Phát huy nghệ thuật sân khấu truyền thống trong sân khấu hiện đại: Một vốn bốn lời

Đưa nghệ thuật truyền thống phục vụ công chúng trong nước, tiếp cận du khách nước ngoài, hàng loạt các chương trình biểu diễn định kỳ cho đến tác phẩm được dàn dựng mới bước đầu khẳng định được những vị trí nhất định trong lòng khán giả. Khi những giá trị nghệ thuật truyền thống được phát huy trên sân khấu hiện đại, câu chuyện về lời lãi phía sau các chương trình này tất nhiên không phải dừng lại ở chuyện cân, đong, đo, đếm được bằng thước đo mang tính kinh tế.

Biểu diễn định kỳ phục vụ công chúng khán giả trong nước, hướng đến đối tượng khách du lịch đến TP Hồ Chí Minh trong một vài năm trở lại đây phải kể đến múa rối nước, À Ố show và Hồn Việt... “Sinh sau đẻ muộn” có “Sen” của Nhà hát Ca múa nhạc Bông Sen diễn ra vào tối ngày 5 hằng tháng tại Nhà hát TP Hồ Chí Minh. Riêng với sân khấu cải lương, “ghi điểm” gần đây nhất và để lại nhiều ấn tượng đẹp trong lòng người xem không thể không kể đến chương trình kỷ niệm ngày mất của cố nghệ sĩ Thanh Nga. Cháy vé trước ngày biểu diễn, giá vé “chợ đen” đội lên gấp đôi khiến ban tổ chức phải diễn thêm để đáp ứng nhu cầu khán giả khiến chương trình trở thành hiện tượng lạ trong thời điểm sân khấu cải lương đang bị cho là đang trong giai đoạn thoái trào mặc dù đã có nhiều nỗ lực cách tân để lôi kéo sự chú ý của khán giả mua vé vào rạp. Vở hài kịch dân gian “Thị Hến” được NSND Lê Khanh “tận dụng” khá nhiều vốn liếng sân khấu truyền thống của cha ông trong dàn dựng liên tục được đón nhận từ Bắc vào Nam đã, đang tạo những dấu ấn nhất định khi công diễn từ Bắc vào Nam...

Được người xem đón nhận đồng nghĩa với có doanh thu, vốn quý cha ông được phát huy, tài năng, tâm huyết của người nghệ sĩ được khẳng định trong lòng công chúng và cũng đồng nghĩa với việc khẳng định, phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại, dù ít, dù nhiều. Nghệ sĩ Linh Huyền, “bà bầu” gắn liền với chuỗi chương trình Hồn Việt tại Nhà hát TP Hồ Chí Minh từng chia sẻ rằng, chị làm Hồn Việt chỉ vì quá yêu, quá tiếc cái vốn nghệ thuật truyền thống của cha ông. Bằng các tiết mục ca múa nhạc dân tộc độc đáo với độc tấu đàn bầu, đàn kìm, đàn đá, đàn TRưng, Klông pút, đàn Kơní, sáo, hát dân ca Bắc Bộ, chầu văn Huế, múa, tuồng, chèo, hát xẩm, nhã nhạc cung đình, cải lương... Hồn Việt giữ được vị trí nhất định trong lòng khán giả, đặc biệt là du khách đến Việt Nam. Đây cũng là một trong những chương trình được du khách bỏ phiếu  nhiều nhất trên một chuyên trang về du lịch của nước ngoài trong năm vừa qua. Nghệ sĩ có doanh thu, dẫu không hẳn là cao bởi ngoài tiền bán vé còn có thêm nhà tài trợ.

Múa Sen, một trong những tiết mục được đánh giá cao nhờ kết hợp thành công yếu tố truyền thống và hiện đại.
Múa Sen, một trong những tiết mục được đánh giá cao nhờ kết hợp thành công yếu tố truyền thống và hiện đại.

Sau Hồn Việt, chương trình "Năm tháng không phai” tiếp tục được ra mắt khán giả. Được những người thực hiện đầu tư nhiều tâm, sức lẫn kinh phí với mong muốn được nhận lại “sự sống của cải lương”, hy vọng có thêm “những giọt nước mát, vung tưới cho những cây cải lương trong thời buổi khó khăn và hội nhập như hiện nay” dù rằng, như chính lời thanh minh từ phía ban tổ chức sau chương trình là, mặc dù không mang đến một sân khấu sang trọng, không bắt mắt về ngoại cảnh... nhưng chương trình đã đem đến cho khán giả một luồng gió thời xa xưa của sân khấu cải lương, tuy thô sơ nhưng mà đẹp, chân chất, mộc mạc. Tất nhiên, nghệ sĩ không hát nhép, không nhắc tuồng, người dàn dựng không xử lý âm thanh hiện đại... Làm được điều đó, người nghệ sĩ nếu không lao động, không thẩm thấu được nghệ thuật sân khấu cải lương ắt hẳn không làm được.

Cũng làm vì tâm huyết với vốn quý của cha ông, NSND Lê Khanh với “Thị Hến” may mắn hơn, ít nhất là về mặt tài chính. Chị cho biết, khi làm “Thị Hến”, những ưu điểm của sân khấu truyền thống được chị tập trung phát huy. Tính ước lệ vốn phổ biến trong nghệ thuật sân khấu truyền thống giúp hành trang của đoàn gọn nhẹ hơn khi lưu diễn. Nghệ thuật khẩu thuật vốn quen thuộc trong chiếu Chèo truyền thống lại trở thành yếu tố lạ hấp dẫn với khán giả của sân khấu hiện đại. Có một thực tế hiện nay là trong khi các sân khấu trong nước chạy theo tính “tả thực” của sân khấu nước ngoài thì nghệ sĩ các nước bạn, kể cả những nước có nền nghệ thuật sân khấu phát triển bậc nhất hiện nay lại đang rất “thịnh” tìm hiểu, học tập tính ước lệ trong sân khấu truyền thống Việt Nam. Cũng theo NSND Lê Khanh, điều này không lạ bởi thực ra, mỗi bên đều đi tìm những điều mình thiếu. Cái mình có sẵn, không có lý nào mình bỏ phí, không phát huy...

Thực tế, phát huy giá trị nghệ thuật truyền thống trong sân khấu hiện đại đúng mức và đúng cách tạo sự mới lạ cho khán giả trong nước, bước đầu đưa nghệ thuật truyền thống tiếp cận du khách nước ngoài. Cái lợi mang về cho đoàn, cho nghệ sĩ, bên cạnh doanh thu phòng vé, bên cạnh được chi trả thù lao là phát  huy được tài năng, được làm điều mình yêu thích. Ngược lại, vở diễn cũng đòi hỏi sự lao động, học tập nghiêm túc, khả năng lao động nghệ thuật thực sự của mỗi diễn viên. Rèn luyện trở thành yêu cầu bắt buộc với người nghệ sĩ. Không nghiêm túc học tập, lao động, không am hiểu, thẩm thấu cái vốn quý của cha ông và đủ bản lĩnh biến thành sản phẩm nghệ thuật của riêng mình, chắc chắn chương trình không thể thành công. Tài năng của nghệ sĩ và sự lan tỏa giá trị văn hóa nghệ thuật truyền thống của cha ông trong đời sống mới là “cái lời” lâu dài của các chương trình như thế

N.Nguyễn

Các tin khác

Nhiều chương trình ý nghĩa hướng đến Ngày Văn hoá Việt Nam

Nhiều chương trình ý nghĩa hướng đến Ngày Văn hoá Việt Nam

Hướng đến Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 lần đầu tiên được tổ chức trên phạm vi cả nước, TP Hồ Chí Minh chuẩn bị chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và du lịch phong phú, trải rộng trên địa bàn 168 phường, xã, đặc khu, góp phần tôn vinh bản sắc dân tộc và lan tỏa tinh thần đại đoàn kết.

TP Hồ Chí Minh sẵn sàng cho ngày hội thể thao lớn nhất cả nước

TP Hồ Chí Minh sẵn sàng cho ngày hội thể thao lớn nhất cả nước

Với vai trò là địa phương đăng cai chính Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026, TP Hồ Chí Minh đang tập trung triển khai đồng bộ các phần việc, từ chuẩn bị cơ sở vật chất, địa điểm thi đấu đến hậu cần, giao thông, y tế và bảo đảm an ninh, trật tự (ANTT), nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho các đoàn thể thao tham gia tranh tài.

“Miền xa – Miền gần”: Những lát cắt thiên nhiên và đời sống qua hội họa

“Miền xa – Miền gần”: Những lát cắt thiên nhiên và đời sống qua hội họa

Diễn ra từ ngày 14/11 - 15/12 tại Hanoi Aqua Central (Hà Nội), triển lãm “Miền xa – Miền gần” giới thiệu 72 tác phẩm của Nhóm Họa sĩ Mười Bốn. Được hình thành từ những chuyến đi thực tế sáng tác tại nhiều vùng đất, các tác phẩm mang đến những cảm nhận đa dạng về thiên nhiên, con người và đời sống bình dị qua ngôn ngữ hội họa.

Cảnh giác lừa đảo đăng ký vé chương trình Muôn sắc Việt Nam

Cảnh giác lừa đảo đăng ký vé chương trình Muôn sắc Việt Nam

Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” diễn ra tối 24/11, tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) đang thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân. Lợi dụng nhu cầu đăng ký vé tham dự chương trình, các đối tượng xấu có thể thực hiện hành vi giả mạo, lừa đảo chiếm đoạt tài sản và thông tin cá nhân trên không gian mạng.

Phát huy di sản “Thăng Long Kẻ Nghệ” để phát triển kinh tế sáng tạo

Phát huy di sản “Thăng Long Kẻ Nghệ” để phát triển kinh tế sáng tạo

Trong 16 ngày (13–28/11), với hơn 150 hoạt động tại 5 cụm không gian văn hóa, di sản và sáng tạo của Thủ đô, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” quy tụ gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà thiết kế, chuyên gia trong nước và quốc tế, trong đó có gần 100 nghệ sĩ quốc tế, người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia.

Thúc đẩy kết nối, xây dựng môi trường văn hóa tích cực tại Hải Phòng

Thúc đẩy kết nối, xây dựng môi trường văn hóa tích cực tại Hải Phòng

11 bộ phim Việt Nam sẽ được trình chiếu tại hai cụm rạp ở Hải Phòng, kết hợp các hoạt động giao lưu với đạo diễn, diễn viên, nhà sản xuất. Đây là hoạt động bên lề hấp dẫn của Diễn đàn điện ảnh “Hải Phòng – Cửa ngõ điện ảnh” do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) phối hợp với TP Hải Phòng tổ chức.

Chủ tịch FIFA kỳ vọng gì về U-17 World Cup Qatar 2026

Chủ tịch FIFA kỳ vọng gì về U-17 World Cup Qatar 2026

Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) Gianni Infantino kỳ vọng Vòng chung kết FIFA U-17 World Cup Qatar 2026 sẽ trở thành ngày hội bóng đá giàu tính cạnh tranh, kết nối các nền bóng đá trên toàn thế giới. 

Hội sách Côn Đảo: Giữ ký ức lịch sử, gieo mầm tri thức

Hội sách Côn Đảo: Giữ ký ức lịch sử, gieo mầm tri thức

Ngày 13/11, Sở Văn hóa và Thể thao (VH-TT) TP Hồ Chí Minh cho biết, Hội sách Côn Đảo lần thứ 2 năm 2026 với chủ đề “Huyền thoại Côn Đảo”. Sự kiện diễn ra từ ngày 19 đến ngày 22/11/2026 tại khu vực Di tích Nhà Công quán và Công viên đường Tôn Đức Thắng, Đặc khu Côn Đảo, TP Hồ Chí Minh.

MB ký kết hợp tác với HLL JoongAng, Hakuna Matata Group - đơn vị sở hữu bản quyền giải thưởng, chính thức trở thành Nhà tài trợ Danh xưng của Lễ trao giải The 41st Golden Disc Awards tại Việt Nam.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký kết hợp tác với MB

Ngày 11/11, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) và Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) tổ chức ký kết và công bố chương trình hợp tác “Việt Nam - Hơn cả một trải nghiệm” (Vietnam – Experience More) trong giai đoạn 2027–2031, hướng tới lựa chọn và đồng hành đưa các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, thể thao và giải trí có sức hút quốc tế tổ chức tại Việt Nam, gắn với quảng bá hình ảnh đất nước, phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa.

Tràng An vào danh sách Di sản địa chất của thế giới

Tràng An vào danh sách Di sản địa chất của thế giới

Trong danh sách 100 địa điểm di sản địa chất của Liên hiệp Quốc tế các Khoa học Địa chất (IUGS) vừa được công bố, “Karst nhiệt đới Tràng An” (Trang An Tropical Karst), tỉnh Ninh Bình, Việt Nam, được ghi danh với mã số 283, thuộc nhóm di sản địa chất về địa mạo và các quá trình địa chất đang diễn ra.

Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X quy tụ hơn 16.000 người tham dự

Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X quy tụ hơn 16.000 người tham dự

Sáng 12/11, tại TP Hồ Chí Minh, Ban Tổ chức Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 tổ chức họp báo thông tin về công tác chuẩn bị và kế hoạch tổ chức Đại hội. Đây là sự kiện thể thao thành tích cao có quy mô lớn nhất trong hệ thống thi đấu quốc gia, được tổ chức định kỳ 4 năm một lần.

Vĩnh Long tổ chức Tuần lễ Văn hóa gắn với lễ hội Ok Om Bok năm 2026

Vĩnh Long tổ chức Tuần lễ Văn hóa gắn với lễ hội Ok Om Bok năm 2026

Chuỗi hoạt động nhằm tôn vinh, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tạo không gian giao lưu, trải nghiệm văn hóa cho nhân dân và du khách; đồng thời quảng bá hình ảnh, con người Vĩnh Long, góp phần thúc đẩy phát triển văn hóa, thể thao, du lịch và kinh tế địa phương.