Nobel Hóa học 2026 vinh danh hai nhà khoa học giải mã “bí ẩn ảnh gương” của sự sống

Hai nhà khoa học Henri B. Kagan và Kenso Soai được trao Nobel Hóa học 2026 nhờ những phát hiện giúp giải thích cách các phản ứng hóa học có thể tạo ra chủ yếu một dạng phân tử thay vì hai dạng ảnh gương của nhau, mở ra những ứng dụng quan trọng trong sản xuất dược.

Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển ngày 7/10 công bố trao Nobel Hóa học 2026 cho hai nhà khoa học Henri B. Kagan (Đại học Paris-Sud, Pháp) và Kenso Soai (Đại học Khoa học Tokyo, Nhật Bản) vì những khám phá về các hiệu ứng phi tuyến và quá trình tự xúc tác trong tổng hợp hữu cơ bất đối xứng.

img-4193.jpg
Hai nhà khoa học Henri B. Kagan và Kenso Soai được trao Nobel Hóa học. Ảnh: NobelPrize

Theo Ủy ban Nobel, công trình của hai nhà khoa học đã góp phần giải đáp một bí ẩn tồn tại hơn một thế kỷ trong hóa học, đó là vì sao sự sống lại ưu tiên một trong hai dạng phân tử là ảnh gương của nhau, hay còn gọi là tính đồng phân lập thể.

Một số phân tử, trong đó có amino acid, tồn tại dưới hai dạng là ảnh gương của nhau. Tương tự bàn tay trái và bàn tay phải, hai dạng này có cấu trúc đối xứng nhưng không thể chồng khít lên nhau. Đáng chú ý, các sinh vật sống hầu như chỉ sử dụng một dạng amino acid trong quá trình hình thành protein.

Trong nhiều thập kỷ, các nhà hóa học gặp khó khăn trong việc lý giải cách một dạng phân tử có thể chiếm ưu thế một cách tự nhiên. Khi thực hiện những phản ứng có khả năng tạo ra hai dạng ảnh gương, họ thường thu được hai dạng với tỷ lệ gần như ngang nhau.

“Henri Kagan và Kenso Soai đã đưa ra lời giải cho bí ẩn hóa học tồn tại suốt hơn một thế kỷ: Làm thế nào tính đồng phân lập thể lại xuất hiện tự phát? Những phản ứng hóa học mà họ phát triển thực sự đáng kinh ngạc”, Heiner Linke, Chủ tịch Ủy ban Nobel Hóa học, cho biết.

Năm 1986, Henri B. Kagan thực hiện bước đột phá khi phát hiện một phương thức mới để điều khiển các phản ứng hóa học, cho phép tạo ra sự dư thừa đáng kể của một dạng phân tử so với dạng còn lại.

Kenso Soai tiếp tục phát triển hướng nghiên cứu này. Năm 1995, ông công bố phản ứng hóa học đầu tiên có tiềm năng tạo ra tính đồng phân lập thể. Đến năm 2003, Soai đạt được kết quả mang tính bước ngoặt khi tạo ra một phản ứng trong đó chỉ hình thành một trong hai dạng ảnh gương có thể có.

Ủy ban Nobel đánh giá những phát hiện của Kagan và Soai đã mở ra hiểu biết quan trọng về cách tính đồng phân lập thể có thể xuất hiện và có ý nghĩa đặc biệt đối với lĩnh vực tổng hợp hóa chất, nhất là thiết kế các phản ứng phục vụ sản xuất dược phẩm.

Thái Hà

Các tin khác

Tổng thống Mỹ Donald Trump ca ngợi thượng đỉnh ba bên tại Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump ca ngợi thượng đỉnh ba bên tại Trung Quốc

Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng ngày 20/11 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói về mối quan hệ cá nhân với Tổng thống Nga Vladimir Putin sau hội nghị thượng đỉnh lịch sử tại Trung Quốc, đồng thời đề cập đến tình hình đàm phán với Iran và cảnh báo các tập đoàn công nghệ Mỹ về việc xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) ở nước ngoài.

Tổng thống Putin ra cảnh báo sau vụ cầu Crimea liên tục bị tấn công

Tổng thống Putin ra cảnh báo sau vụ cầu Crimea liên tục bị tấn công

Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm 19/11 tuyên bố Moskva sẽ có biện pháp đáp trả mạnh mẽ sau các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào cầu Crimea, đồng thời loại trừ khả năng đạt thỏa thuận tạm dừng tập kích các cơ sở năng lượng và mục tiêu trên biển trong thời điểm hiện tại.

Mỹ - Trung Quốc: Quan điểm trái chiều về kiểm soát trí tuệ nhân tạo

Mỹ - Trung Quốc: Quan điểm trái chiều về kiểm soát trí tuệ nhân tạo

Tại Hội nghị Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc đã thể hiện những quan điểm khác nhau về quản trị trí tuệ nhân tạo (AI). Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo các quy định quản lý có thể kìm hãm đổi mới sáng tạo, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh công nghệ này cần luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người.

Thượng đỉnh Mỹ - Nga - Trung hé lộ triển vọng kiểm soát hạt nhân và hòa bình thế giới

Thượng đỉnh Mỹ - Nga - Trung hé lộ triển vọng kiểm soát hạt nhân và hòa bình thế giới

Ngày 19/11, Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có cuộc gặp tại biệt thự Kylin, bên lề Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC). Cuộc gặp ba bên tập trung thảo luận về kiểm soát vũ khí hạt nhân và các vấn đề an ninh quốc tế.

Hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ - Nga - Trung chính thức khai mạc

Hội nghị thượng đỉnh lịch sử Mỹ - Nga - Trung chính thức khai mạc

Cuộc gặp ba bên mang tính lịch sử giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã chính thức diễn ra chiều 19/11. Theo thông tin từ truyền thông nhà nước Trung Quốc, ông Tập Cận Bình là người chủ trì cuộc họp thượng đỉnh này và đã có bài phát biểu khai mạc gửi tới hai nhà lãnh đạo còn lại.

Ủy ban châu Âu đề xuất gói vay 45 tỷ euro hỗ trợ Ukraine

Ủy ban châu Âu đề xuất gói vay 45 tỷ euro hỗ trợ Ukraine

Ngày 18/11, Ủy ban châu Âu đã chính thức đề xuất một khoản vay mới trị giá 45 tỷ euro (tương đương 49,5 tỷ USD) dành cho Ukraine. Động thái này nhằm giúp Kiev bù đắp khoảng thiếu hụt ngân sách lên tới 70 tỷ euro trong năm tới, trong bối cảnh cuộc chiến với Nga vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Iran tấn công Kuwait, đáp trả Mỹ không kích đảo Qeshm

Iran tấn công Kuwait, đáp trả Mỹ không kích đảo Qeshm

Ngày 18/11, Iran tuyên bố đã tiến hành các cuộc tấn công vào các cơ sở triển khai máy bay không người lái (UAV) và tên lửa của Mỹ tại Kuwait vào ban đêm, sau khi Washington không kích đảo Qeshm của Iran ở eo biển Hormuz. Đây là lần đầu tiên Iran tấn công một quốc gia đồng minh của Mỹ ở Vịnh kể từ tháng 9.

Máy bay quân sự Nga rơi tại Siberia, 19 người thiệt mạng

Máy bay quân sự Nga rơi tại Siberia, 19 người thiệt mạng

Một máy bay vận tải quân sự An-12 của Nga đã rơi tại vùng Kemerovo, phía Tây Nam Siberia, khiến toàn bộ 19 người trên khoang tử vong. Bộ Quốc phòng Nga nhận định nguyên nhân ban đầu có thể liên quan đến sự cố kỹ thuật và đang tiến hành điều tra.