Những ‘‘bông hoa ban” héo tàn…
Bản Lĩnh nằm ven quốc lộ 12, cách TP Điện Biên Phủ hơn 25km về phía Đông Bắc. Nơi đây vốn nổi tiếng bởi có giống cam quý đã đi vào cả những áng thơ ca bất hủ về Điện Biên Phủ. Nhưng bây giờ bản Lĩnh lại được người ta biết đến nhiều hơn về một vùng đất phức tạp tệ nạn xã hội. Nhiều năm rồi, không ít cô gái ở bản Lĩnh cứ phổng phao một chút lại rục rịch bỏ bản đi làm mại dâm. Cái nghề “chị truyền em nối” làm bản Lĩnh nổi danh là vì thế. Các chị đi trước về bản đánh bóng vẻ bề ngoài để rủ rê, lôi kéo đàn em; nhiều cô mới chỉ 16, 17 tuổi đã có “thâm niên” vài năm làm cái nghề tủi nhục này. Không ít cô gái mới 22 tuổi đã “rửa tay gác kiếm” về bản làm lại cuộc đời.
Hơn 5 năm trước, vừa tròn 17 mùa ban nở, Lò Thị Ch. nổi tiếng khắp vùng khi sở hữu một vẻ đẹp e ấp, đằm thắm, nhưng rồi cô nhanh chóng bị sa ngã bởi cái mẽ ngoài cùng sự rủ rê của các chị đi “làm ăn xa”. Bước chân vào giới buôn phấn bán hoa, Ch. nhanh chóng có “thương hiệu” và đẳng cấp khi chỉ giao dịch với khách hàng xế hộp, các doanh nghiệp hay đại gia lắm tiền nhiều của. Cái nghề bạc bẽo này chẳng kéo dài được lâu, mấy năm dập liễu vùi hoa, qua tay cả mấy trăm khách làng chơi cô trở nên tàn tạ, nhàu nát. Nhưng Ch. cũng chỉ quyết định quay về bản khi trong mình đang mang mầm sống của một gã đàn ông khốn nạn nhất quyết không sử dụng bao cao su khi quan hệ với cô.
Thượng tá Nguyễn Quốc Hương, Phó trưởng Công an huyện Điện Biên kể khi anh còn là Phó trưởng Công an thành phố Điện Biên Phủ, nhiều lần Đội hình sự phát hiện, tạm giữ xử phạt hành chính Lò Thị Ch. về hành vi bán dâm nhưng cầm bản cam kết không tái phạm ra về chỉ một hai hôm sau Công an lại gặp Ch. trong một ổ mại dâm khác ở phường Nam Thanh!?
Căn nhà sàn của Lò Thi Ch. nằm ngay ven quốc lộ 12, giờ được cô sửa sang bán cà phê giải khát. Nhìn đứa bé gầy tong teo trong đôi tay khăng khiu, chằng chịt gân xanh của Ch mà chúng tôi không khỏi ái ngại và xót xa. Bi kịch hơn, em gái của
Theo Trung tá Vũ Quốc Thuận, Công an phụ trách xã Mường Pồn, ở bản Lĩnh không thiếu những gia đình rơi vào cảnh éo le và đớn đau như chị em Lò Thị Ch. khi cả mấy chị em cùng theo cái nghề tủi nhục này. Vợ chồng ông Lò Văn H. và bà Lò Thị Th. ở bản Lĩnh mang tiếng xấu khi cả 5 cô con gái đều rủ nhau đi làm nghề buôn phấn bán hương. Hồi đầu cô con cả Lò Thị H. (40 tuổi) bỏ nhà đi làm, cuối năm đó H. về bản khuân theo nào xe máy, tivi, tủ foocmica, dàn hát Tàu réo ư ử suốt ngày đêm làm cả bản lác cả mắt. Theo chân chị, các cô em: Lò Thị Đ., Lò Thị Ph., Lò Thị L. và cô em út Lò Thị T. cũng lần lượt kéo nhau “đi làm ăn” xa. Làm gì thì chỉ các cô mới biết nhưng khi quay về bản cô nào cô nấy nhuộm tóc vàng hoe, môi tím bầm, móng tay đỏ chót, nói năng văng mạng, ngôn từ sặc mùi xác thịt…
Một người đã gắn bó hơn 10 năm với công tác bảo vệ trị an ở Mường Pồn với nhiều đề xuất và việc làm tâm huyết nhưng cũng phải bất lực trước nỗi buồn sơn cước ở bản Lĩnh là anh Lò Văn Pâng, nguyên Trưởng Công an xã. Anh nói về thảm cảnh gia đình ông Lò Văn H. với giọng chua chát và buồn bã: “Một cô đi làm dưới Hải Phòng mấy năm quay về, tài sản chẳng cho bố mẹ được chi, lại mắc căn bệnh quái ác; người cứ lở loét, không ăn không uống được gầy đét đi rồi chết. Cô con gái thứ tư Lò Thị L. lang bạt khắp nơi, tài sản duy nhất cô mang về cho ông bà nuôi là một đứa con đỏ hon hỏn, không biết cha nó là ai”.
Ông bà có duy nhất một mụn con trai là Lò Văn M., nhưng tay này cũng đầu trộm đuôi cướp, nghiện hút ma tuý; hơn hai mươi tuổi đầu, M. cũng vài lần vào tù ra tội. Đã qua tuổi thất thập - đến chặng cuối cùng của cuộc đời nhưng dường như ông bà Lò Văn H. chưa một ngày được hưởng sung sướng, an nhàn. Chung cảnh ngộ, nhiều gia đình khác trong bản cũng gặp phải nỗi khốn khổ và nhục nhã không kém, ví như gia đình bà Lường Thị L. có 2 cô con gái thì cả hai đều “đầu quân” cho các nhà thổ ở đâu tận Hoà Bình hay Quất Lâm gì đó; gia đình ông Lường Văn S. có 6 con thì 3 đứa nghiện ma tuý, 3 cô con gái cũng lần lượt bỏ bản, bỏ ruộng nương đi làm nghề buôn phấn bán hoa…
Hoàng hôn tụt nhanh xuống đỉnh Pọ Muông, Trưởng Công an xã Quàng Văn Tiến về đến trụ sở với khuôn mặt mệt mỏi. Công an xã đang phải giải quyết mấy vụ trộm cắp vặt dưới bản Lĩnh do 2 đối tượng nghiện hút gây ra. Anh mở sổ cám cảnh nói với tôi, bản Lĩnh có hơn 100 nóc nhà, nhưng hiện có đến 27 đối tượng nghiện ma tuý, trong số này có 4 phụ nữ; gần 30 cô gái vắng mặt thường xuyên tại địa phương. Nhà nghèo khó bữa đói bữa no nên nhiều gia đình cũng đành phó mặc con gái miễn khi quay về có chút tiền trang trải gánh nợ nần giúp bố mẹ và lo kiếm “việc làm” cho bầy em ở nhà là tốt rồi. Không ít cô gái bản Lĩnh khi “rửa tay gác kiếm” vẫn có thể lấy chồng tử tế. Thôi âu cũng là một kết thúc có hậu khi các cô muốn làm lại cuộc đời. Nhưng đôi khi niềm hạnh phúc đó lại khởi đầu cho một sự bất hạnh, bởi nhiều cô hoàn lương đã mang theo cơ thể mình mầm bệnh HIV.
Thống kê mới nhất, đến tháng 9/2012 số người nhiễm HIV (lũy tích) ở xã Mường Pồn lên đến 107 người, 31 người đã chết vì AIDS, trong đó bản Lĩnh “đóng góp” tới hơn 40% với 44 người. Hầu hết những người mang virus quái ác này là các con nghiện và các cô gái từng một thời phiêu bạt giang hồ! Vậy là bi kịch lại tiếp tục giáng xuống nhiều gia đình; sẽ có những đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở nơi thâm sơn cùng cốc khó khăn và thiếu thốn nhưng nguy cơ phải sống trong cảnh mồ côi là hệ quả nhãn tiền…
Hun hút đường về…
Từ lâu bản Lĩnh vẫn được mệnh danh là “miền gái đẹp”. Chuyện kể rằng thời vua Thái Đèo Văn Long “trị vì” ở Tây Bắc, cùng với Mường So (Phong Thổ, Lai Châu), Chi Luông (TX Mường Lay), Nậm Củm (Mường Tè), bản Lĩnh là nơi được đám quan lại dưới trướng tìm về tìm gái đẹp dâng vua. Không biết có phải do khí hậu trong lành, mát mẻ của miền núi đá Pọ Muông và dòng suối Sái Lương (nghĩa tiếng Kinh là “cát vàng”) trong lành mà con gái bản Lĩnh nổi tiếng xinh đẹp và e ấp như những cánh hoa ban trắng trong, tinh khiết của núi rừng.
Nhưng nhiều năm rồi, không ít “bông hoa ban” này đã tự tách mình ra khỏi luống cày từng mấy đời lưu dấu giọt mồ hôi để chạy theo cái nghề tủi nhục với hi vọng đổi đời. Các cô gái như bông hoa ban cả năm chỉ nở có một lần, nhưng suốt 365 ngày các cô chỉ tuyền có một bộ váy áo, trong khi đó các đàn chị về tóc vàng như đuôi ngựa bạch; quần Jean trễ, tô điểm là chiếc áo phông rực rỡ sắc màu làm bầy em choáng ngợp và sẵn sàng bỏ tất cả để mù quáng tìm đường đến nơi sung sướng.
Báo động hơn, dăm năm gần đây nhiều cô gái nhẹ dạ cả tin ở bản Lĩnh đã trở thành nạn nhân của các đối tượng buôn bán người. Trung tá Nguyễn Lai Bình, Trưởng phòng CSĐT tội phạm về TTXH (PC45) Công an tỉnh Điện Biên cho biết: "Từ đầu năm 2011 đến nay, lực lượng Công an đã phá 6 chuyên án buôn bán người, trong đó có một số đối tượng và nạn nhân ở xã Mường Pồn”. Mới hồi tháng 4/2012, Phòng PC45 đã kịp thời giải cứu 4 cô gái trẻ là Lý Thị Ch, Quàng Thị V (20 tuổi); Lò Thị H và Lò Thị N (17 tuổi) ở Mường Pồn khi bị các đối tượng lừa bán sang Trung Quốc. Trước đó, 3 chị em ruột ở Huổi Chan (giáp ranh với bản Lĩnh) cũng bị bán qua biên giới giờ vẫn bặt vô âm tín”. Điều đó cho thấy, sự lây lan của “bản cave” sẽ không tránh khỏi nếu chúng ta không sớm có những giải pháp hữu hiệu.
Cũng nhiều năm rồi, dù chính quyền địa phương từ huyện đến xã đã tổ chức bao nhiêu cuộc họp bàn, triển khai các biện pháp quyết liệt như tuyên truyền, giáo dục; mở các đợt cao điểm truy quét các ổ tệ nạn xã hội; đầu tư cây trồng, vật nuôi nhưng bản Lĩnh vẫn khắc khoải một lối về. Thượng tá Nguyễn Quốc Hương trải lòng, suy cho đến cùng nguyên nhân của vấn nạn buồn tủi này vẫn là do kinh tế. Bản Lĩnh quá nghèo, nhận thức của người dân còn hạn chế, tập quán canh tác lạc hậu; một số cô gái lười lao động, sớm nhiễm lối sống buông thả, đua đòi, hưởng thụ; cấp ủy, chính quyền và đoàn thể quần chúng chưa phát huy được vai trò và sức mạnh của mình là những nguyên nhân chủ yếu để bản Lĩnh trở thành điểm nóng về tệ nạn xã hội và vẫn đang vật vã tìm một lối về…
Hoa ban được dân tộc Thái quan niệm là hiện thân của người con gái với vẻ đẹp dịu dàng, trắng trong giữa đại ngàn Tây Bắc. Nhưng nay ở bản Lĩnh, những “bông hoa ban” kiều diễm lại như đang rớm máu, đang héo úa dần trước số phận buồn tủi và chát đắng. Chỉ cách thành phố Điện Biên Phủ chừng 30 phút chạy xe nhưng sao “đường về” bản Lĩnh hun hút, xa thẳm. Nỗi buồn sơn cước dưới chân núi Pọ Muông không biết bao giờ mới cạn vơi…?
