Hàng chục héc ta đất bãi bị dòng sông nuốt chửng, đêm đến tiếng gầm rú của máy hút cát phá nát không gian yên bình. Nhiều ngày nay người dân Tri Lễ (xã Hà Thanh, Tứ Kỳ, Hải Dương) như sống trên chảo lửa. Để chống chọi với nạn "cát tặc", họ đã dựng lều lán, túåc trực cả ngày lẫn đêm ở bờ sông. Sự hung hãn của "cát tặc", bất lực của chính quyền, người dân đã phải đổ máu, thậm chí phải bỏ mạng để giữ đất, giữ bình yên của quê hương. Nhiều người Tri Lễ đã thề rằng: "Chết cũng phải bảo vệ đất, chết cũng phải đuổi cho kỳ được "giặc cát".
Dựng lều lán chiến đấu với "cát tặc"
Đến Tri Lễ những ngày này khắp trong thôn ngoài xóm đâu đâu cũng nói đến chuyện "cát tặc" lộng hành. Hết chuyện lở đất mất ruộng rồi đến chuyện "cát tặc" chém người, đe dọa. Khoảng 3 năm trở lại đây các tàu khai thác cát từ Hải Phòng, Thái Bình… đổ về dòng sông Luộc thuộc thôn Tri Lễ hút cát. Với lợi nhuận quá lớn từ cát mà cường độ khai thác ngày càng mạnh mẽ hơn. Mỗi tàu chừng 80 đến 200 khối, có tàu khủng lên tới 300 khối. Giá mỗi khối cát khoảng 55 nghìn đồng.
Nhẩm tính chỉ trong khoảng 3 giờ hút, mỗi tàu kiếm được ít nhất khoảng 10 triệu đồng. Trừ tiền thuê công nhân, tiền dầu, chủ tàu bỏ túi khoảng 8 triệu đồng cho 3 tiếng khai thác. Thu nhập khủng khiến các chủ tàu ngày càng liều lĩnh và bất chấp chính quyền địa phương. Như tức nước vỡ bờ khi hàng trăm héc ta đất bãi bị sạt lở, rồi lần lượt người dân bị đánh, chém trọng thương thậm chí mất mạng, người Tri Lễ đã dựng lều, lán ngay trên bờ đê để chiến đấu với "cát tặc". Dù thời tiết lạnh giá, họ chuẩn bị chăn màn, mỳ tôm cắt cử nhau thâu đêm canh gác sự xâm phạm của "cát tặc".
Ông Vũ Văn Tháu (82 tuổi) nói như khóc: "Không thể chịu đựng được nữa rồi cô chú à, không chỉ đất đai bị lở mà đêm nào chúng nó cũng cho máy móc về đây gần rú. Bắt đầu từ 10h đêm đến 5h sáng, khoảng 20 chiếc tàu cỡ lớn thắp điện sáng trưng, máy hút cát kêu gào khiến trẻ thì không học được, già thì mất ngủ".
Theo ý kiến người dân phản ánh, chính quyền địa phương có vẻ đã bất lực với nạn hút cát. Chính vì thế thôn Tri Lễ đã tổ chức một đội "phản ứng nhanh" khoảng 40 người chủ yếu là những thanh niên trai tráng. Đội này thường xuyên đi tuần, thay nhau canh gác khu vực "cát tặc" hoạt động. Tuy nhiên đội "phản ứng nhanh" không được trang bị gì ngoài vài ba chiếc thuyền nan nên rất khó đối phó với sự hung hãn của "cát tặc". Anh Đặng Văn Cường (Trưởng thôn Tri Lễ) chia sẻ: "Thực ra đội phản ứng nhanh này trước đây đã có nhưng chỉ có vài người. Chủ yếu để phục vụ tuần đê, chống lụt bão. Nhưng do nạn "cát tặc" hoành hành ác liệt nên đội này phải tăng cường số lượng".
Thôn Tri Lễ có khoảng 1.500 khẩu chủ yếu sống dựa vào đất nông nghiệp, mỗi khẩu (trước năm 1993) được chia hơn 1 sào (Bắc Bộ). Với hàng chục héc ta đất bãi hoa màu bị sạt lở khiến rất nhiều người ở Tri Lễ bỗng nhiên mất đất.
Theo quan sát của phóng viên, tại khúc sông thuộc địa bàn thôn Tri Lễ có rất nhiều hố sâu gây hiện tượng sụt lở. Diện tích canh tác ngày càng bị thu hẹp, theo ước tính từ năm 2005 đến 2012, khu vực xã Hà Thanh mất khoảng 3,1 héc ta đất bãi bồi. Từ đầu năm 2013 đến nay mất thêm 1.300m2. Anh Đặng Văn Cường chia sẻ: "Bãi sông ngày trước rất rộng, chúng tôi còn đá bóng ở đó. Nhưng đến nay có đoạn cách đê chỉ vài mét, bà con trồng hoa màu cũng không được nữa. Chẳng bao lâu nước sẽ ngoạm đến chân đê, khi ấy nước lũ về thì không biết bà con Tri Lễ sẽ ra sao!".
Hậu quả của nạn "cát tặc" không chỉ khiến bà con ở đây mất đất mà còn biết bao hiểm họa rình rập. Cách đây không lâu, cả làng đau đớn nhìn 3 cháu bé là Phạm Văn Tuyên, Phạm Văn Chương và Vũ Văn Tuấn (cùng 13 tuổi) tụt chân xuống hũm cát chết đuối. Ông Tháu nhớ lại: "Bọn trẻ con cứ theo thói quen ra bờ sông chơi. Nếu không bị họ hút cát tạo thành hũm thì đâu đến nỗi cả ba đứa nhỏ phải bỏ mạng. Rồi có lần bà Trần Thị Lâm đi tát nước cũng bị tụt xuống hố cát. Cũng may bà kêu cứu và được ông Chỉ cứu sống. Rồi đến bà Lý cũng suýt chết vì hũm cát ven sông. Chúng tôi sợ lắm, bây giờ chẳng ai dám bén mảng đến gần bờ sông nữa".
Không hề nao núng, biết được khoảng cách từ bờ đê ra giữa sông là rất rộng nên "cát tặc" vẫn ung dung cho máy nổ hút cát như bình thường. Không chịu được sự trơ trẽn của những người hút cát, bà con còn sắm khá nhiều thuyền thúng, thuyền nan ra tận nơi xua đuổi. Anh Đặng Văn Cường, cười chua chát: "Đúng chức năng là trưởng thôn, khi nghe thấy tiếng máy nổ của "cát tặc", tôi điện báo cho chính quyền xã. Chính quyền xã gần như chẳng làm được gì vì "cát tặc", quá manh động. Xã cũng chỉ biết báo lên cấp trên là huyện nhưng cũng không thấy gì".
Bỏ mạng vì cuộc chiến chống "cát tặc"
Để chống lại "cát tặc", người dân ở Tri Lễ đã phải đổ máu, nghiêm trọng hơn một người dân đã thiệt mạng. Biết tin chúng tôi tìm hiểu nạn "cát tặc" anh Phạm Văn Viện tìm cho kỳ được để bày tỏ sự bức xúc. Anh Viện là một trong những nạn nhân bị "cát tặc" hành hung. Khoảng tháng 2/ 2013 anh Viện đã bị một nhóm người hút cát đánh thừa sống thiếu chết.
Anh Viện bức xúc: "Hôm đó tôi làm nhiệm vụ canh gác ngoài bờ sông ngăn không cho "cát tặc" hoành hành. Thấy tiếng động cơ của tàu hút cát tôi đã cùng mấy anh em đứng trên bờ xua đuổi nhưng không được. Bọn "cát tặc" làm ngơ như không, họ còn vác dao kiếm đứng trên thuyền chửi lại. Anh em chúng tôi bức xúc quá liền lấy thuyền nan bơi ra tận tàu để đuổi. Đến nơi thì tôi đã bị 1 đối tượng dùng kiếm chém liên tiếp. Cũng may chỉ bị chém vào tai, sau đó tôi nhảy xuống sông chạy. Vừa lặn xuống thì chai lọ, gạch đá từ trên tàu chúng ném xuống truy sát tôi".
Đưa chúng tôi đến gia đình bà Nguyễn Thị Phao có con trai là Nguyễn Văn Trưởng bị "cát tặc" đánh chết vào tháng 8/2011. Anh Trưởng cũng thuộc "phản ứng nhanh" của thôn Tri Lễ. Hôm đó khi thấy khoảng 4 tàu đến hút cát trên địa phận thôn, anh Trưởng cùng một số thanh niên trong nhóm dùng thuyền nan tiếp cận tàu để đuổi. Khi anh Trưởng vừa áp sát tàu cát thì bị một người trên tàu hất ụp thuyền sau đó dùng 1 thanh gỗ lớn lao thẳng vào người. Bị thương anh Trưởng cố gắng bơi vào bờ để thoát nhưng những kẻ hung bạo đã dùng gạch đá, chai lọ tiếp tục tấn công. Do quá mệt, lại dính nhiều vết thương anh Trưởng đã chết ngay trên sông. Phải nhiều ngày sau cơ quan chức năng mới tìm được xác anh Trưởng để mai táng.
Bà Phao khóc nức nở: "Chúng nó thật độc ác! Con tôi có tội tình gì mà giết nó dã man như vây! Vậy là nhà tan cửa nát, thằng Trưởng chết đi bỏ lại vợ cùng hai con nhỏ. Vợ nó quá khó khăn đã phải bỏ quê đi làm ôsin cho người ta rồi. Thân già tôi phải nuôi hai đứa nhỏ giờ không biết bấu víu vào đâu".
Theo phản ảnh của bà con thôn Tri Lễ chính quyền địa phương thờ ơ với nạn "cát tặc" hoành hành. Tuy nhiên cũng rất nhiều người cho rằng trước sự manh động, liều lĩnh của "cát tặc" thì chính quyền sở tại bất lực là chuyện hoàn toàn dễ hiểu. Câu chuyện ông Phó Chủ tịch UBND xã Hà Thanh và Trưởng Công an xã từng bị "cát tặc" đuổi đánh và phải nhảy xuống sông tẩu thoát là một minh chứng rõ ràng nhất. Ông Trần Văn Điền, Phó Chủ tịch UBND xã Hà Thanh kể lại: "Khoảng tháng 5/2010, sau khi chúng tôi nghe được thông tin có tàu khai thác cát trái phép, tôi đã cùng đồng chí Trưởng Công an xã và một vài Công an viên mượn đò ngang chèo ra giữa sông nơi có tàu khai thác. Ban đầu chúng tôi chỉ thương lượng yêu cầu họ tắt máy rồi đưa tàu vào bờ. Họ đồng ý, nhưng khi chúng tôi lên tàu thì họ dùng dao, kiếm gậy gộc để đánh. Khi đó chúng tôi không chỉ tay không, với lại mình là cán bộ nên không thể đánh nhau được, buộc lòng mấy anh em phải nhảy xuống sông để tự vệ. Nhưng ngay khi nhảy xuống sông thì họ trên tàu vẫn ném gạch đá, vỏ chai bia tấn công tiếp"
| Đồng chí Trần Văn Thường, Trưởng Công an huyện Tứ Kỳ cho biết: "Từ đầu năm nay huyện Tứ Kỳ đã thành lập Ban chỉ đạo và đoàn kiểm tra liên ngành kiểm tra dọc tuyến sông khoảng 40 cây số và kiểm soát 107 tàu cát. Đối với hầu hết những tàu khai thác cát từ địa bàn khác đến đều bị xử lý. Tuy nhiên còn một số tàu khác nằm ở địa phận giáp ranh giữa Hải Dương và Hải Phòng thì việc phát hiện và xử lý gặp khó khăn hơn. Bởi đối tượng khai thác cát thường để tàu ở bến thuộc địa phận Hải Phòng thỉnh thoảng lại rập rình hút sang địa phận Hải Dương. Công an huyện Tứ Kỳ cũng đã bố trí một tàu trụ lớn trụ trên sông để tiện cho việc theo dõi và phát hiện những tàu khai thác cát trái phép. |
| Ông Trần Văn Điền, Phó Chủ tịch UBND xã Hà Thanh cho biết: Nạn cát tặc hoành hành đã mấy năm nay, về phần chính quyền chúng tôi cũng đã kết hợp với Công an huyện đưa ra những biện pháp ngăn chặn và xử lý cũng rất nhiều nhưng không xuể. Vì thực tế là hình thức xử phạt không nặng mà lợi nhuận từ việc khai thác cát đem lại thì quá lớn, thế nên chúng không sợ. Chúng tôi vẫn đang tiếp tục kiến nghị lên cấp trên để cố gắng giải quyết triệt để sự việc này. |
