Quá nửa phiếu tín nhiệm thấp mà không từ chức, Quốc hội sẽ xem xét?

Sáng 11/5, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 85/2014/QH13 ngày 28/11/2014 về việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn (đồng thời xem xét việc bổ sung vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2023).

Đề nghị lấy phiếu tín nhiệm Chủ tịch UBND phường ở TP Hà Nội

Tờ trình do Trưởng Ban Công tác đại biểu Nguyễn Thị Thanh trình bày cho biết, mục đích của việc sửa đổi nghị quyết nằm kịp thời thể chế hóa chủ trương về lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đã được xác định trong các văn kiện của Đảng và pháp luật; bảo đảm nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý cán bộ. Về bố cục, dự thảo nghị quyết giữ nguyên kết cấu như Nghị quyết số 85/2014/QH13, trong đó sửa đổi, bổ sung 13/18 điều và bổ sung 3 biểu mẫu mới.

Tại tờ trình, Ban Công tác đại biểu xin ý kiến về việc lấy phiếu tín nhiệm đối với Chủ tịch UBND phường ở TP Hà Nội. Nghị quyết về thí điểm mô hình chính quyền đô thị tại TP Hà Nội quy định "Chủ tịch UBND phường chịu trách nhiệm trước HĐND quận, thị xã" nhưng không quy định HĐND quận, thị xã lấy phiếu tín nhiệm đối với Chủ tịch UBND phường.

Trong khi đó, Nghị quyết về tổ chức chính quyền đô thị tại TP Hồ Chí Minh và TP Đà Nẵng quy định "HĐND TP lấy phiếu tín nhiệm đối với Chủ tịch UBND quận". "Vì vậy, để tương đồng với quy định này, Ban Công tác đại biểu đề nghị tại TP Hà Nội, HĐND quận, thị xã lấy phiếu tín nhiệm đối với Chủ tịch UBND phường", bà nêu.

Từ 2/3 tổng số phiếu"tín nhiệm thấp", cán bộ sẽ bị miễn nhiệm

Với quy định về hệ quả đối với người được lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm, Nghị quyết số 85/2014/QH13 chỉ quy định về hệ quả đối với người được lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm nhưng không quy định rõ về thời hạn và thời điểm thực hiện. Điều đó dẫn đến việc tùy nghi, không đồng bộ, thống nhất trong cả nước. Do đó, Ban Công tác đại biểu đã bổ sung quy định về thời hạn và thời điểm tại Điều 10, Điều 15 và khoản 4 Điều 18 của dự thảo Nghị quyết.

Cụ thể, dự thảo nghị quyết quy định người được lấy phiếu tín nhiệm có quá nửa đến dưới 2/3 tổng số đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND đánh giá "tín nhiệm thấp" thì xin từ chức. Trong thời gian không quá 10 ngày kể từ ngày công bố kết quả lấy phiếu tín nhiệm mà không từ chức thì Quốc hội, HĐND xem xét, quyết định việc bỏ phiếu tín nhiệm tại kỳ họp đó hoặc kỳ họp gần nhất nhưng không quá 30 ngày kể từ ngày công bố kết quả lấy phiếu tín nhiệm.

Người được lấy phiếu tín nhiệm có từ 2/3 tổng số đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND trở lên đánh giá "tín nhiệm thấp" thì cơ quan có thẩm quyền trình Quốc hội, HĐND tiến hành miễn nhiệm tại kỳ họp đó hoặc kỳ họp gần nhất nhưng không quá 30 ngày kể từ ngày công bố kết quả lấy phiếu tín nhiệm.

Quá nửa số phiếu không tín nhiệm sẽ bị bãi nhiệm, cách chức

Qua thẩm tra, Thường trực Ủy ban Pháp luật nhận thấy, các nội dung quy định về hệ quả đối với người được lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm trong dự thảo nghị quyết đã bảo đảm phù hợp với yêu cầu xử lý kịp thời, nghiêm minh đối với cán bộ, công chức có mức độ tín nhiệm thấp theo tinh thần của Quy định số 96-QĐ/TW và Quy định số 41-QĐ/TW ngày 3/11/2021 của Bộ Chính trị về việc miễn nhiệm, từ chức đối với cán bộ.

Tuy nhiên, về hệ quả đối với người được bỏ phiếu tín nhiệm (Điều 15), có ý kiến cho rằng, bỏ phiếu tín nhiệm thực chất là một hình thức xem xét kỷ luật đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, HĐND bầu hoặc phê chuẩn. Bởi vì, theo quy định tại Điều 11 của dự thảo Nghị quyết thì các trường hợp bỏ phiếu tín nhiệm tại Quốc hội, HĐND thường là do phát hiện có dấu hiệu sai phạm hoặc qua thăm dò cho thấy, người được Quốc hội, HĐND bầu, phê chuẩn đạt mức tín nhiệm thấp.

"Trong khi đó, hệ quả nặng nhất đối với người được lấy phiếu tín nhiệm và bỏ phiếu tín nhiệm quy định trong dự thảo nghị quyết đều là trình Quốc hội, HĐND quyết định việc miễn nhiệm hoặc phê chuẩn đề nghị miễn nhiệm. Do đó, ý kiến này đề nghị trong trường hợp người được bỏ phiếu tín nhiệm có từ quá nửa tổng số đại biểu trở lên đánh giá không tín nhiệm thì Quốc hội, HĐND tiến hành bãi nhiệm hoặc phê chuẩn đề nghị cách chức đối với người đó", Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật Nguyễn Trường Giang lý giải.

Thảo luận tại phiên họp, UBTVQH đánh giá, Ban Công tác đại biểu đã phối hợp Uỷ ban Pháp luật và các cơ quan liên quan hoàn chỉnh hồ sơ, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu để UBTVQH xem xét, cho ý kiến. UBTVQH và các bộ ngành, địa phương đã đóng góp những ý kiến cần thiết, sát thực.

Phát biểu kết lại nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định giao Ban Công tác đại biểu tiếp tục hoàn chỉnh hồ sơ dự thảo nghị quyết, trình UBTVQH xem xét, quyết định trước khi báo cáo Quốc hội. Về hệ quả lấy phiếu tín nhiệm, dự thảo nghị quyết cần viện dẫn theo các quy định của Đảng. Về thời hạn cụ thể không nên đưa rõ, trong trường hợp vẫn quy định thì phải bảo đảm tính khả thi, hoặc có thể thiết kế hai phương án để Quốc hội thảo luận...