Nhức nhối tình trạng mua bán dữ liệu cá nhân: Tăng chế tài xử phạt để giảm thiểu vi phạm

Thời gian qua, việc mua bán dữ liệu cá nhân tại Việt Nam diễn ra phổ biến, công khai. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là nhiều hành vi chưa bị xử lý do thiếu các quy định của pháp luật. Để hạn chế tình trạng này, nhiều chuyên gia cho rằng, cần hoàn thiện hành lang pháp lý về bảo vệ dữ liệu cá nhân, trong đó xem xét tăng mức xử phạt để đủ sức răn đe các hành vi vi phạm.

Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển và ứng dụng Internet cao nhất thế giới. Tính đến tháng 1/2021, số lượng người sử dụng Internet của Việt Nam đã đạt hơn 68,72 triệu người, chiếm hơn 2/3 dân số (70,3%). Dữ liệu cá nhân trở thành đầu vào và giá trị vô tận cho nền kinh tế số, phục vụ phát triển Chính phủ số, xã hội số và phát triển đất nước trong thời đại Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Tuy nhiên, tình trạng lộ, lọt dữ liệu cá nhân diễn ra phổ biến trên không gian mạng. Ngày càng nhiều chủ thể bao gồm cả tổ chức và cá nhân thu thập, phân tích, xử lý dữ liệu cá nhân cho mục đích khác nhau nhưng không thông báo cho khách hàng hoặc để xảy ra tình trang lộ, lọt dữ liệu.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp cũng chủ động thu thập thông tin cá nhân của khách hàng, hình thành kho dữ liệu cá nhân, phân tích, xử lý các loại dữ liệu đó để tiến hành kinh doanh, buôn bán. Việc buôn bán dữ liệu cá nhân được tiến hành với các dữ liệu thô và dữ liệu cá nhân đã qua xử lý.

Số liệu thống kê của Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm công nghệ cao cho thấy, chỉ trong năm 2019 và năm 2020, Bộ Công an phát hiện hàng trăm cá nhân, tổ chức liên quan bán dữ liệu cá nhân, đồng thời chỉ đạo đơn vị chức năng xác lập chuyên án để tập trung đấu tranh, làm rõ một số đường dây chiếm đoạt, mua bán dữ liệu quy mô lớn tại Việt Nam. Qua đó, phát hiện các đối tượng đã thu thập, chiếm đoạt, mua bán, sử dụng trái phép gần 1.300GB dữ liệu chứa nhiều thông tin về các cá nhân, tổ chức trên toàn quốc. Thực trạng này là hồi chuông cảnh báo về vấn đề bảo mật dữ liệu cá nhân tại Việt Nam, vì điều này có thể gây ảnh hưởng không nhỏ đến quyền riêng tư, bí mật cá nhân của mỗi người và có thể dẫn đến tình trạng lừa đảo công nghệ cao, cũng như các hành vi phạm pháp khác…

1.jpg -0
Nhiều ý kiến cho rằng, mức xử phạt hành chính đối với hành vi liên quan đến xâm phạm dữ liệu cá nhân tại Việt Nam hiện còn quá nhẹ. (Ảnh minh họa).

Đại tá, TS. Nguyễn Ngọc Cương, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm công nghệ cao, Bộ Công an cho biết: Dữ liệu cá nhân ngày càng có vai trò quan trọng trong nền kinh tế, trở thành nguyên liệu đầu vào của nhiều lĩnh vực trong đời sống xã hội. Trên thế giới, bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng là vấn đề lớn được nhiều quốc gia chú trọng và quan tâm. Theo thống kê, hiện nay đã có hơn 80 quốc gia ban hành văn bản quy phạm pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Chế tài xử phạt hành chính và hình sự đối với các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân rất chặt chẽ và nghiêm khắc. Tại Việt Nam, hiện nay, Chính phủ đang chỉ đạo xây dựng Nghị định bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là văn bản pháp lý đầu tiên của nước ta quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, đặt nền móng cho công tác xây dựng pháp luật sau này.

Cũng theo Đại tá Nguyễn Ngọc Cương, về lâu dài, Việt Nam cần nghiên cứu hoàn thiện hơn nữa thể chế về "bảo vệ dữ liệu cá nhân" và bảo đảm thực hiện quyền "bảo vệ dữ liệu cá nhân" đặt trong tổng thể thể chế quyền riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình theo đúng tinh thần của Hiến pháp năm 2013 và Công ước Liên hợp quốc về các quyền dân sự, chính trị. Cần "quy hoạch" lại hệ thống các chế tài xử phạt vi phạm hành chính căn cứ vào các quy phạm pháp luật có nội dung về "bảo vệ dữ liệu cá nhân" đảm bảo phù hợp với hệ thống các văn bản về xử lý vi phạm hành chính hiện nay. Trong đó, cần tập trung nghiên cứu, bổ sung quy định về chế tài hình sự liên quan tới vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân như hành vi thiết lập hệ thống thu thập thông tin, dữ liệu cá nhân trên quy mô lớn, trái pháp luật; xây dựng các phần mềm gián điệp có chức năng thu thập thông tin, dữ liệu cá nhân; buôn bán dữ liệu cá nhân quy mô lớn; tiết lộ dữ liệu cá nhân trái pháp luật gây thiệt hại về tính mạng, tài sản. Đặc biệt, mức xử phạt vi phạm hành chính cũng cần đủ sức răn đe.

"Rà soát ở hầu hết các ở các nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính thì mức phạt tiền trung bình trong các lĩnh vực được áp dụng đối với các hành vi vi phạm liên quan đến xâm phạm các quy định về "bảo vệ dữ liệu cá nhân" chỉ khoảng vài chục triệu đồng. Nếu so sánh với quy định chung về bảo vệ dữ liệu do Ủy ban châu Âu xây dựng (GDPR) áp dụng mức phạt lên tới 20 triệu Euro, tương đương 500 tỷ VND dưới tương quan về tình hình phát triển kinh tế, mức thu nhập bình quân thì có thể thấy, mức phạt trong luật pháp Việt Nam còn khá nhẹ. Trong khi hậu quả từ hành vi xâm phạm quyền riêng tư có thể rất nghiêm trọng, gây tổn hại tới danh dự, nhân phẩm, an toàn và cả tính mạng của không chỉ một mà có thể là nhiều nạn nhân"-Đại tá Nguyễn Ngọc Cương dẫn chứng.

Thứ trưởng Bộ TT&TT Phạm Đức Long cho biết: Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 là cuộc cách mạng về thể chế. Chuyển đổi số cần thể chế số và dữ liệu cần hành lang pháp lý để hoạt động. Trong năm 2022, Bộ TT&TT sẽ trình Chính phủ và Quốc hội để ban hành các hành lang pháp lý cho vấn đề về dữ liệu. Theo dự thảo về Quy hoạch hạ tầng TT&TT thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Bộ TT&TT định hướng xây dựng và phát triển đồng bộ hạ tầng dữ liệu quốc gia, mục tiêu đưa dữ liệu của người Việt về lưu trữ ở Việt Nam, hình thành hệ thống trung tâm dữ liệu quốc tế, quốc gia, các trung tâm dữ liệu vùng và địa phương kết nối đồng bộ, thống nhất nhằm đưa Việt Nam trở thành trung tâm lưu trữ và xử lý dữ liệu của khu vực và quốc tế.

Điều này đảm bảo cho dữ liệu Việt Nam lưu trữ tại Việt Nam khi 80% dữ liệu hiện tại có thể nằm ở các nền tảng nước ngoài. Bên cạnh đó, Bộ TT&TT cũng đang chủ trì xây dựng Luật công nghiệp công nghệ số đề cập đến các vấn đề quản lý, khai thác dữ liệu… từ đó tạo tiền đề cho việc sử dụng và bảo vệ dữ liệu nói chung, dữ liệu cá nhân nói riêng khi tham gia, sử dụng các dịch vụ trên không gian mạng.

Huyền Thanh

Các tin khác

Giải pháp ngăn chặn “quái xế” từ gốc trong giới trẻ vị thành niên

Giải pháp ngăn chặn “quái xế” từ gốc trong giới trẻ vị thành niên

Các đối tượng, nhóm đối tượng chạy xe với tốc độ cao, dàn hàng ngang vừa chạy xe vừa rú ga, rú còi inh ỏi làm người đi đường khiếp đảm. Nhiều vụ tai nạn đã xảy ra, nhiều “quái xế” đã tử vong. Qua theo dõi các vụ việc liên quan, chúng tôi nhận thấy các “quái xế” đều rất trẻ. Thực trạng này có thể hạn chế và dẹp bỏ khi ngăn chặn từ gốc.

Bắt đối tượng trốn truy nã 16 năm từ Thái Lan về nước

Bắt đối tượng trốn truy nã 16 năm từ Thái Lan về nước

Ngày 4/5, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng Cảnh sát kinh tế phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ thuộc Bộ Công an vừa bắt giữ và dẫn độ đối tượng trốn truy nã 16 năm về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” từ Thái Lan về nước. Hiện lực lượng chức năng đã lập biên bản bắt đối tượng truy nã và tiếp tục xử lý theo quy định của pháp luật.

Bẫy xâm hại từ những mối quan hệ ảo

Bẫy xâm hại từ những mối quan hệ ảo

Với chiếc điện thoại thông minh, nhiều bé gái (tầm tuổi từ 12 đến dưới 16 tuổi) đã bị dụ dỗ làm quen và yêu đương qua mạng xã hội. Điều đáng nói các cháu dễ dàng gặp gỡ ngoài đời khi chưa biết “bạn trai” này là ai, như thế nào? Và hậu quả tất yếu đã xảy ra, nạn nhân bị xâm hại, kéo theo hệ lụy cả cuộc đời sau này.

Những điều chưa kể về quá trình triệt phá "cỗ máy ngầm" lừa đảo xuyên biên giới

Những điều chưa kể về quá trình triệt phá "cỗ máy ngầm" lừa đảo xuyên biên giới

Hơn 800 người sập bẫy, số tiền bị chiếm đoạt trên 15 tỷ đồng, đường dây lừa đảo vận hành âm thầm từ những giao dịch chỉ vài nghìn đồng, đủ nhỏ để nạn nhân chủ quan nhưng là mắt xích mở đầu cho chuỗi chiếm đoạt tinh vi. Phía sau các khoản tiền tưởng chừng vụn vặt là một “cỗ máy tội phạm” tổ chức chặt chẽ, điều hành từ ngoài lãnh thổ.

Bi kịch sau tay lái của... “ma men”

Bi kịch sau tay lái của... “ma men”

Tình trạng lái xe điều khiển phương tiện có nồng độ cồn vượt quá mức quy định là nguyên nhân trực tiếp gây ra một số vụ tai nạn giao thông thương tâm gần đây. Hậu quả, nạn nhân mãi mãi ra đi khiến người thân đau đớn; còn người điều khiển phương tiện vừa bị thương tật vừa vướng vòng lao lý,…

Đối tượng gây trọng án ở Quảng Ninh lẩn trốn vào Thanh Hóa bị bắt

Đối tượng gây trọng án ở Quảng Ninh lẩn trốn vào Thanh Hóa bị bắt

Ngày 26/4, Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, chỉ sau hơn 16 tiếng đồng hồ kể từ khi vụ án xảy ra, Công an hai tỉnh Quảng Ninh và Thanh Hóa đã phối hợp chặt chẽ truy bắt thành công đối tượng Cù Văn An, kẻ gây án đặc biệt nguy hiểm tại Quảng Ninh rồi bỏ trốn vào địa bàn Thanh Hóa.

Cảnh sát hình sự đấu trí tìm kẻ giết người ở giữa biển

Cảnh sát hình sự đấu trí tìm kẻ giết người ở giữa biển

Ngày 24/4, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh An Giang cho biết vừa phối hợp với Bộ đội Biên phòng An Giang và Đồn Biên phòng Tây Yên điều tra, làm rõ vụ giết người giữa biển rồi dựng lời khai tai nạn tự té gây tử vong, xảy ra trên vùng biển Tây Nam.

Mâu thuẫn vì mở nhạc to trên xe buýt, 1 người bị đâm tử vong

Mâu thuẫn vì mở nhạc to trên xe buýt, 1 người bị đâm tử vong

Thấy anh L. ngồi trên xe buýt sử dụng điện thoại mở nhạc với âm lượng lớn, Thông và Hải đã đến nhắc nhở dẫn đến mâu thuẫn. Khi xe buýt dừng gần công ty, 2 bên tiếp tục mâu thuẫn, Thông và Hải đã dùng hung khí tấn công khiến anh L. tử vong…

Lợi dụng quan hệ thân tộc để mua bán ma túy liên tỉnh xuyên biên giới

Lợi dụng quan hệ thân tộc để mua bán ma túy liên tỉnh xuyên biên giới

Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Điện Biên chủ trì, phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Bộ đội Biên phòng tỉnh và Công an cơ sở vừa đấu tranh triệt phá thành công chuyên án; bắt giữ 6 đối tượng về hành vi tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy.

Hé lộ bức màn bí ẩn vụ 346 đối tượng Việt Nam sang Campuchia làm việc cho tổ chức tội phạm

Hé lộ bức màn bí ẩn vụ 346 đối tượng Việt Nam sang Campuchia làm việc cho tổ chức tội phạm

Cục Cảnh sát hình sự và Công an các đơn vị, địa phương liên quan đã làm tốt công tác phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm lừa đảo trực tuyến “di cư” từ Campuchia về Việt Nam, sau khi cơ quan chức năng nước bạn đẩy mạnh truy quét; tiếp tục củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước và lực lượng CAND.

"Hệ sinh thái" Rance Pharma sản xuất 426 loại sữa giả với gần 200 nghìn hộp các loại

"Hệ sinh thái" Rance Pharma sản xuất 426 loại sữa giả với gần 200 nghìn hộp các loại

Sản phẩm các đối tượng tập trung gồm các loại sữa dành cho những người bị tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non, thiếu tháng và phụ nữ có thai. Các thành phần công bố sản phẩm như chiết xuất tổ yến, đông trùng hạ thảo, bột macca, bột óc chó... nhưng thực tế hoàn toàn không có những chất này. Các đối tượng đã bỏ một số nguyên liệu đầu vào và thay thế, bổ sung thêm một số chất phụ gia.

Vén bức màn bí mật vụ bắt giữ các đối tượng trong hệ thống lừa đảo Sky Media

Vén bức màn bí mật vụ bắt giữ các đối tượng trong hệ thống lừa đảo Sky Media

Dưới sự chỉ đạo sát sao của Ban Giám đốc Công an TP Hà Nội, Phòng An ninh điều tra phối hợp với Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP Hà Nội đã triệt phá thành công ổ nhóm lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua hình thức bán hàng đa cấp không phép điện thoại nhãn hiệu Redmi được cài đặt phần mềm xem quảng cáo trực tuyến trá hình.

Cặp tình nhân điều hành đường dây mua bán ma tuý như thế nào?

Cặp tình nhân điều hành đường dây mua bán ma tuý như thế nào?

Ngày 4/4, Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý, Công an TP Hà Nội cho biết đã hoàn thành bản kết luận điều tra vụ án “Mua bán trái phép chất ma tuý” và “Sử dụng trái phép chất ma tuý” xảy ra tại phường Tây Hồ (Hà Nội). Căn cứ vào các tài liệu thu thập được, Cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội đã chuyển hồ sơ sang Viện KSND TP Hà Nội đề nghị truy tố 4 đối tượng.

Vụ sai phạm về quan trắc: Vì sao chủ công ty tư nhân được ưu ái hàng trăm hợp đồng lớn nhỏ?

Vụ sai phạm về quan trắc: Vì sao chủ công ty tư nhân được ưu ái hàng trăm hợp đồng lớn nhỏ?

Công ty Deahan đã thực hiện 60 hợp đồng, lắp đặt 69 trạm quan trắc tại 47 đơn vị trên 23 tỉnh, thành; Công ty Seiki thực hiện 21 hợp đồng, lắp đặt 76 trạm quan trắc trên 20 tỉnh, thành. Dư luận đặt câu hỏi, vậy Đậu Tuấn Anh, Chủ tịch HĐQT Công ty Seiki và Công ty Deahan có vai vế thế nào, có chiêu bài gì đặc biệt mà được ưu ái như vậy?