Những thách thức ảnh hưởng đến tình hình quốc tế năm 2023

Thế giới sắp chào đón năm 2023 với những hy vọng mới, tuy nhiên, vẫn còn đó nhiều vấn đề từ năm 2022 đầy biến động, dự kiến sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến cục diện chính trị-xã hội toàn cầu, trong đó phải kể đến xung đột tại Ukraine, căng thẳng giữa phương Tây và Trung Quốc, suy thoái kinh tế và biến đổi khí hậu.

Khó đàm phán Nga - Ukraine

Hầu hết các nhà phân tích đều nhận định, đàm phán giữa các bên rất khó xảy ra trong tương lai gần, mặc dù mới đây Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết Moscow sẵn sàng đàm phán với tất cả các bên liên quan trong cuộc chiến tại Ukraine. Ukraine, với sự hỗ trợ của Mỹ và phương Tây và Nga sau gần một năm giao tranh vẫn đang trong thế giằng co, chưa bên nào nhượng bộ.

image_6483441 (1) (1).jpg -0
Ảnh minh họa Getty Images, Reuters.

Ukraine hiện đang đối mặt với các cuộc tấn công tên lửa và UAV dồn dập của Nga nhằm vào các cơ sở hạ tầng quan trọng. Trong khi đó, giữa bối cảnh phương Tây vẫn tiếp tục cung cấp vũ khí và hỗ trợ nhân đạo cho Kiev, Tổng thống Volodymyr Zelensky khẳng định Ukraine sẽ là bên quyết định khi nào và đàm phán như thế nào với điện Kremlin.

Về phía Nga, Moscow cương quyết tiếp tục chiến dịch quân sự cho tới khi đạt được tất cả mục tiêu. Nga đã huy động 300.000 lính dự bị động viên và tăng cường sản xuất vũ khí trong nước. Mặc dù nền kinh tế nước này không tránh khỏi tác động từ các biện pháp trừng phạt khắc nghiệt của phương Tây nhưng khả năng chống chịu của kinh tế Nga được đánh giá là tốt hơn so với dự đoán. GDP của Nga dự kiến chỉ giảm khoảng 4%, trong khi các quốc gia như Trung Quốc và Ấn Độ vẫn tiếp tục mua hàng triệu USD dầu mỏ và khí tự nhiên của Moscow mỗi ngày.

Căng thẳng giữa Trung Quốc và phương Tây

Bên cạnh cuộc chiến tại Ukraine, căng thẳng giữa Bắc Kinh và phương Tây cũng được cho là một vấn đề tác động đến tình hình thế giới trong năm tới. Sự đối đầu giữa hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc leo thang thành “cuộc chiến thương mại” vào đầu năm 2018, với dư âm ảnh hưởng đến quan hệ giữa hai bên đến ngày nay. Cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hồi tháng 11 bên lề Hội nghị Thượng đỉnh G20 cho thấy hai bên đều mong muốn cứu vãn quan hệ song phương lao dốc.

Nhưng các chuyên gia cho rằng, cuộc gặp chỉ giảm bớt phần nào những căng thẳng giữa hai quốc gia và vẫn còn đó nhiều ngòi nổ bất ổn. Năm 2023 có thể sẽ cho thế giới thấy được lời đáp cho câu hỏi liệu hai siêu cường có cải thiện quan hệ hay không? Chính quyền Mỹ vẫn duy trì các loại thuế với Trung Quốc áp dụng từ thời Tổng thống Donald Trump, đồng thời tăng cường hạn chế Bắc Kinh tiếp cận công nghệ và dữ liệu của Washington.

Nhiều công ty tư nhân của Mỹ cũng thay đổi chuỗi cung ứng để giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, cũng như giảm đầu tư vào nước này khoảng 20% so với năm ngoái, theo khảo sát của Văn phòng Thương mại Mỹ. Trong khi đó, Trung Quốc cũng nỗ lực xây dựng “pháo đài kinh tế”, hạn chế phụ thuộc vào đầu tư của phương Tây.

Thêm nữa, Liên minh châu Âu cũng nỗ lực độc lập hơn với Bắc Kinh về nguyên liệu thô và vi mạch. Đến nay, hầu hết các nền kinh tế lớn của phương Tây đều giả đáng kể quan hệ với các công ty viễn thông của Trung Quốc, ngoại trừ Canada.

Đáng chú ý, Trung Quốc được dự đoán tiếp tục tăng cường năng lực quân sự với tốc độ nhanh chóng, đặc biệt tại khu vực Thái Bình Dương. Trong khi đó, Mỹ sẽ hỗ trợ các nước đối tác trong khu vực thúc đẩy khả năng quốc phòng với các liên minh như có AUKUS (gồm Australia, Anh, Mỹ) hay Quad (gồm Australia, Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ).

Nguy cơ suy thoái kinh tế

Sự cộng hưởng của hai vấn đề nói trên sẽ góp phần khiến kinh tế thế giới trong năm 2023 đối mặt nhiều thách thức. Trung Quốc, trung tâm sản xuất toàn cầu, dù đã nới lỏng hạn chế phòng dịch COVID-19 nhưng ảnh hưởng về kinh tế vẫn còn, đặc biệt đến chuỗi cung ứng. Trong khi một số nước thu nhập thấp gặp khó khăn trước việc giá năng lượng và thực phẩm tăng cao, chủ yếu do cú sốc kinh tế từ cuộc chiến Ukraine, thì chính phủ một số nước thu nhập cao đang thúc đẩy cùng lúc các gói kích thích kinh tế nhằm giúp người dân và các công ty đối mặt với cơn bão kinh tế này.

Theo các chuyên gia kinh tế, chưa có giải pháp dễ dàng nào để làm giảm sự hỗn loạn kinh tế - xã hội đang ảnh hưởng đến từng quốc gia hiện nay. Theo Ngân hàng trung ương châu Âu, sức mua của người dân đang giảm dần, tiền lương không theo kịp với sự tăng giá nhà ở và các hàng hóa cơ bản. Năm 2023, việc kiểm soát lạm phát trong khi duy trì số lượng việc làm ở mức cao sẽ là bài toán cân bằng khó khăn với chính phủ các quốc gia. Đối với nhiều đối tượng dễ bị tổn thương, năm 2023 có thể là thời điểm của một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng về chất lượng cuộc sống.

Biến đổi khí hậu

Một trong những hệ quả của chiến sự Ukraine là gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu. Đối mặt với an ninh năng lượng, nhiều quốc gia sẽ buộc phải đưa ra lựa chọn tạm gác các cam kết bảo vệ môi trường và giảm phát thải carbon. Vốn phụ thuộc nhiều vào nguồn cung khí đốt và dầu mỏ của Nga, trong khi chưa thể tìm nguồn cung khác, các nước châu Âu, trong đó có Đức, đã tính đến việc khởi động các nhà máy điện than.

Tại Hội nghị Thượng đỉnh khí hậu COP27 tại Ai Cập vào tháng 11, cơ chế để các nước giàu bù đắp tài chính cho những mất mát và thiệt hại ở các nước đang phát triển đã không đạt được bất kỳ tiến triển thực tế nào. Dù giá khí đốt đã ổn định hơn trong những tháng cuối năm 2022, năm tới có thể còn nhiều biến động. Trước mắt châu Âu vẫn là mùa đông lạnh giá không có nhiên liệu từ Nga.

Tiến Dũng (TH)

Các tin khác

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Hàng loạt dịch vụ cốt lõi của Microsoft như Outlook, Teams và Copilot đã gặp sự cố gián đoạn nghiêm trọng kéo dài từ Mỹ sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong ngày 13/11, khiến hoạt động của nhiều cơ quan chính phủ và tập đoàn lớn bị ảnh hưởng nặng nề.

Nga đồng ý để châu Âu tham gia đàm phán hòa bình Ukraine

Nga đồng ý để châu Âu tham gia đàm phán hòa bình Ukraine

Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 12/11 đã đồng ý để các đại diện châu Âu tham gia vòng đàm phán hòa bình tiếp theo về Ukraine, theo lời đặc phái viên Mỹ. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Nga yêu cầu Washington phải làm rõ với các đồng minh châu Âu xem họ thực sự muốn "hòa bình hay chiến tranh" tại Ukraine.

Xả súng gần Nhà Trắng khiến nhiều người thương vong

Xả súng gần Nhà Trắng khiến nhiều người thương vong

Một kẻ đã nổ súng tại một phòng tập thể dục ở khu vực sầm uất của thủ đô Washington, D.C. (Mỹ) ngày 12/11 (giờ địa phương), khiến một người thiệt mạng và bốn người khác bị thương, trước khi cố thủ trong căn hộ riêng và tự sát.

CEO Nvidia bất ngờ từ chức

CEO Nvidia bất ngờ từ chức

Ông Jensen Huang đã từ chức Tổng Giám đốc điều hành (CEO) Nvidia, có hiệu lực ngay lập tức, sau khi xuất hiện thông tin về mối quan hệ giữa ông và một người bị nghi là điệp viên Trung Quốc.

Đại sứ Nga tại Mỹ qua đời sau hơn một năm nhậm chức

Đại sứ Nga tại Mỹ qua đời sau hơn một năm nhậm chức

Trong thông báo chính thức, Bộ Ngoại giao Nga bày tỏ tiếc thương trước sự ra đi của Đại sứ Darchiev, đánh giá ông là một nhà ngoại giao xuất sắc, nhà lãnh đạo giàu kinh nghiệm và chuyên gia am hiểu sâu sắc các vấn đề liên quan đến Mỹ.

Italy: 300 trường học sơ tán khẩn cấp vì đe dọa đánh bom hàng loạt

Italy: 300 trường học sơ tán khẩn cấp vì đe dọa đánh bom hàng loạt

Ít nhất 300 trường học tại Italy đã buộc phải sơ tán trong ngày 11/11 sau khi đồng loạt nhận được cùng một thông điệp đe dọa đánh bom. Sự việc gây xáo trộn này xảy ra trong bối cảnh châu Âu đang ngày càng lo ngại về các mối đe dọa "chiến tranh hỗn hợp" nhắm vào nhiều cơ sở hạ tầng và dịch vụ dân sự.

Iran liệt Hải quân và Không quân Argentina vào danh sách tổ chức khủng bố

Iran liệt Hải quân và Không quân Argentina vào danh sách tổ chức khủng bố

Bộ Ngoại giao Iran ngày 11/11 thông báo Tehran đã chính thức liệt lực lượng Hải quân và Không quân của Argentina vào danh sách "các tổ chức khủng bố". Đây là động thái trả đũa trực tiếp sau khi Buenos Aires có quyết định tương tự đối với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hồi tháng 4 vừa qua.

Đức gây sức ép về viện trợ Ukraine, Slovakia phản đối

Đức gây sức ép về viện trợ Ukraine, Slovakia phản đối

Thủ tướng Đức Friedrich Merz phát tín hiệu sẽ phủ quyết ngân sách EU nếu các quốc gia thành viên không đạt được thỏa thuận về viện trợ tài chính cho Ukraine, đồng thời cho rằng gánh nặng hỗ trợ hiện chủ yếu do một số ít quốc gia thành viên gánh vác.

Mỹ rút máy bay quân sự khỏi Anh

Mỹ rút máy bay quân sự khỏi Anh

Ngày 9/11, quân đội Mỹ đã sơ tán nhiều máy bay khỏi căn cứ không quân RAF Mildenhall tại Anh do lo ngại về một mối đe dọa an ninh được cho là có liên quan đến Iran.

Meta áp dụng AI đoán tuổi để bảo vệ thanh thiếu niên

Meta áp dụng AI đoán tuổi để bảo vệ thanh thiếu niên

Bắt đầu từ tháng này, gã khổng lồ mạng xã hội Meta sẽ mở rộng quy mô toàn cầu cho công nghệ tự động ước tính độ tuổi. Động thái này được đưa ra sau hàng loạt thỏa thuận pháp lý trị giá hàng tỷ USD và những chỉ trích gay gắt về việc các nền tảng của hãng thất bại trong việc bảo vệ thanh thiếu niên khỏi những rủi ro trực tuyến.