Cầu kỳ sắm Tết cho người "âm"
Sắm đồ lễ cho người đã khuất nhân dịp Tết đến, xuân về dường như đã là thói quen không thể bỏ của người Việt theo đạo Phật. Nhà nào bình thường thì sắm vài bộ quần áo, đôi dép, ít tiền lẻ. Nhà nào "chịu chơi", muốn "xin lộc" thì tậu hẳn nhà lầu, xe hơi, những đồ đắt tiền mà người sống hay dùng để "hối lộ" Phật, Thánh cầu may.
Chị Thanh, một chủ cửa hàng buôn bán lâu năm trên phố Hàng Mã cho biết: "Thường thì tầm này người ta bắt đầu đi mua sắm đồ lễ cho ngày Tết, nhưng nhiều nhà có điều kiện đã đặt mua những mặt hàng khan hiếm, hạng sang như ôtô Mercedes, BMW hay Lexus, hình nhân thế mạng… từ khoảng tháng 10, tháng 11 âm lịch rồi.
Bởi những mặt hàng này thiết kế rất mất nhiều thời gian, công sức, khách hàng muốn có phải đặt mua sớm để chúng tôi đặt các làng nghề sản xuất. Với lại, cũng chỉ có người nhiều tiền mới mua những mặt hàng này nên chúng không được sản xuất phổ biến". Cũng theo chị Thanh, giá cả những mặt hàng độc này rẻ nhất cũng phải vài trăm nghìn đồng, đắt cũng phải lên tới vài triệu đồng, nhưng nhiều "đại gia" rất chịu chi với mong muốn việc làm ăn được thuận lợi, suôn sẻ.
"Trần sao âm vậy", quan niệm ấy đã ăn sâu vào tiềm thức của nhiều người, vì thế mà người sống có gì, người chết cũng phải có đồ ấy. Bởi vậy mà năm nay những mặt hàng điện tử cao cấp mới ra lò như Iphone 5, 5S, Samsung Galaxy… cũng được nhiều khách hàng tìm mua với số lượng lớn.
Đầu năm "xin lộc", cuối năm "lễ tạ"
Ngoài việc sắm Tết cho người "âm" để mong lấy lộc, nhiều người còn bỏ rất nhiều tiền làm các kiểu lễ bái, với hi vọng càng lo lễ tươm tất thì càng có lộc lớn. Theo dân gian, đầu năm đã sắm lễ để "xin lộc", cuối năm nhất định gia chủ phải làm lễ tạ. Nếu đầu năm đã "vay lộc thánh", hầu đồng "xin lộc mẫu", cuối năm phải thu xếp "trả lễ" để được "tiếp nối linh thiêng" xin "lộc xa lộc gần" cho năm mới. Vì thế mà cứ vào dịp tháng Chạp, nhà nhà, người người hăm hở lên đường lễ tạ ở những nơi đã "xin lộc" đầu năm. Việc này giúp cho mọi người cảm thấy yên tâm, thanh thản hơn để bắt đầu vào một năm mới.
Những đền, phủ, chùa chiền được coi là linh thiêng trong những ngày cuối năm này lúc nào cũng chật kín người đến lễ. Chỉ trong khu vực Hà Nội, dạo qua một loạt những chùa, phủ lớn nổi tiếng như: Chùa Quán Sứ, chùa Phúc Khánh, chùa Tảo Sách, chùa Vạn Niên, Phủ Tây Hồ… cũng đủ thấy lượng khách đến lễ cuối năm đông đến chừng nào. Tiền, vàng, hoa quả, bánh trái… bày la liệt ở các ban, thậm chí còn rải hết cả dưới chiếu, trên tay tượng Phật, trong hốc cây… Các lò hoá vàng lúc nào cũng hoạt động hết công suất.
Chị Hà (Cầu Giấy, Hà Nội) cho hay: "Nhà tôi cứ đầu năm là đi lễ để cầu an, cầu sức khoẻ và nhiều thứ khác. Năm ấy dù có làm ăn suôn sẻ hay không thuận lợi, thì cuối năm tôi vẫn đi lễ tạ và cắt sao giải hạn cho cả nhà. Thường thì tôi hay đi lễ Phủ Tây Hồ, đền Bà Chúa Kho".
Nhiều người dù cuối năm bận đến mấy cũng phải rủ nhau đi lễ xa theo những lịch trình định sẵn như: Đền Trình, đền Đức Thánh Cả, Bà Chúa Kho, Mẫu đền Sòng, cô Bơ, ông Hoàng Mười… Có người có căn cô quả, căn đồng, đầu năm thường hầu đồng lễ tạ tại những nơi "toả bóng", cuối năm lại xin được hầu tạ. Vì thế mà từ rằm tháng Chạp đến trước Tết, các đền như: Đền Mẫu Bắc Lệ (Lạng Sơn), đền Mẫu Thác Bờ (Hòa Bình), đền ông Hoàng Bảy ở Bảo Hà (Lào Cai) lại tấp nập, rộn ràng với những cuộc hầu đồng lễ tạ. Mỗi một cuộc lễ tạ đường dài cũng ngót chục triệu đồng, nếu hầu tạ cho ra dáng "đồng sang bóng lịch sự" cũng vào khoảng 50 triệu đồng.
Bên cạnh đó cũng không hiếm những người cả năm chỉ theo một thầy cúng để vừa được thầy khấn bái cho cẩn thận, vừa xem được vận hạn trong từng tháng. Anh Thưởng (Đống Đa, Hà Nội) cho biết: "Nhà tôi theo một bà thầy cúng trên Tây Hồ chục năm nay rồi. Từ đầu năm đến cuối năm, tháng nào cũng đi lễ. Đầu năm thì xin lễ, cắt sao giải hạn, cuối năm thì làm lễ tạ. Còn hàng tháng thì lễ cầu bình an, sức khoẻ cho cả nhà. Có thờ, có thiêng, có kiêng có lành, mình cứ đi lễ cho cái tâm nó thanh thản".
Cũng theo lời anh Thưởng thì bà thầy cúng này đông người theo lắm bởi phán rất đúng, rất chuẩn, muốn đặt lịch đến làm lễ phải hẹn trước hai tuần, mà lên từ sáng thì vẫn phải xếp hàng đến tận trưa mới được vào lễ. Mỗi lần đi lễ, số tiền mua lễ gửi cho người nhà thầy cúng là 100 nghìn, chưa kể tiền đặt lễ cho thầy là tuỳ tâm của mỗi người. Còn nếu sắm sửa lễ lớn như lễ tạ, lễ giải hạn, lễ di cung hoán số… thì ít cũng phải tiền triệu thì thầy mới đi.
Cắt sao giải hạn cũng… giá khủng
Theo tìm hiểu của PV, nhu cầu giải hạn, rũ bỏ đen đủi vào cuối năm rất cao. Đặc biệt là những người vừa trải qua một năm làm ăn thất bát, gặp nhiều điềm xấu. Anh Vinh, chuyên làm đồ cúng giải hạn ở
Nhiều nhà ít tiền chỉ sắm đồ lễ, tiền vàng, hoa quả đến chùa nhờ các sư thầy khấn cho, nhưng nhiều nhà có điều kiện mời hẳn thầy về nhà, lập đàn tại gia để giải hạn. Lễ riêng thường sắm sửa tùy tâm, chi phí bao nhiêu cũng... tùy gia chủ. Có những gia chủ nghe thầy "phán'' thế nào thì làm theo như thế. Một lễ giải hạn chi phí 1-2 triệu cũng có, nhưng không ít người cũng chi tới 50 triệu, có sớ viết riêng, chất đầy đồ mã từ cổ chí kim như thuyền rồng, nhà táng, ngựa xe, kiệu lọng... cùng với ôtô, nhà lầu và các vật dụng tối tân hiện đại khác. Cùng với đó là cỗ cúng cầu kỳ với thịt, xôi, oản, hoa quả, bánh trái, lợn quay, lợn luộc cả con, rất nhiều gà, cá... Nhưng nhiều hơn hẳn là số lượng hàng mã cúng giải hạn chiếm tới 1/3, có khi là 1/2 chi phí làm lễ. Hàng mã to như thật, tiền các loại, cùng với đủ các sớ và tờ trình dâng lên các bậc thần thánh viết rất cầu kỳ, nào là sớ cầu cho buôn bán được phát tài, sớ cầu tránh tai qua nạn khỏi, cầu thăng tiến trong công việc… Buổi lễ diễn ra với trình tự cúng bái nghiêm ngặt, với các màn đọc nội dung thỉnh cầu các thần thánh, nêu tên tuổi địa chỉ gia chủ, lý do lập đàn giải hạn; rồi đọc nội dung các tờ sớ; rồi múa, bắt quyết; rồi hóa mã... Có những lễ giải hạn riêng kéo dài 2 tiếng nhưng cũng có lễ kéo dài tới 3 ngày với chi phí lên cả chục triệu đồng. Riêng tiền vàng mã trong các lễ giải hạn cầu kỳ đã tới 5-7 triệu đồng.
Không chỉ những người làm ăn buôn bán, mua quan bán chức mới đi giải hạn cuối năm, mà ngay cả giới trẻ hiện nay cũng rất "chịu khó" đi giải hạn. Học hành sa sút, công việc không được như í, tình yêu trục trặc… đều là những lý do "đúng đắn" để họ tìm đến nhà chùa, thầy cúng để giải hạn. Anh Thư (Láng Hạ, Hà Nội) thở dài: "Dạo này tôi thấy công việc của cả hai vợ chồng tôi không được như ý muốn, cứ như có người hãm ấy. Tiền làm ra bao nhiêu cũng hết. Đi xem thì thầy phán đúng như thế. Thầy bảo phải làm lễ phục lộc thì công danh mới được như ý muốn. Cũng chẳng biết thế nào nhưng cứ làm cho yên tâm thôi".
Nhu cầu đi lễ tạ cuối năm của người dân xuất phát từ những quan niệm dân gian, yếu tố tâm linh, điều đó cũng không thể phủ nhận hoàn toàn. Nhưng ứng xử thế nào trong đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn, nhiều người còn phải chạy ăn từng bữa, sống nghèo khó cần được sự trợ giúp xã hội mới là điều đáng nói. Các cụ ta vẫn bảo rằng: Thứ nhất là tu tại gia, thứ hai tu chợ, thứ ba mới tu chùa. Sống làm sao để có ích cho gia đình, xã hội, thì cái tâm sẽ thanh thản, sẽ gặp được nhiều điều may mắn. Tài, lộc, công danh… không tự nhiên do cầu khấn, lễ lạt mà có, nó chỉ đến khi bản thân chúng ta sống thực sự có cái tâm, cái đức
