan

Trong khuôn khổ Liên hoan phim quốc tế Busan lần thứ 31 (BIFF 2026), ngày 10/10, tại Chợ Nội dung và Phim châu Á, Trung tâm Triển lãm và Hội nghị Busan, Hàn Quốc, Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam (VFDA) chính thức khai trương gian hàng điện ảnh Việt Nam, mở đầu chuỗi hoạt động của VFDA tại Busan, tạo cơ hội quảng bá điện ảnh Việt Nam, giới thiệu tiềm năng của các địa phương, Liên hoan phim châu Á – Đà Nẵng.

 Sắc màu văn hóa trong Lễ hội Katê Khánh Hòa

Sắc màu văn hóa trong Lễ hội Katê Khánh Hòa

Lễ hội Katê phản ảnh sâu sắc những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào người Chăm. Đây là dịp tưởng nhớ, tri ân các vị thần có công với đồng bào dân tộc Chăm; tưởng nhớ ông bà, tổ tiên và thực hành các nghi lễ truyền thống; cầu mong cuộc sống ấm no, bình an, hạnh phúc.

Du lịch Việt Nam hướng tới đón 25 triệu khách quốc tế năm 2026

Du lịch Việt Nam hướng tới đón 25 triệu khách quốc tế năm 2026

Từ những kết quả mà ngành du lịch Việt Nam đã đạt được từ đầu năm đến nay cùng những nỗ lực quảng bá, xúc tiến và nhiều hoạt động khác được chuẩn bị cho mùa cao điểm du lịch quốc tế năm nay, có thể khẳng định, du lịch Việt Nam có khả năng đạt mục tiêu đề ra là đón 25 triệu khách quốc tế, 150 triệu khách nội địa năm 2026

Đưa văn hóa Việt vươn tầm quốc tế qua từng trang sách

Đưa văn hóa Việt vươn tầm quốc tế qua từng trang sách

TP Hồ Chí Minh tiếp tục ghi dấu ấn mạnh mẽ khi góp mặt tại Hội sách Frankfurt 2026 (Frankfurter Buchmesse) tại Đức, diễn ra từ ngày 7 đến 11/10/2026, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hành trình đưa hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam vươn ra thế giới.

NSND Phạm Anh Phương tái đắc cử Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam

NSND Phạm Anh Phương tái đắc cử Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam

Sáng 8/10 tại Hà Nội, Đại hội Đại biểu toàn quốc Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2026-2031 đã diễn ra, đánh dấu chặng đường phát triển mới của tổ chức Hội. Đại hội xác định tiếp tục phát triển, lấy sáng tạo nghệ thuật, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc làm gốc, đưa nghệ thuật múa hội nhập quốc tế.

Liên hoan Sân khấu Hà Nội quy tụ 15 đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp cả nước

Liên hoan Sân khấu Hà Nội quy tụ 15 đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp cả nước

Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng lần thứ hai – năm 2026 với chủ đề “Hội tụ các giá trị sân khấu, lan tỏa sức sáng tạo nghệ thuật của Thủ đô”. 15 tác phẩm thuộc nhiều loại hình sân khấu như: kịch nói, chèo, tuồng, cải lương, xiếc và kịch hát dân ca Nghệ Tĩnh được biểu diễn phục vụ miễn phí công chúng từ ngày 14 – 23/10.

Tái hiện Hà Nội xưa bằng công nghệ AI trong sản phẩm âm nhạc chào mừng ngày Giải phóng Thủ đô

Tái hiện Hà Nội xưa bằng công nghệ AI trong sản phẩm âm nhạc chào mừng ngày Giải phóng Thủ đô

Hướng tới kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), Quán quân Tiếng hát Hà Nội 2024 dòng nhạc Thính phòng Đặng Ngọc Anh chính thức ra mắt dự án âm nhạc đầu tay gồm CD Gửi mùa thu ở lại và MV ca khúc mới Sau những ngày yêu xa (đặt hàng nhạc sĩ Trần Mạnh Hùng sáng tác. Việc ngày càng có những nghệ sĩ trẻ chủ động lựa chọn và đầu tư cho dòng nhạc thính phòng đang mở thêm hướng tiếp cận mới với công chúng cho dòng nhạc này, đặc biệt là khán giả trẻ.

53 người đẹp tranh tài trong đêm Chung khảo toàn quốc Hoa hậu Việt Nam 2026

53 người đẹp tranh tài trong đêm Chung khảo toàn quốc Hoa hậu Việt Nam 2026

Đêm Chung khảo toàn quốc Hoa hậu Việt Nam 2026 sẽ diễn ra sân khấu ngoài trời từ 20h ngày 10/10 tại Khu du lịch quốc tế Đồi Rồng, Hải Phòng, với 53 thí sinh tham dự. Ban giám khảo sẽ lựa chọn thí sinh đi tiếp vào vòng chung kết dựa trên phần thể hiện trong đêm thi và cả quá trình tập luyện, học tập, trải nghiệm văn hóa, tham gia hoạt động cộng đồng.

"Chắp cánh tuổi thơ”- nuôi dưỡng ước mơ của trẻ thơ bằng nghệ thuật

"Chắp cánh tuổi thơ”- nuôi dưỡng ước mơ của trẻ thơ bằng nghệ thuật

Được tổ chức nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô 10/10, chương trình nghệ thuật “Chắp cánh tuổi thơ” do Báo Nhân dân tổ chức sẽ góp thêm một không gian văn hóa dành cho thiếu nhi và gia đình, đưa những giá trị được gìn giữ, trao truyền đến với trẻ em bằng ngôn ngữ nghệ thuật gần gũi.

Trải nghiệm “xuyên không” về thời khắc lịch sử 1945 tại Phố Sách Hà Nội

Trải nghiệm “xuyên không” về thời khắc lịch sử 1945 tại Phố Sách Hà Nội

Thông qua công nghệ thực tế ảo (VR), người dân và du khách đến Phố Sách Hà Nội dịp kỷ niệm 72 năm Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 – 10/10/2026) sẽ có cơ hội “xuyên không thời gian” trở về Quảng trường Ba Đình chứng kiến thời khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

Rực rỡ sắc màu văn hoá năm châu

Rực rỡ sắc màu văn hoá năm châu

Sau 4 ngày diễn ra đầy sôi động, Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ II – năm 2026 đã khép lại vào tối 4/10, tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, để lại nhiều dấu ấn với công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế.

Lai Châu: Đánh thức tiềm năng, xây sản phẩm du lịch đặc trưng

Lai Châu: Đánh thức tiềm năng, xây sản phẩm du lịch đặc trưng

Lai Châu có lợi thế lớn về cảnh quan núi rừng, văn hóa đa dạng và du lịch cộng đồng. Để biến tiềm năng thành giá trị, địa phương đang chú trọng xây dựng sản phẩm đặc trưng, tăng trải nghiệm và tạo thêm không gian để du khách chi tiêu, qua đó đưa du lịch trở thành sinh kế bền vững cho người dân.

Tổ chức Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp

Tổ chức Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp

Nhiều hoạt động đa dạng của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam như Rối nước, Kịch nói, Múa đương đại và sân khấu truyền thống Tuồng, Chèo, Cải lương sẽ được giới thiệu tại Paris từ ngày 24 – 31/10, trong Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp.

Dàn nhạc Giao hưởng London trở lại Nhà hát Hồ Gươm

Dàn nhạc Giao hưởng London trở lại Nhà hát Hồ Gươm

Dàn nhạc Giao hưởng London (LSO) - một trong những dàn nhạc giao hưởng danh tiếng thế giới sẽ trở lại Nhà hát Hồ Gươm vào 2 đêm 2-3/10, trong chương trình Vietnam Airlines Classic - Hanoi Concert 2026 (VACC 2026). Đồng hành cùng LSO lần này là nhạc trưởng Antonio Pappano và hai nghệ sĩ độc tấu Benjamin Marquise Gilmore, Eivind Ringstad.

Đà Nẵng kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp văn hóa

Đà Nẵng kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp văn hóa

Đà Nẵng xác định tập trung phát triển 6 ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm gồm: nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, mỹ thuật - triển lãm, du lịch văn hóa, nội dung số và thủ công mỹ nghệ. Đây là những lĩnh vực được đánh giá có khả năng hình thành sản phẩm cụ thể, có thị trường và tiềm năng phát triển dài hạn.