Phiên họp lần thứ nhất Ban Chỉ đạo Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

Chiều 9/4, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Trưởng Ban Chỉ đạo đã chủ trì Phiên họp lần thứ nhất Ban Chỉ đạo Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Tham dự phiên họp có các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo; Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Phó Trưởng ban Ban Chỉ đạo và các Phó Trưởng ban Ban Chỉ đạo, các thành viên Ban Chỉ đạo; các đồng chí Uỷ viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng; Thứ trưởng các bộ chức năng. 

Phát biểu khai mạc Phiên họp lần thứ nhất của Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh đây là nhiệm vụ hết sức quan trọng, phức tạp, có phạm vi rất rộng và chưa có tiền lệ, nhằm triển khai Kết luận số 09 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo đó, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, Bộ Chính trị đã xác định thể chế phải đi trước một bước, hệ thống pháp luật phải được hoàn thiện đồng bộ, thống nhất và kiến tạo phát triển. Theo Chủ tịch Quốc hội, thực tiễn 2 năm qua cho thấy, kết quả tăng trưởng đạt được có đóng góp rất lớn của công tác hoàn thiện thể chế; tuy nhiên, hệ thống pháp luật hiện vẫn còn nhiều điểm nghẽn, nhất là tình trạng luật, nghị định, thông tư chưa đồng bộ, còn chồng chéo, thiếu thống nhất, gây khó khăn cho tổ chức thực hiện.

Trên cơ sở đó, ngày 3/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành các Nghị quyết số 2092 và 2093 về việc tổng rà soát, thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. “Nhiệm vụ lần này không chỉ tập trung vào các đạo luật còn hiệu lực mà đặc biệt phải rà soát toàn diện hệ thống nghị định, thông tư – khối lượng văn bản rất lớn, có tác động trực tiếp đến hiệu quả thực thi pháp luật trong thực tế”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Nhắc lại phát biểu chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội cho biết, Tổng Bí thư đã nhấn mạnh 3 yêu cầu lớn đối với công tác xây dựng pháp luật trong giai đoạn tới, đó là phải đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển; phải chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng luật chồng chéo, bỏ trống, đẩy trách nhiệm xuống văn bản dưới luật; phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển; lắng nghe chuyên gia, nhà khoa học, kinh nghiệm quốc tế, doanh nghiệp và người dân; kiên quyết phòng, chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ; chuyển từ tư duy “làm luật cho đủ” sang “làm luật để phát triển”. Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp.

Chủ tịch Quốc hội cho biết, ngày 8/4, đã chỉ đạo gửi văn bản số 482 của Đảng ủy Quốc hội tới các Bí thư Đảng ủy các cơ quan, Tổ trưởng Tổ đảng, Trưởng Đoàn và các vị đại biểu Quốc hội để quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm túc bài phát biểu của Tổng Bí thư.

Chủ tịch Quốc hội đồng thời yêu cầu cần triển khai công tác tổng rà soát gắn với yêu cầu hoàn thiện cấu trúc pháp luật theo Kết luận 09 của Bộ Chính trị và Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đã được Bộ Chính trị thông qua. “Tổng Bí thư cũng đã nhắc nhở phải làm sao để từng đại biểu Quốc hội nắm được chương trình xây dựng pháp luật để có định hướng làm việc cho rõ”, Chủ tịch Quốc hội chia sẻ.

“Mục tiêu của đợt tổng rà soát lần này là đánh giá chính xác, đầy đủ, toàn diện thực trạng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trên cả nước, từ đó đề xuất giải pháp xử lý tổng thể hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trên cả nước. Đây là nhiệm vụ phức tạp, hệ trọng, với phạm vi đồ sộ, chưa có tiền lệ, có ý nghĩa hết sức quan trọng”. Nhấn mạnh như vậy, Chủ tịch Quốc hội cho biết, tại cuộc họp của Thường trực Đảng ủy Chính phủ và Thường trực Chính phủ sáng nay, Thủ tướng cũng đã “bàn rất mạnh về hoàn thiện xây dựng pháp luật, để làm sao phải làm tới nơi tới chốn”. Thủ tướng cũng đã chia sẻ, tới đây các Bộ phải tiếp tục rà soát, cắt giảm thực chất các điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội cho biết, phạm vi của đợt rà soát được xác định rất rộng, bao gồm toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật ở Trung ương và địa phương đang còn hiệu lực, trừ Hiến pháp và các văn bản đã ban hành nhưng chưa có hiệu lực tính đến hết ngày 31/10/2026. Việc rà soát sẽ được thực hiện trên cơ sở xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu pháp luật thống nhất giữa Quốc hội và Bộ Tư pháp, kết hợp trí tuệ nhân tạo và năng lực chuyên gia, bảo đảm tính chính xác và tiến độ xử lý.

Về lộ trình, Ban Chỉ đạo đặt mục tiêu báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội tình hình triển khai trong tháng 8/2026, hoàn thành báo cáo kết quả tổng rà soát và giải pháp xử lý tổng thể trong tháng 12/2026. Chủ tịch Quốc hội yêu cầu cơ quan thường trực phải xây dựng “sơ đồ công việc” theo tuần, theo tháng, xác định rõ từng đầu việc, cơ quan chủ trì, người chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành, để toàn Ban Chỉ đạo bám sát triển khai, tránh tình trạng họp nhiều nhưng không tạo ra sản phẩm cụ thể.

Tại phiên họp, các ý kiến cũng đã thẳng thắn trao đổi, tập trung làm rõ những vướng mắc bất cập, góp ý để đảm bảo triển khai hiệu quả các nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Do đó, Phó Thủ tướng yêu cầu, tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật lần này phải được xem là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng để góp phần tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp và góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số như Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định. Phó Thủ tướng đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo bám sát kế hoạch triển khai tổng thể việc rà soát văn bản quy phạm pháp luật; tập trung chỉ đạo thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, địa phương mình; phối hợp chặt chẽ với các bộ, cơ quan liên quan để đảm bảo chất lượng, đúng tiến độ và không hình thức.

Các thành viên Ban Chỉ đạo tiếp tục đôn đốc, chỉ đạo các bộ, ngành liên quan thực hiện các nhiệm vụ thuộc phạm vi trách nhiệm của Ban Chỉ đạo, ưu tiên bố trí nguồn lực cho công tác tổng rà soát lần này. Bộ Tư pháp phát huy vai trò là cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, tập trung cao độ, kịp thời theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn trong quá trình tổ chức thực hiện.

Phó Thủ tướng cũng lưu ý, không chỉ tự rà soát nội bộ mà phải đặc biệt coi trọng việc lấy ý kiến của đối tượng chịu sự tác động, nhất là đối tượng chịu sự tác động trực tiếp, người dân, doanh nghiệp và các chủ thể thực thi.

"Quan trọng nhất là phải có sản phẩm đầu ra và sản phẩm đó phải cụ thể đo đếm được: văn bản nào cần sửa đổi, bãi bỏ, thay thế hoặc ban hành mới; nội dung sửa đổi là gì, thời gian hoàn thành, cơ quan chịu trách nhiệm… Trên cơ sở đó xây dựng chương trình để hoàn thiện pháp luật có trọng tâm, trọng điểm, tái cấu trúc hệ thống pháp luật theo hướng minh bạch, khả thi và hiệu quả", Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh.