Bất khả kháng, nhưng vô cùng ý nghĩa
Lẽ ra, lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng vẫn được tổ chức vào ngày 7-5, như bao nhiêu năm qua. Tuy nhiên, 7-5 năm nay, chỉ có màn trình diễn của các lực lượng không quân trên Quảng trường Đỏ. Không thể làm gì khác, khi thế giới vẫn đang oằn mình chống đỡ dịch bệnh. Mọi hoạt động tập trung đông người đều có thể trở thành mầm mống tai họa.
Các đơn vị thuộc mọi binh chủng - quân chủng vẫn được lệnh tập luyện chăm chỉ, để sẵn sàng cho ngày lễ kỷ niệm chính thức. Và nhờ dịch COVID-19, lịch sử có dịp lặp lại theo cách huy hoàng nhất.
 |
| Tổng thống Nga Putin phát biểu tại lễ duyệt binh với nhiều thông điệp. |
Không phải ngày 7-5. Cách đây 75 năm, lễ duyệt binh khải hoàn mừng chiến thắng trước chủ nghĩa phát-xít Đức đầu tiên trên Quảng trường Đỏ diễn ra vào ngày 24-6-1945. Hôm đó, Nguyên soái lừng danh Georgy Konstantinovich Zhukov điều hành buổi lễ trên lưng một con tuấn mã lông trắng tuyệt đẹp. Hôm đó, 200 chiến sĩ Hồng quân kéo lê 200 lá quân kỳ Quốc xã thu được qua các trận đánh, mang đến bậc thềm Lăng Le nin, và vứt xuống thành đống "như vứt những cây chổi cùn". Hôm đó, Quảng trường Đỏ rợp màu cờ hiệu của tất cả các phương diện quân, tập đoàn quân, các sư đoàn, các trung đoàn…, hiên ngang diễu qua trước nụ cười chiến thắng của Iosif Stalin, trong những bản hành khúc hào hùng.
Hôm đó, hầu như không ai để ý rằng bầu trời đầy những đám mây nặng nề, và cuộc duyệt binh đã diễn ra suốt hai tiếng dưới cơn mưa khá nặng hạt. Ngọn lửa tự hào của lòng yêu nước đã sưởi ấm tất cả, và men say chiến thắng làm ngây ngất tất cả.
75 năm sau, những khung cảnh đó lại có dịp được tái hiện một cách hoàn hảo. Cho dù Liên Xô đã không còn. Cho dù từ Stalin qua Zhukov đến những người lính trận đều đã lần lượt ra đi. Cho dù nước Nga hiện tại đang phải đối diện với nhiều vấn đề gian nan hơn Liên Xô ngày đó.
40 đơn vị bộ binh đã góp mặt, chưa kể quân nhân khách mời của các nước thuộc Liên Xô cũ, cũng như các hậu duệ đại diện cho các chiến sĩ quốc tế đã cùng chiến đấu với quân dân Liên Xô trong Cuộc Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại chống lại phát-xít Đức. 234 đơn vị vũ khí - khí tài tiến qua lễ đài, bao gồm cả một tiểu đoàn 31 chiếc xe tăng T34-85 huyền thoại.
 |
| Nhiều loại khí tài mới được đưa ra phô diễn tại cuộc duyệt binh. |
Và hiện tại tiếp nối lịch sử. Những xe tăng hiện đại T-90M hay T-80BVM, những hệ thống tên lửa đa năng Tornado-S, những dàn lá chắn tên lửa phòng không Pansir-CM, những phi đoàn không quân tối tân mà điểm nhấn là các máy bay Mig-31 gắn tên lửa siêu thanh…Tất cả những yếu tố đó cùng nhau làm nên một màn trình diễn xứng đáng để cả thế giới phải chăm chú theo dõi. Như chính ngày 24-6 của 75 năm về trước.
Những thông điệp mở
Ngay từ hôm 9-5, khi phát biểu bên ngọn lửa vĩnh cửu cạnh mộ Chiến sĩ vô danh trên Quảng trường Đỏ - một điều cũng khác với thông lệ, do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng đã khẳng định: "Ngày Chiến thắng là ngày lễ trọng đại nhất và người dân Nga sẽ luôn cùng nhau tổ chức cho thật long trọng sự kiện này; để biểu thị niềm tin rằng khi mọi người sát cánh bên nhau, chiến thắng nhất định sẽ đến".
Người đứng đầu nước Nga đánh giá cao sự đoàn kết của các dân tộc Liên Xô trong cuộc chiến đấu chống kẻ thù chung: "Chúng ta cúi đầu trước thế hệ những người chiến thắng vĩ đại. Họ đã cứu nguy cho Tổ quốc, giải phóng thế giới, khôi phục các thành phố và làng mạc. Chúng ta bày tỏ lòng kính trọng đối với chiến công của nhân dân Liên Xô vĩ đại, những người có các quốc tịch khác nhau nhưng đã kề vai sát cánh bên nhau".
Và trước đó, ngày 26-4, trong một sự biểu thị tinh thần đồng thuận đáng ngạc nhiên cùng Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng nêu bật tinh thần "Cuộc gặp gỡ trên sông Elbe" 75 năm trước, khi các binh sĩ Mỹ và các chiến sĩ Hồng quân bắt tay nhau ở cửa ngõ Berlin, siết chặt vòng vây quanh hang ổ cuối cùng của Adolf Hitler.
 |
| Quân đội Nga duyệt binh tại Quảng trường Đỏ ngày 24-6. |
Theo đó, tinh thần cuộc hội ngộ ấy là một hình mẫu về cách hai nước có thể gạt bỏ những bất đồng, xây dựng lòng tin và hợp tác với nhau để theo đuổi mục đích lớn hơn; đồng thời là biểu tượng cao nhất cho những nỗ lực to lớn của các nước, các dân tộc cùng thống nhất trên một mặt trận chung chống phát-xít.
Ngày 22-6, đến tham dự lễ khánh thành nhà thờ chính của lực lượng vũ trang Nga và tổ hợp bảo tàng mang tên Con đường tưởng niệm, nơi lưu giữ những ký ức không phai mờ về Cuộc chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại, một lần nữa, Tổng thống Nga nhấn mạnh: "Đối với đất nước và người dân Nga, ký ức về Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, về tất cả những ai đã chiến đấu và hy sinh trong cuộc chiến tranh để ngày Chiến thắng đến gần hơn, là rất thiêng liêng và cao cả. Điều này luôn đồng hành với đất nước, tiếp thêm sức mạnh để những chiến sĩ ngày nay phụng sự Tổ quốc và không bao giờ lùi bước trước bất kỳ thử thách nào".
Nói cách khác, việc vẫn tiến hành tổ chức Ngày Chiến thắng, cho dù phải dời xuống 24-6, đối với cá nhân Tổng thống Nga Vladimir Putin nói riêng cũng như toàn quân toàn dân Nga nói chung là một sứ mệnh đặc biệt, nhằm gìn giữ những giá trị lịch sử, biến chúng thành bệ phóng cho hiện tại, hướng đến tương lai. Ngày Chiến thắng là một biểu tượng thiêng liêng không thể thay thế. Nó biểu thị lòng kiêu hãnh, tinh thần đoàn kết, những niềm tự hào, vinh quang bất tử…, và cũng là dịp để nước Nga thể hiện sự sẵn sàng xây dựng lòng tin cũng như các mối quan hệ hợp tác quốc tế.
Và những ẩn ý
Tuy nhiên, đối với các chính khách thâm trầm và lão luyện, đặc biệt là ở tầm vóc của ông chủ điện Kremlin, giới quan sát quốc tế cũng luôn phải cố gắng "đọc giữa những dòng chữ". Sẽ luôn có những tầng nghĩa sâu hơn của mọi lời phát biểu, chưa nói đến một sự kiện trọng đại được tổ chức trong giông bão COVID-19 như Ngày Chiến thắng năm nay.
Từ nhiều năm nay, nước Nga - quốc gia kế thừa vị thế chính thức của Liên Xô cũ - luôn chỉ trích gay gắt "chủ nghĩa xét lại lịch sử" của phương Tây. Mới đây thôi, trong một bài viết đăng tải trên tờ National Interest, Tổng thống Putin không giấu giếm những sự "bực bội" của mình: "Các nước thắng trận để lại cho chúng ta một hệ thống đã trở thành tinh túy của các nỗ lực trí tuệ và chính trị trong nhiều thế kỷ.
Một loạt hội nghị ở Tehran (Iran), Yalta (Nga), San Francisco (Mỹ) và Postdam (Đức), đặt nền móng cho thế giới trong vòng 75 năm không xảy ra chiến tranh thế giới, mặc dù có những bất đồng gay gắt.
Chủ nghĩa xét lại lịch sử chủ yếu về đề tài Chiến tranh Thế giới thứ hai và kết quả của nó, mà biểu hiện chúng ta đang thấy tại phương Tây, là nguy hiểm vì xuyên tạc một cách trắng trợn và vô liêm sỉ quan điểm về các nguyên tắc phát triển hòa bình đạt được tại các hội nghị ở Yalta và San Francisco".
Không chỉ vậy, chủ nghĩa xét lại lịch sử phương Tây luôn tìm cách hạ thấp vai trò của Liên Xô trong Đại chiến thế giới lần thứ hai, thậm chí còn quy kết và đánh đồng Liên Xô, cũng như phát-xít Đức, là nguyên nhân gây nên chiến tranh, mà phớt lờ những dữ kiện thực tế.
Chính vì thế, kỷ niệm Ngày Chiến thắng là cách đẩy lùi những luồng tư tưởng nguy hại đó. Từ đây, từ việc bảo vệ lịch sử, vị thế hiện tại của nước Nga cũng lại một lần nữa được khẳng định, trong niềm tự hào cũng như tinh thần dân tộc. Đây là một trong những yếu tố then chốt giúp nước Nga của tổng thống Putin đứng vững trong rất nhiều nghịch cảnh, trước biết bao nhiêu đòn trừng phạt cũng như các hình thức cấm vận kinh tế từ phương Tây thời gian qua.
Ở một phương diện khác, một cuộc duyệt binh "trống rong cờ mở" rầm rộ, với kịch bản liền mạch từ quá khứ hào hùng đến hiện tại mạnh mẽ, với sự góp mặt của những khí tài quân sự hiện đại nhất, luôn luôn có tác dụng răn đe và nhắc nhở những "kình địch" về sức mạnh quân sự đích thực mà Moskva sở hữu. Như một câu cách ngôn cổ: "Nếu muốn hòa bình, hãy chuẩn bị thật tốt cho chiến tranh!", thông qua lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng, có những thông điệp rất cứng rắn đã được phát đi.
Và cuối cùng, khi đến cả đại dịch COVID-19 đang làm phương Tây khốn đốn cũng không ngăn được nước Nga thể hiện niềm tự hào bất diệt của mình qua một sự kiện trọng đại quen thuộc, điều đó có nghĩa là gì?
Tối 24-6, sau khi buổi lễ kết thúc, FOX New chạy một bản tin, trong đó có câu: "Putin, qua buổi lễ này, thể hiện rằng mình là người luôn có được bất cứ điều gì ông ấy muốn". Dĩ nhiên, FOX New muốn hướng người đọc đến dự án thay đổi Hiến pháp Nga đang được xúc tiến. Song, không ai có thể phủ nhận được rằng điều nổi bật đích thực trên những màu sắc lịch sử chính là vị thế và sức mạnh nội tại của nước Nga.
