Nhớ người anh hùng bình dị, trọn nghĩa vẹn tình

Ngày 18/8 là sinh nhật của ông. Nhiều năm trước, mỗi khi gần Ngày truyền thống của lực lượng CAND, ông thường được chúc mừng đến 2 lần. Đến nhà thăm ông, ít ai có thể vội về được bởi lòng hiếu khách. Anh em báo chí còn hay bị níu chân bên gốc lũa bởi những câu chuyện ông kể. Những ngày tháng Tám lịch sử năm nay thì khác rồi, ông đã theo ông, theo bà vừa qua 100 ngày….

Lần giở những tư liệu liên quan đến Anh hùng Phan Văn Điền (Mười Thương), chúng tôi tìm thấy lời kể của nguyên Phó Chánh án TAND tối cao Huỳnh Việt Thắng. 

Trước 30/4/1975, ông Thắng là Ủy viên Ban An ninh miền Nam. Ông Thắng kể, ta không chủ trương lấy việc ám sát cá nhân làm thượng sách nhưng do thời điểm ấy, chính quyền Ngô Đình Diệm điên cuồng đánh phá cách mạng nên cấp trên giao đồng chí Lâm Kiếm Xếp (Năm Xếp), Trưởng Công an huyện Trảng Bàng, sau đó là Trưởng ban địch tình Tỉnh ủy lập kế hoạch...

Đầu năm 1957, ông Mười Thương nhận được tin Ngô tổng thống sẽ tới dự, đọc diễn văn và cắt băng khai mạc Hội chợ nông lâm nghiệp ở Ban Mê Thuột vào 22/2/1957. Với lòng căm thù sâu sắc trước những hành động tàn sát dã man của Ngô Đình Diệm và chính quyền tay sai đối với các chiến sĩ cách mạng và nhân dân, người chiến sỹ an ninh 22 tuổi xin được thực hiện tiếp kế hoạch để ngăn chặn tội ác của Ngô Đình Diệm. Ông vượt hàng trăm cây số đường bộ, thu thập được tình hình: Chỉ đoàn của Diệm vào cổng chính, còn lại đi cửa bên hông, an ninh kiểm soát gắt gao. 

Khi phái đoàn của Diệm về, người dân mới được vào tham quan, mua sắm. Tuy nhiên, với con mắt tinh tường, ông đã phát hiện được vị trí hiểm có thể lọt vào. Ông trở về căn cứ đề xuất và được chấp thuận phương án hành động: dùng súng, không dùng lựu đạn, tránh gây thương vong cho nhân dân...

Anh hùng Mười Thương.
Anh hùng Mười Thương.

Một lần kể lại câu chuyện này, ông Mười Thương cho biết khi Diệm rời khỏi "ổ", một mạng lưới bảo vệ dày đặc, gồm cả quân đội, cảnh sát, tình báo, an ninh và bảo an được tung ra, có mặt bên trong lẫn bên ngoài hội chợ, súng ống đầy người. Hà Minh Trí (tên giả của Mười Thương) hôm đó trà trộn vào dòng người tiến về khu vực hội chợ với khẩu súng tiểu liên MAT-49 cưa nòng đã lên đạn, được giấu kín trong người.

Nhân lúc bọn lính hướng mắt về phía đoàn Tổng thống tiến vào, ông mau lẹ vượt qua lỗ hổng hàng rào bảo vệ, tiến đến vị trí phía sau hàng danh dự người dân tộc Eđê, cách chỗ Diệm ngồi chừng 20 mét. Khi hiệu lệnh chào cờ và bài "quốc ca" của chính quyền Sài Gòn được cất lên, ông rút súng hướng về mục tiêu, siết cò.

Hình ảnh đồng chí Mười Thương trong lần vào hang ổ tiêu diệt địch.
Hình ảnh đồng chí Mười Thương trong lần vào hang ổ tiêu diệt địch.

Tình huống bất ngờ xảy ra trong tích tắc đó - Bộ trưởng canh nông đứng cạnh bên xoay người về phía Diệm nên tên này trúng đạn. Hà Minh Trí siết cò liên tục nhưng đạn không nổ nữa. Tất cả trở nên hỗn loạn, bọn lính ngụy ùa về phía Diệm tạo vòng vây giải cứu; một nhóm khác lao vào khống chế “doanh nhân” có súng, mặc sức ra đòn…

Mười Thương kể khi giao nhiệm vụ cho ông, đồng chí Phó Ban địch tình Xứ ủy phụ trách Đông Nam Bộ nói rõ phải hết sức mưu trí, khéo léo, quyết tâm cao độ để đạt được mục tiêu đặt ra. Người nhận nhiệm vụ đặc biệt như Mười Thương phải chấp nhận hy sinh mạng sống của mình. Cấp trên cho được chọn người để cùng hành động nhưng ông lại nghĩ, hầu hết anh em đều đã có vợ con, gia đình, nếu một người hy sinh sẽ có nhiều người thân đau khổ; còn ông chỉ một thân, một mình, xong việc, hy sinh cũng sẽ nhẹ nhàng hơn.

Cận kề ngày đến Ban Mê Thuột thực hiện nhiệm vụ đặc biệt, tại nhà một cơ sở cách mạng, ông được đãi bữa tiệc cuối cùng gọi là "đám giỗ sống" với món bánh tráng cuốn cá lòng ròng chiên xù. “Buổi đưa tiễn người cảm tử… vui lắm. Từ khi thoát ly theo cách mạng, tôi đã nhiều lần nghĩ tới ngày mình hy sinh cho Tổ quốc nên khi đó, chẳng thấy băn khoăn gì", một lần ông kể.

Chính vì sẵn tinh thần ấy mà sau khi kế hoạch bất thành, Mười Thương mới trải qua được những ngày đau đớn nhất về thể xác trước đủ mọi cực hình tra tấn dã man của địch. Khi bị đưa ra "địa ngục trần gian" Côn Đảo trên tàu Hàn Giang 401 cùng 400 tù nhân khác vào tháng 10-1963, ông mới biết mình mang án tử. Rất nhiều lần chết đi sống lại giữa bóng tối của ngục tù tại xà lim “chuồng cọp”. Và sau 8 năm 16 ngày bị giam giữ, tháng 3-1965, ông được trả tự do.

Không quá khó hiểu cho nguyên nhân sâu xa tạo nên khí phách của người chiến sĩ An ninh làm nên Phát súng trên Cao Nguyên (tên tập 3 của Ván bài lật ngửa mà Mười Thương là nguyên mẫu của nhân vật trung tâm của bộ phim này - PV). Chưa tròn 5 tuổi thì bố ông mất. 10 tuổi, ông đã phải lưu lạc từ quê Nghệ An vào tận Bà Rịa - Vũng Tàu. 13 tuổi, ông đến với cách mạng, với vai một mục đồng da đen cháy, dậy mùi khét nắng, lân la kết thân với một thiếu úy, Đồn trưởng thuộc quân đội giáo phái Cao Đài để nắm tình hình, báo cho Việt Minh. Phần việc đầu tiên vừa xong thì ông bị địch bắt…

Lần được trả tự do thứ hai, khi liên lạc với tổ chức, ông được bố trí công tác ở Ban an ninh khu Sài Gòn - Gia Định, tiếp tục đóng góp nhiều cho lực lượng Công an tới sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất gần 15 năm.

Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, nguyên Phó giám đốc Công an Tây Ninh,  người có nhiều kỷ niệm với Anh hùng Mười Thương cho biết, 10 năm trước khi nghỉ hưu, ông lần lượt làm Phó Ban nội chính Tỉnh ủy, Trưởng ban Tôn giáo của tỉnh. Năm 2005, ông được phong tặng Anh hùng LLVTND.

Người dân quý ông ở đức tính hiền từ, sống bình dị, đầy trách nhiệm, thủy chung son sắc, trọn nghĩa vẹn tình. Nhiều người không cầm được nước mắt khi chứng kiến cảnh dù đau bệnh, đi lại khó khăn nhưng ông tỉ mỉ chăm sóc người bạn đời trên giường bệnh; thỉnh thoảng hát cho bà nghe những bài nhạc đỏ như Tiếng đàn Ta Lư, Tiến quân ca, Năm anh em trên một chiếc xe tăng.

Ông kể, hồi ông bị giam giữ tại buồng giam số 10 thuộc Phòng điều tra Sở Tình báo trung ương P.42 nằm trong Thảo cầm viên Sài Gòn, bà đã biết rồi thầm yêu ông. Khi đó, cô  nữ sinh Gia Định bị địch bắt giam tại đấy vì tham gia xuống đường biểu tình chống Diệm.

Cái tên “Mười Thương” cũng ra đời trong những ngày ấy. Và như duyên nợ trời định, trong lúc loay hoay tìm đường liên lạc lại với tổ chức, ông nhận ra giọng người con gái này tại một đơn vị của ta đóng ở Củ Chi. Sau đám cưới được tổ chức trong căn cứ, vì yêu ông, cô phóng viên chiến trường đã chuyển công tác, gắn bó với ngành Công an cho đến ngày nghỉ hưu. Trong số các con hai ông bà, có người đã chọn màu áo Công an, tiếp bước truyền thống của bố mẹ với một lòng son sắt vì sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc…

Năm 1992, tại TP Hồ Chí Minh, Viện Khoa học Lịch sử - Bộ Công an và một số tướng lĩnh nguyên lãnh đạo Ban Địch tình Xứ ủy, gồm các đồng chí: Mai Chí Thọ, Cao Đăng Chiếm, Trần Quốc Hương, Ngô Quang Nghĩa, Nguyễn Thành Dương… đã kết luận: "Viên đạn nóng diệt Diệm tại Ban Mê Thuột tuy không trúng Diệm nhưng có tác dụng làm phát pháo kích thích phong trào quần chúng đấu tranh chống Mỹ - Diệm sau một thời gian trầm lắng.

Tác dụng của lời khai đã tạo thành kết quả dẫn đến nội bộ địch mâu thuẫn kéo dài, tạo cơ hội nổ ra cuộc đảo chính, đầu não của ngụy quyền tay sai của Mỹ ở miền Nam bị khủng hoảng, tạo lợi thế cho phong trào cách mạng, góp phần dẫn đến thắng lợi 1975, thống nhất đất nước".
Thái Bình

Các tin khác

Thêm 7 sĩ quan Công an đi gìn giữ hoà bình Liên hợp quốc

Thêm 7 sĩ quan Công an đi gìn giữ hoà bình Liên hợp quốc

Thứ trưởng Phạm Thế Tùng đánh giá cao công tác chuẩn bị các điều kiện sẵn sàng cho các sĩ quan trước khi lên đường nhận nhiệm vụ; đặc biệt là việc triển khai Tổ công tác thứ 4 trong năm 2026 lên đường thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc (GGHB LHQ) tại Phái bộ MINUSCA (Cộng hoà Trung Phi).

Phường đông dân nhất Cố đô Huế nỗ lực xây dựng địa bàn không ma túy

Phường đông dân nhất Cố đô Huế nỗ lực xây dựng địa bàn không ma túy

Với gần 131.000 dân, Phú Xuân là phường trung tâm, đông dân nhất của TP Huế, đồng thời tiềm ẩn nhiều nguy cơ về tội phạm, tệ nạn ma túy. Sau khi triệt xóa một số điểm “nóng” phức tạp về ma túy, Công an phường Phú Xuân đang tập trung quản lý địa bàn, từng nhóm đối tượng, hướng đến mục tiêu sớm xây dựng “phường không ma túy”...

Những chiến sĩ cứu hỏa rèn mình vì bình an của Nhân dân

Những chiến sĩ cứu hỏa rèn mình vì bình an của Nhân dân

Xác định công tác đảm bảo an toàn phòng cháy, chữa cháy là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, những năm qua, lực lượng cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) Công an TP Hà Nội luôn có mặt ở những nơi gian nguy nhất, nơi mỗi giây phút đều có thể quyết định sự sống còn của con người. Để sẵn sàng cho những tình huống ấy là những giờ luyện tập nghiêm túc và bản lĩnh được tôi luyện qua từng bài tập. 

Tuyên truyền kỹ năng giúp sinh viên phòng ngừa tội phạm mạng và ma túy

Tuyên truyền kỹ năng giúp sinh viên phòng ngừa tội phạm mạng và ma túy

Cục Xây dựng phong trào bảo vệ ANTQ (Bộ Công an) phối hợp với Trung tâm hỗ trợ sinh viên (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức đợt tuyên truyền pháp luật quy mô lớn. Sự kiện không chỉ trang bị kiến thức giúp sinh viên "miễn dịch" trước ma túy núp bóng và bẫy lừa đảo công nghệ AI, mà còn đánh thức ý thức tự phòng, tự quản của thế hệ trẻ trong kỷ nguyên số.

Thắt chặt tình hữu nghị ASEAN

Thắt chặt tình hữu nghị ASEAN

Buổi tiệc là dịp nhìn lại những kết quả tốt đẹp của Hội nghị; là cơ hội để thắt chặt tình hữu nghị, sự hiểu biết và gắn kết giữa các quốc gia, giữa những người bạn, đồng nghiệp thân thiết đã cùng chia sẻ một mục tiêu chung vì môi trường an toàn và lành mạnh cho tất cả người dân, góp phần xây dựng cộng đồng ASEAN hòa bình, ổn định và tự cường.

Công an 3 thành phố chia sẻ mô hình chuyển đổi số hiệu quả

Công an 3 thành phố chia sẻ mô hình chuyển đổi số hiệu quả

Tọa đàm tập trung trao đổi theo “kiềng ba chân”: Lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo làm nền tảng; chuyển đổi số toàn diện làm phương thức hành động; đồng thời khai thác hiệu quả dữ liệu dân cư, định danh điện tử và các tiện ích của Đề án 06 làm khâu đột phá. Trong đó, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân được xác định là yêu cầu xuyên suốt.

Quảng Ninh "mở lối" làm lại cuộc đời cho học viên cai nghiện ma túy

Quảng Ninh "mở lối" làm lại cuộc đời cho học viên cai nghiện ma túy

Đề án 189 về “Tăng cường công tác quản lý, giáo dục, dạy nghề, hỗ trợ tạo việc làm, vay vốn tín dụng, tái hoà nhập cộng đồng cho học viên cai nghiện ma tuý trên địa bàn TP Quảng Ninh” đã "mở lối" làm lại cuộc đời cho học viên cai nghiện ma túy. Không chỉ được dạy nghề, nhiều người còn được vay vốn và có việc làm với thu nhập ổn định sau khi tái hòa nhập.

An Giang: Kiên quyết xử lý vi phạm trong vận chuyển cát, sỏi và vật liệu xây dựng

An Giang: Kiên quyết xử lý vi phạm trong vận chuyển cát, sỏi và vật liệu xây dựng

Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh An Giang triển khai cao điểm tuần tra, kiểm soát, xử lý các phương tiện có gắn thiết bị bơm, hút cát, sỏi và phương tiện vận chuyển vật liệu xây dựng, vật liệu san lấp trên các tuyến giao thông. Phạm vi kiểm tra được triển khai đồng bộ trên cả đường bộ và đường thủy, tập trung từ phương tiện, người điều khiển đến chủ phương tiện, doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đánh dấu cột mốc quan trọng trong đấu tranh với tội phạm truy nã

Đánh dấu cột mốc quan trọng trong đấu tranh với tội phạm truy nã

Việc thông qua Tuyên bố chung, Kế hoạch hành động chung tại Hội nghị lãnh đạo cấp cao cơ quan thực thi pháp luật các nước ASEAN về hợp tác đấu tranh với tội phạm truy nã ngày 30/9 đánh dấu một cột mốc quan trọng để định hướng tăng cường hợp tác khu vực trong đấu tranh với tội phạm truy nã.

Từ sáng kiến của Việt Nam đến hành động chung của ASEAN

Từ sáng kiến của Việt Nam đến hành động chung của ASEAN

Từ một sáng kiến do Việt Nam đề xuất năm 2025, việc hợp tác truy bắt tội phạm truy nã đang được ASEAN thúc đẩy theo hướng ngày càng cụ thể, thực chất hơn. Hội nghị lãnh đạo cơ quan thực thi pháp luật các nước ASEAN về hợp tác đấu tranh với tội phạm truy nã tổ chức tại Hà Nội ngày 30/9 là bước tiếp nối quan trọng, nhằm chuyển những cam kết ở cấp lãnh đạo thành cơ chế phối hợp, chương trình hành động và những biện pháp có thể triển khai trong thực tiễn.

Chung một nhịp đập ASEAN

Chung một nhịp đập ASEAN

Thành công của hội nghị là tiền đề quan trọng để cơ quan thực thi pháp luật các nước ASEAN cụ thể hoá “Tuyên bố của lãnh đạo các nước ASEAN về nâng cao hiệu quả hợp tác truy bắt tội phạm truy nã” (2025), hướng tới mục tiêu chung “Tăng cường hợp tác khu vực vì một ASEAN thượng tôn pháp luật và không có tội phạm truy nã”.

Người truyền cảm hứng đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống

Người truyền cảm hứng đưa Nghị quyết của Đảng vào cuộc sống

Đạt Giải nhất cấp cụm thi số 3, Giải Nhất cấp Đảng bộ Công an Trung ương, Giải Ba khu vực và tiến thẳng vào vòng chung khảo, xuất sắc giành Giải Nhì Hội thi Báo cáo viên, Tuyên truyền viên giỏi toàn quốc năm 2026, Thiếu tá, nhà báo Nguyễn Công Triện cũng là nhà báo duy nhất của Bộ Công an nói riêng, báo chí cả nước nói chung đạt giải cao ở hội thi tuyên truyền lớn nhất cả nước năm nay.

Tăng cường phòng ngừa tội phạm, tệ nạn xã hội tại các công trình APEC 2027

Tăng cường phòng ngừa tội phạm, tệ nạn xã hội tại các công trình APEC 2027

Hiện trên địa bàn đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang) có khoảng 16.000 công nhân, người lao động đang làm việc tại 21 công trình, dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027, trong đó có 273 lao động nước ngoài. Việc bảo đảm an ninh, an toàn tại các công trình có ý nghĩa quan trọng trong việc đẩy nhanh tiến độ, chất lượng thi công.

Xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc trong Công an Cà Mau

Xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc trong Công an Cà Mau

Ngày 30/9, Công an Cà Mau phối hợp Cục Y tế (Bộ Công an) tổ chức hội thi tìm hiểu, sáng kiến về phòng chống tác hại của thuốc lá. Đây là dịp để cán bộ, chiến sĩ (CBCS) Công an tỉnh nâng cao nhận thức và lan tỏa thông điệp xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc trong Công an.

Thúc đẩy hợp tác khu vực trong đấu tranh với tội phạm truy nã

Thúc đẩy hợp tác khu vực trong đấu tranh với tội phạm truy nã

Thứ trưởng Lê Văn Tuyến ghi nhận, đánh giá cao các nội dung kiến nghị, đề xuất thực chất của các đại biểu nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác khu vực trong truy bắt tội phạm truy nã và đề nghị các nước ASEAN cùng nhau phối hợp để nghiên cứu triển khai.

Thúc đẩy hợp tác thực thi pháp luật Việt Nam - Brunei

Thúc đẩy hợp tác thực thi pháp luật Việt Nam - Brunei

Bộ trưởng Lương Tam Quang đề nghị Việt Nam và Brunei tiếp tục tăng cường hợp tác phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, nhất là tội phạm trên không gian mạng, lừa đảo trực tuyến xuyên biên giới; đồng thời thúc đẩy nghiên cứu, đàm phán các hiệp định về dẫn độ và chuyển giao người bị kết án phạt tù.