Đó cũng là cách những cán bộ, chiến sĩ Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh Thanh Hóa viết tiếp truyền thống "Uống nước nhớ nguồn" bằng những việc làm thiết thực, giàu tính nhân văn.
Sưởi ấm những trái tim ở lại
Đằng sau mỗi bức ảnh là nhiều ngày miệt mài sưu tầm tư liệu, đối chiếu thông tin và lắng nghe từng ký ức của người thân các liệt sĩ. Anh Lê Thế Thắng, người trực tiếp phục dựng các bức ảnh cho biết anh nhận lời tham gia bằng tất cả sự trân trọng và trách nhiệm.
"Mỗi bức ảnh là một câu chuyện. Có gia đình chỉ còn tấm ảnh đen trắng rất mờ, có trường hợp không còn ảnh gốc mà chỉ dựa vào lời kể của người thân. Tôi cùng cán bộ Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đến tận nhà, chụp ảnh người thân, tìm những nét tương đồng rồi phục dựng từng chi tiết nhỏ như mái tóc, khuôn mặt, ánh mắt. Điều gia đình mong muốn không phải là một bức ảnh đẹp mà là gương mặt giống nhất với người đã khuất. Sau nhiều lần chỉnh sửa, đối chiếu với người thân, các bức ảnh đều nhận được sự đồng thuận. Khi nghe các mẹ, các bác nói bức ảnh giống đến 90%, tôi thấy mọi công sức đều xứng đáng. Tôi còn lồng hình ảnh lá cờ Tổ quốc phía sau để bức ảnh thêm trang trọng, như một lời tri ân đối với những người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc", anh Thắng chia sẻ.
Năm nay đã 99 tuổi, sức khoẻ của mẹ Lê Thị Nhâm ở thôn Xuân Hợp, xã Sao Vàng yếu đi rất nhiều, nhưng nỗi nhớ người con trai là liệt sĩ Trần Văn Khoan vẫn vẹn nguyên theo năm tháng. Liệt sĩ Trần Văn Khoan sinh năm 1956, hi sinh tại chiến trường Hoài Ân, Bình Định. Tháng 7/1974, gia đình nhận giấy báo tử nhưng suốt hơn nửa thế kỷ qua vẫn chưa tìm được phần mộ của anh.
Trong căn nhà nhỏ, đôi bàn tay run run của người mẹ già nâng niu bức ảnh người con trai vừa được phục dựng. Đôi mắt đã mờ theo năm tháng dường như ánh lên niềm xúc động khi một lần nữa được ngắm gương mặt thân thương của con sau hơn nửa thế kỷ xa cách.
Ôm chặt bức ảnh vào lòng, mẹ Nhâm nghẹn ngào nói: "Ngày con lên đường, mẹ con chỉ kịp dặn con giữ gìn sức khỏe, nhớ ngày trở về. Năm 1974, gia đình nhận giấy báo tử mà đến nay vẫn chưa biết con nằm ở đâu. Hôm nay được các cô, các chú Công an phục dựng lại bức ảnh của con giống lắm. Giờ tôi có ảnh để thờ con, để mỗi ngày được nhìn thấy con rõ hơn. Tôi cảm ơn các cô, các chú nhiều lắm".
Cũng tại thôn Xuân Hợp, mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Xuân, 94 tuổi, có chồng là liệt sĩ Bùi Văn Vinh hi sinh trong chiến dịch Tết Mậu Thân năm 1968 tại chiến trường miền Đông Nam Bộ và người con trai cả là liệt sĩ Bùi Văn Vần hi sinh năm 1981 trong khi làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.
Đón nhận hai bức ảnh của bố và anh trai được phục dựng, anh Bùi Văn Viện, người con trai thứ ba của mẹ Xuân, xúc động chia sẻ: "Gia đình rất vui khi được nhận hai bức ảnh của bố và anh trai đã được phục dựng. Hoàn cảnh gia đình còn nhiều khó khăn, mẹ tuổi đã cao, các anh chị em đều đã lập gia đình. Mong ước lớn nhất của chúng tôi vẫn là tìm được phần mộ của bố. Giờ có hai bức ảnh rõ nét để thờ phụng, cả gia đình ai cũng xúc động".
Tại gia đình mẹ Trịnh Thị Chà, 96 tuổi, ở thôn 3, xã Sao Vàng là vợ của liệt sĩ Lê Sỹ Hoan, không khí cũng lắng lại khi bà kể về lần chia tay cuối cùng với chồng trước ngày ông lên đường vào chiến trường miền Nam năm 1969. "Tôi chỉ nhớ ông nói: 'Bà yên tâm ở nhà chăm sóc các con, tôi đi vài bữa rồi về'. Tôi chờ mãi... đến khi giấy báo tử gửi về mới biết ông đã hi sinh", bà Chà nghẹn ngào nhớ lại.
Hơn nửa thế kỷ qua, gia đình đã nhiều lần đi tìm mộ nhưng vẫn chưa có kết quả. Hiện người thân đã lấy mẫu ADN theo chương trình tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ và vẫn luôn hy vọng một ngày nào đó sẽ được đón cha trở về. "Hôm nay được nhận bức ảnh phục dựng, mẹ và anh em ai cũng rưng rưng. Tấm ảnh cũ đã mờ gần hết, giờ được nhìn lại gương mặt cha rõ ràng như thế này là niềm hạnh phúc rất lớn", anh Hoài chia sẻ.
Tương tự, mẹ Lê Thị Chí, 98 tuổi, ở thôn 4, xã Sao Vàng có con trai là liệt sĩ Lê Xuân Tình hi sinh tại chiến trường Quảng Trị. Gia đình nhận giấy báo tử tháng 11/1973 và lấy ngày ấy làm ngày giỗ của anh. Khi đón nhận bức ảnh con trai được phục dựng, người mẹ già lặng người hồi lâu rồi nhẹ nhàng đưa tay vuốt từng đường nét trên khuôn mặt con như sợ thời gian sẽ một lần nữa làm nhòa đi ký ức.
Nối dài đạo lý "Uống nước nhớ nguồn"
Ông Lê Văn Thọ, Bí thư Chi bộ, Trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn Xuân Hợp cho biết, địa phương luôn quan tâm chăm lo các gia đình chính sách và gìn giữ truyền thống "Uống nước nhớ nguồn". "Lần này, các gia đình được, cán bộ, chiến sĩ Phòng Quản lý xuất nhập cảnh về trao quà, trao ảnh phục dựng là việc làm rất ý nghĩa, nhân văn. Đây không chỉ là sự tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc mà còn góp phần lan tỏa truyền thống tốt đẹp trong cộng đồng", ông Thọ nói.
Thượng tá Nguyễn Thanh Bình, Trưởng phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, hoạt động phục dựng, trao di ảnh nằm trong chuỗi chương trình chào mừng kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân và hướng tới Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7. Xuất phát từ đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", Đảng ủy, lãnh đạo đơn vị đã phối hợp với Công an xã Sao Vàng và các đơn vị liên quan rà soát những gia đình có nguyện vọng phục dựng ảnh liệt sĩ. Sau quá trình khảo sát, đơn vị phối hợp với cơ sở có chuyên môn cao, giao Đoàn Thanh niên trực tiếp thực hiện việc phục dựng và trao 5 bức di ảnh, tặng 4 gia đình.
Theo Thượng tá Nguyễn Thanh Bình, bên cạnh những phần quà tri ân, điều quan trọng hơn là hoạt động góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp lý tưởng cho đoàn viên, thanh niên trong đơn vị. Qua những câu chuyện, những mất mát của các gia đình liệt sĩ, mỗi cán bộ, chiến sĩ càng thấm thía giá trị của hòa bình, nhận thức sâu sắc hơn trách nhiệm của mình trong công tác, tiếp tục nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ, xây dựng hình ảnh người chiến sĩ Công an nhân dân bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ.
Chỉ một bức ảnh được phục dựng bằng tất cả sự trân trọng đã sưởi ấm biết bao trái tim; để người mẹ già được nhìn thấy con, người vợ được gặp lại chồng, những người con thêm một lần được ngắm gương mặt cha rõ ràng. Đó cũng là cách những cán bộ, chiến sĩ Phòng Quản lý xuất nhập cảnh nói riêng và Công an tỉnh Thanh Hóa nói chung tiếp nối truyền thống vẻ vang bằng những việc làm bình dị nhưng giàu ý nghĩa, góp phần lan tỏa đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", bồi đắp niềm tin và trách nhiệm đối với các thế hệ hôm nay và mai sau.