Dưới cái nắng gay gắt của những ngày tháng 5 lịch sử, chúng tôi lội ngược con đường dốc dẫn lên đồi Yên Ngựa. Không khí vẫn dễ chịu nhờ những tán cây keo che phủ khắp khu đồi. Yên Ngựa – một địa danh lịch sử đã xảy ra trận đụng đầu quyết liệt, chỉ trong vòng 30 phút chiến đấu anh dũng, ngoan cường, cán bộ, chiến sĩ Đại đội 2, Tiểu đoàn 70 và Phân đội đặc công V16 lập nên chiến công vang dội, tiêu diệt gọn Đại đội 2 thuộc Tiểu đoàn 2, Lữ đoàn 9, Sư đoàn 3 lính thủy đánh bộ Mỹ; loại khỏi vòng chiến đấu 139 tên xâm lược, thu 14 súng, phá hủy 2 súng DKZ 75mm, 1 cối 81mm, 3 máy thông tin vô tuyến và nhiều phương tiện chiến tranh khác. Đây là một đòn choáng váng đối với quân xâm lược Mỹ ở chiến trường Quảng Nam.
Trận đầu đánh Mỹ và thắng Mỹ đã trả lời được câu hỏi lúc ấy: “Ta có đánh Mỹ được không?”... Đã 48 năm trôi qua, thôn Tịch Tây, xã Tam Nghĩa, mảnh đất dưới chân đồi Yên Ngựa từng ngày đổi thịt thay da. Là vùng đất bạc màu, người dân nơi đây chủ yếu sống bằng nghề nông, ngày quê hương mới giải phóng, năng suất cây lúa chỉ đạt ở mức 20 đến 23 tạ/ha, lại bấp bênh vì thiếu nguồn nước.
Ngày nay, năng suất, sản lượng cây lúa đồng Tịch Tây được nâng lên rõ rệt nhờ chuyển đổi cơ cấu giống, áp dụng các tiến bộ khoa học và đặc biệt là 50% trong số 46 ha đất sản xuất lúa ở đây có nguồn nước tưới ổn định từ hồ chứa Hố Mây. Nhờ vậy, với 2 vụ ăn chắc, năng suất lúa ở Tịch Tây nâng lên 50 tạ/ha.
Thêm vào đó, nhiều hộ trồng rừng có thu nhập 50 đến 100 triệu đồng/ năm. Trồng lúa kết hợp chăn nuôi, trồng rừng và phát triển dịch vụ, đời sống người dân Tịch Tây dưới chân đồi Yên Ngựa ngày càng khấm khá, tỉ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 8,23%, thấp hơn mức bình quân chung của xã Tam Nghĩa. Đời sống văn hóa tinh thần của người dân được nâng cao, hệ thống điện, đường được xây dựng. Đặc biệt, thôn Tịch Tây hiện còn 16ha rừng dừa nước nguyên sinh đang được bảo tồn và hiện tại Nhà nước đang quy hoạch mở rộng lên 35ha. Trong tương lai đây sẽ là khu du lịch sinh thái hấp dẫn du khách.
Ông Nguyễn Tấn Huỳnh, Trưởng thôn Tịch Tây nói: “Người dân chúng tôi rất tự hào với di tích lịch sử trên đồi Yên Ngựa. Càng tự hào, chúng tôi càng cố gắng bảo tồn di tích và giáo dục, nhắc nhở thế hệ trẻ ghi nhớ chiến tích của cha ông ra sức xây dựng quê hương giàu đẹp!”. Cùng với sự đổi thay diệu kỳ của vùng đất Tịch Tây dưới chân đồi Yên Ngựa, những năm qua, xã Tam Nghĩa, vùng đất cực Nam của tỉnh Quảng Nam cũng đang từng bước chuyển mình.
Ông Châu Ngọc Hồng, Bí thư Đảng ủy xã Tam Nghĩa, cho biết: “Tam Nghĩa là xã nông nghiệp nhưng đất đai phần lớn là cát trắng bạc màu, mấy năm qua, Đảng bộ xã tập trung lãnh đạo phát triển kinh tế nông nghiệp, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đến đầu tư làm ăn và chú trọng phát triển nghề trồng rừng nên đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao về mọi mặt, ANTT được giữ vững...”.
Là địa phương diễn ra trận đánh Núi Thành lịch sử, năm 2004, xã Tam Nghĩa được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Từ sau ngày giải phóng đến nay, cán bộ - nhân dân xã Tam Nghĩa phát huy truyền thống cách mạng vượt qua khó khăn xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Từ chỗ sản xuất nông nghiệp bấp bênh, nay năng suất cây lúa đạt ổn định 51 tạ/ha/vụ.
Xã có 2 hồ chứa nước lớn là Hố Mây và Hóc Cỏ cung cấp nước tưới cho hàng trăm ha đất sản xuất nông nghiệp, hơn 600 hộ dân trồng trên 1.000ha rừng và sau 5, 7 năm, mỗi hộ thu lãi từ 60 đến 100 triệu/1 kỳ thu hoạch. Xã có hơn 80ha mặt nước nuôi tôm, có Khu công nghiệp Nam Chu Lai với các doanh nghiệp làm ăn hiệu quả và trên địa bàn xã hiện có 54 doanh nghiệp sản xuất – kinh doanh, góp phần giải quyết việc làm cho nhiều lao động ở địa phương...
Ông Hồng tâm sự: “Tự hào với vùng đất có trận đầu thắng Mỹ, cán bộ và nhân dân xã Tam Nghĩa tiếp tục xây dựng quê hương tươi đẹp với những lộ trình cụ thể và chắc chắn hơn...”
