Quyết tâm “dập tắt” các điểm nóng buôn lậu tuyến biên giới

Diễn biến phức tạp

Theo Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm (PCMT&TP), Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, thời gian qua, tình trạng buôn lậu thuốc lá, thực phẩm không rõ nguồn gốc, pháo, đường, hàng hóa vi phạm sở hữu trí tuệ trên tuyến biên giới đất liền; cùng nạn buôn lậu than, khoáng sản, xăng dầu trên biển vẫn diễn biến hết sức phức tạp. Trước thực trạng đó, lực lượng Biên phòng đã đồng loạt triển khai các biện pháp nghiệp vụ, phát hiện và bắt giữ hàng trăm vụ việc, triệt phá nhiều đường dây tội phạm xuyên quốc gia.

Chỉ trong quý III/2025, các đơn vị Bộ đội Biên phòng trên toàn quốc đã xử lý 414 vụ với 484 đối tượng, thu giữ hơn 718kg ma túy các loại, cùng lượng lớn hàng hóa vi phạm trị giá gần 30 tỷ đồng: 174.000 lít dầu DO, hơn 1.000 m³ cát, 2,5 tấn khí cười, 714kg pháo nổ, 16 tấn thực phẩm đông lạnh, thuốc nổ, kíp nổ, súng quân dụng... Đáng chú ý, tình trạng vận chuyển trái phép vàng và ngoại tệ vẫn diễn ra phức tạp, lực lượng Biên phòng đã kịp thời thu giữ 2,59kg vàng, 241kg bạc và 80.000 USD.

Cục Hải quan cũng nhận định hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn diễn biến phức tạp, phạm vi rộng, thủ đoạn tinh vi, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, lòng tin của người dân và trật tự an toàn xã hội.

Hàng hóa vi phạm ngày càng đa dạng, không chỉ sản xuất trong nước mà còn được đưa từ nước ngoài vào tiêu thụ bằng nhiều hình thức như nhập khẩu chính ngạch, tiểu ngạch, nhập lậu hoặc gian lận thương mại. Từ đầu năm đến 15/9/2025, ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ hơn 13.000 vụ vi phạm, khởi tố 15 vụ và chuyển khởi tố 93 vụ. Đáng chú ý, các đối tượng lợi dụng sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và dịch vụ chuyển phát nhanh để buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc, với thủ đoạn ngày càng tinh vi và khó phát hiện.

Các cơ quan chức năng nhận định, thời điểm cuối năm và dịp Tết Nguyên đán luôn là mùa cao điểm của buôn lậu và gian lận thương mại. Các đối tượng hoạt động ngày càng liều lĩnh, manh động, thậm chí sẵn sàng sử dụng “vũ khí nóng” để chống trả khi bị phát hiện.

Tại tuyến biên giới phía Bắc giáp Trung Quốc, hoạt động vận chuyển trái phép hàng hóa diễn biến phức tạp, tập trung ở các đường mòn, lối mở, khu vực cánh gà cửa khẩu. Các mặt hàng buôn lậu chủ yếu gồm vải, quần áo may sẵn, phụ tùng ôtô, máy điều hòa, máy phát điện, hàng điện tử, pháo nổ, thực phẩm đông lạnh, giống gia cầm, phần lớn có xuất xứ từ Trung Quốc.

Nhiều loại hàng hóa không rõ nguồn gốc, chất lượng chưa được kiểm chứng, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Thủ đoạn buôn lậu cũng ngày càng tinh vi hơn. Các đối tượng lợi dụng địa hình biên giới phức tạp, có nhiều đường mòn, lối mở, dùng xe máy vận chuyển hàng theo từng chặng, tập kết ở khu vực giáp ranh rồi ngụy trang trên xe khách, “xe cóc” đưa sâu vào nội địa, hợp thức hóa giấy tờ để tiêu thụ công khai.

Không chỉ tuyến phía Bắc, các tuyến giáp Lào, Campuchia, tuyến biển và hàng không cũng tiềm ẩn nguy cơ cao về buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hoá. Đáng chú ý, tuyến Việt Nam – Lào hiện đang là điểm nóng về tội phạm ma túy. Thủ đoạn chủ yếu của tội phạm là chia thành nhiều nhóm nhỏ, mỗi nhóm phụ trách một công đoạn vận chuyển; giấu ma túy trong hàng hóa, nông sản, hành lý hoặc các khoang bí mật được gia cố trên phương tiện để qua mặt lực lượng chức năng.

Đáng lo hơn, các đối tượng còn lợi dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội (Telegram, Zalo, Facebook...) và thiết bị định vị GPS để điều hành, giám sát hoạt động vận chuyển, sử dụng shipper và dịch vụ chuyển phát nhanh để giao dịch và vận chuyển ma túy.

Chủ động kiểm soát, phối hợp liên ngành đấu tranh hiệu quả

Ông Đặng Văn Ngọc, Phó Trưởng ban Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Lạng Sơn, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Lạng Sơn cho biết, tình hình buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới cơ bản được kiểm soát, song vẫn còn một số đối tượng lén lút vận chuyển nhỏ lẻ thực phẩm đông lạnh như chân gà, chân lợn, thịt bò, thịt trâu, xúc xích... qua các đường mòn ở Ba Sơn, Mẫu Sơn, Khuất Xá.

Hoạt động gian lận thương mại trong xuất nhập khẩu cơ bản được ngăn chặn nhờ tăng cường kiểm tra, giám sát, tuy nhiên vẫn tiềm ẩn nguy cơ các hành vi như khai sai tên hàng, số lượng, mã số, vi phạm thời hạn làm thủ tục hải quan, nhập khẩu hàng không đủ điều kiện hoặc giả mạo nhãn hiệu, xuất xứ.

Để đấu tranh hiệu quả, các lực lượng chức năng tỉnh Lạng Sơn đã tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin, kiểm soát chặt biên giới, cửa khẩu; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao nhận thức cho cán bộ và người dân về tác hại của buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại.

Trước dự báo hoạt động buôn lậu và gian lận thương mại sẽ bùng phát mạnh vào những tháng cuối năm và dịp Tết, Cục Hải quan đã ban hành kế hoạch cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trên phạm vi toàn quốc. Theo đó, Cục Hải quan chỉ đạo các đơn vị tăng cường công tác quản lý nhà nước về hải quan, chủ động phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, góp phần đảm bảo an ninh, trật tự, bình ổn thị trường, bảo vệ người tiêu dùng và chống thất thu ngân sách.

Các đơn vị được yêu cầu đẩy mạnh điều tra, nắm chắc địa bàn, tuyến vận chuyển, phương tiện, đối tượng có dấu hiệu vi phạm, đồng thời ngăn chặn hiệu quả việc mua bán, tàng trữ, vận chuyển hàng cấm, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, xóa bỏ các điểm nóng buôn lậu tại khu vực biên giới.

Trong quá trình triển khai, Cục Hải quan yêu cầu “vừa kiểm soát chặt, vừa tạo thuận lợi”, siết chặt kỷ cương, nhưng không gây cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu hợp pháp. Đồng thời, Cục yêu cầu cán bộ, công chức nêu cao tinh thần trách nhiệm, tập trung lực lượng, triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Đại diện Cục Phòng, chống ma tuý và tội phạm, Bộ đội Biên phòng cho biết, thời gian qua, các đơn vị Biên phòng đã triển khai đồng bộ biện pháp nghiệp vụ, nâng cao chất lượng công tác nắm tình hình, quản lý địa bàn, đối tượng, phát hiện sớm tội phạm từ xa, từ ngoài biên giới và trên biển, nhất là với tội phạm ma túy, buôn lậu.

Các đơn vị tập trung điều tra tại tuyến, địa bàn trọng điểm, mở nhiều chuyên án, kế hoạch nghiệp vụ để chủ động phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn tội phạm; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các lực lượng công an, hải quan, cảnh sát biển, quản lý thị trường trong điều tra và xử lý.

Theo đánh giá của Cục Phòng, chống ma tuý và tội phạm, công tác đấu tranh với buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong những tháng cuối năm sẽ còn nhiều khó khăn. Do đó, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã chỉ đạo các đơn vị tăng cường tuần tra, kiểm soát khu vực biên giới, cửa khẩu, vùng biển, duy trì quân số trực sẵn sàng, sử dụng linh hoạt các biện pháp nghiệp vụ nhằm phát hiện, ngăn chặn kịp thời hoạt động vi phạm.

Các đồn, trạm biên phòng cũng được yêu cầu phát huy vai trò của tổ tự quản đường biên, cột mốc và tổ tự quản an ninh trật tự thôn, bản biên giới, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành pháp luật, tích cực tố giác tội phạm, không để đối tượng lợi dụng sơ hở để buôn lậu, xuất nhập cảnh trái phép.

Thiếu tướng Đỗ Ngọc Cảnh, Cục trưởng Cục Phòng, chống ma tuý và tội phạm cho biết, các đơn vị nghiệp vụ của Cục và Bộ đội Biên phòng các tỉnh, thành phố đã và đang chủ động nâng cao năng lực, nắm chắc tình hình từ xa, phân tích, dự báo sát đúng diễn biến tội phạm, kịp thời tham mưu, đề xuất chủ trương, giải pháp phù hợp để đấu tranh hiệu quả với các loại tội phạm, nhất là buôn lậu, ma túy và gian lận thương mại.

Bên cạnh đó, Bộ đội Biên phòng tiếp tục siết chặt kiểm soát tại cửa khẩu, đường mòn, lối mở và vùng biển, đảo, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Hải quan, Công an, Cảnh sát biển, Quản lý thị trường để triệt phá tận gốc các đường dây buôn lậu góp phần giữ vững an ninh, trật tự khu vực biên giới.