Nhớ người anh hùng bình dị, trọn nghĩa vẹn tình

Ngày 18/8 là sinh nhật của ông. Nhiều năm trước, mỗi khi gần Ngày truyền thống của lực lượng CAND, ông thường được chúc mừng đến 2 lần. Đến nhà thăm ông, ít ai có thể vội về được bởi lòng hiếu khách. Anh em báo chí còn hay bị níu chân bên gốc lũa bởi những câu chuyện ông kể. Những ngày tháng Tám lịch sử năm nay thì khác rồi, ông đã theo ông, theo bà vừa qua 100 ngày….

Lần giở những tư liệu liên quan đến Anh hùng Phan Văn Điền (Mười Thương), chúng tôi tìm thấy lời kể của nguyên Phó Chánh án TAND tối cao Huỳnh Việt Thắng. 

Trước 30/4/1975, ông Thắng là Ủy viên Ban An ninh miền Nam. Ông Thắng kể, ta không chủ trương lấy việc ám sát cá nhân làm thượng sách nhưng do thời điểm ấy, chính quyền Ngô Đình Diệm điên cuồng đánh phá cách mạng nên cấp trên giao đồng chí Lâm Kiếm Xếp (Năm Xếp), Trưởng Công an huyện Trảng Bàng, sau đó là Trưởng ban địch tình Tỉnh ủy lập kế hoạch...

Đầu năm 1957, ông Mười Thương nhận được tin Ngô tổng thống sẽ tới dự, đọc diễn văn và cắt băng khai mạc Hội chợ nông lâm nghiệp ở Ban Mê Thuột vào 22/2/1957. Với lòng căm thù sâu sắc trước những hành động tàn sát dã man của Ngô Đình Diệm và chính quyền tay sai đối với các chiến sĩ cách mạng và nhân dân, người chiến sỹ an ninh 22 tuổi xin được thực hiện tiếp kế hoạch để ngăn chặn tội ác của Ngô Đình Diệm. Ông vượt hàng trăm cây số đường bộ, thu thập được tình hình: Chỉ đoàn của Diệm vào cổng chính, còn lại đi cửa bên hông, an ninh kiểm soát gắt gao. 

Khi phái đoàn của Diệm về, người dân mới được vào tham quan, mua sắm. Tuy nhiên, với con mắt tinh tường, ông đã phát hiện được vị trí hiểm có thể lọt vào. Ông trở về căn cứ đề xuất và được chấp thuận phương án hành động: dùng súng, không dùng lựu đạn, tránh gây thương vong cho nhân dân...

Anh hùng Mười Thương.
Anh hùng Mười Thương.

Một lần kể lại câu chuyện này, ông Mười Thương cho biết khi Diệm rời khỏi "ổ", một mạng lưới bảo vệ dày đặc, gồm cả quân đội, cảnh sát, tình báo, an ninh và bảo an được tung ra, có mặt bên trong lẫn bên ngoài hội chợ, súng ống đầy người. Hà Minh Trí (tên giả của Mười Thương) hôm đó trà trộn vào dòng người tiến về khu vực hội chợ với khẩu súng tiểu liên MAT-49 cưa nòng đã lên đạn, được giấu kín trong người.

Nhân lúc bọn lính hướng mắt về phía đoàn Tổng thống tiến vào, ông mau lẹ vượt qua lỗ hổng hàng rào bảo vệ, tiến đến vị trí phía sau hàng danh dự người dân tộc Eđê, cách chỗ Diệm ngồi chừng 20 mét. Khi hiệu lệnh chào cờ và bài "quốc ca" của chính quyền Sài Gòn được cất lên, ông rút súng hướng về mục tiêu, siết cò.

Hình ảnh đồng chí Mười Thương trong lần vào hang ổ tiêu diệt địch.
Hình ảnh đồng chí Mười Thương trong lần vào hang ổ tiêu diệt địch.

Tình huống bất ngờ xảy ra trong tích tắc đó - Bộ trưởng canh nông đứng cạnh bên xoay người về phía Diệm nên tên này trúng đạn. Hà Minh Trí siết cò liên tục nhưng đạn không nổ nữa. Tất cả trở nên hỗn loạn, bọn lính ngụy ùa về phía Diệm tạo vòng vây giải cứu; một nhóm khác lao vào khống chế “doanh nhân” có súng, mặc sức ra đòn…

Mười Thương kể khi giao nhiệm vụ cho ông, đồng chí Phó Ban địch tình Xứ ủy phụ trách Đông Nam Bộ nói rõ phải hết sức mưu trí, khéo léo, quyết tâm cao độ để đạt được mục tiêu đặt ra. Người nhận nhiệm vụ đặc biệt như Mười Thương phải chấp nhận hy sinh mạng sống của mình. Cấp trên cho được chọn người để cùng hành động nhưng ông lại nghĩ, hầu hết anh em đều đã có vợ con, gia đình, nếu một người hy sinh sẽ có nhiều người thân đau khổ; còn ông chỉ một thân, một mình, xong việc, hy sinh cũng sẽ nhẹ nhàng hơn.

Cận kề ngày đến Ban Mê Thuột thực hiện nhiệm vụ đặc biệt, tại nhà một cơ sở cách mạng, ông được đãi bữa tiệc cuối cùng gọi là "đám giỗ sống" với món bánh tráng cuốn cá lòng ròng chiên xù. “Buổi đưa tiễn người cảm tử… vui lắm. Từ khi thoát ly theo cách mạng, tôi đã nhiều lần nghĩ tới ngày mình hy sinh cho Tổ quốc nên khi đó, chẳng thấy băn khoăn gì", một lần ông kể.

Chính vì sẵn tinh thần ấy mà sau khi kế hoạch bất thành, Mười Thương mới trải qua được những ngày đau đớn nhất về thể xác trước đủ mọi cực hình tra tấn dã man của địch. Khi bị đưa ra "địa ngục trần gian" Côn Đảo trên tàu Hàn Giang 401 cùng 400 tù nhân khác vào tháng 10-1963, ông mới biết mình mang án tử. Rất nhiều lần chết đi sống lại giữa bóng tối của ngục tù tại xà lim “chuồng cọp”. Và sau 8 năm 16 ngày bị giam giữ, tháng 3-1965, ông được trả tự do.

Không quá khó hiểu cho nguyên nhân sâu xa tạo nên khí phách của người chiến sĩ An ninh làm nên Phát súng trên Cao Nguyên (tên tập 3 của Ván bài lật ngửa mà Mười Thương là nguyên mẫu của nhân vật trung tâm của bộ phim này - PV). Chưa tròn 5 tuổi thì bố ông mất. 10 tuổi, ông đã phải lưu lạc từ quê Nghệ An vào tận Bà Rịa - Vũng Tàu. 13 tuổi, ông đến với cách mạng, với vai một mục đồng da đen cháy, dậy mùi khét nắng, lân la kết thân với một thiếu úy, Đồn trưởng thuộc quân đội giáo phái Cao Đài để nắm tình hình, báo cho Việt Minh. Phần việc đầu tiên vừa xong thì ông bị địch bắt…

Lần được trả tự do thứ hai, khi liên lạc với tổ chức, ông được bố trí công tác ở Ban an ninh khu Sài Gòn - Gia Định, tiếp tục đóng góp nhiều cho lực lượng Công an tới sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất gần 15 năm.

Đại tá Nguyễn Anh Tuấn, nguyên Phó giám đốc Công an Tây Ninh,  người có nhiều kỷ niệm với Anh hùng Mười Thương cho biết, 10 năm trước khi nghỉ hưu, ông lần lượt làm Phó Ban nội chính Tỉnh ủy, Trưởng ban Tôn giáo của tỉnh. Năm 2005, ông được phong tặng Anh hùng LLVTND.

Người dân quý ông ở đức tính hiền từ, sống bình dị, đầy trách nhiệm, thủy chung son sắc, trọn nghĩa vẹn tình. Nhiều người không cầm được nước mắt khi chứng kiến cảnh dù đau bệnh, đi lại khó khăn nhưng ông tỉ mỉ chăm sóc người bạn đời trên giường bệnh; thỉnh thoảng hát cho bà nghe những bài nhạc đỏ như Tiếng đàn Ta Lư, Tiến quân ca, Năm anh em trên một chiếc xe tăng.

Ông kể, hồi ông bị giam giữ tại buồng giam số 10 thuộc Phòng điều tra Sở Tình báo trung ương P.42 nằm trong Thảo cầm viên Sài Gòn, bà đã biết rồi thầm yêu ông. Khi đó, cô  nữ sinh Gia Định bị địch bắt giam tại đấy vì tham gia xuống đường biểu tình chống Diệm.

Cái tên “Mười Thương” cũng ra đời trong những ngày ấy. Và như duyên nợ trời định, trong lúc loay hoay tìm đường liên lạc lại với tổ chức, ông nhận ra giọng người con gái này tại một đơn vị của ta đóng ở Củ Chi. Sau đám cưới được tổ chức trong căn cứ, vì yêu ông, cô phóng viên chiến trường đã chuyển công tác, gắn bó với ngành Công an cho đến ngày nghỉ hưu. Trong số các con hai ông bà, có người đã chọn màu áo Công an, tiếp bước truyền thống của bố mẹ với một lòng son sắt vì sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc…

Năm 1992, tại TP Hồ Chí Minh, Viện Khoa học Lịch sử - Bộ Công an và một số tướng lĩnh nguyên lãnh đạo Ban Địch tình Xứ ủy, gồm các đồng chí: Mai Chí Thọ, Cao Đăng Chiếm, Trần Quốc Hương, Ngô Quang Nghĩa, Nguyễn Thành Dương… đã kết luận: "Viên đạn nóng diệt Diệm tại Ban Mê Thuột tuy không trúng Diệm nhưng có tác dụng làm phát pháo kích thích phong trào quần chúng đấu tranh chống Mỹ - Diệm sau một thời gian trầm lắng.

Tác dụng của lời khai đã tạo thành kết quả dẫn đến nội bộ địch mâu thuẫn kéo dài, tạo cơ hội nổ ra cuộc đảo chính, đầu não của ngụy quyền tay sai của Mỹ ở miền Nam bị khủng hoảng, tạo lợi thế cho phong trào cách mạng, góp phần dẫn đến thắng lợi 1975, thống nhất đất nước".
Thái Bình

Các tin khác

Tham gia gìn giữ hoà bình để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Tham gia gìn giữ hoà bình để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc (GGHB LHQ) của lực lượng CAND không chỉ là thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả, mà chính là phương thức hữu hiệu để thiết lập phòng tuyến an ninh và vành đai bảo vệ từ bên ngoài biên giới lãnh thổ. Đây là cách tiếp cận chủ động nhằm khẳng định vị thế quốc gia, đồng thời trực tiếp bảo vệ môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước bền vững từ sớm, từ xa.

Xây dựng 46 căn nhà tình nghĩa và cải tạo 4 điểm trường ở Cà Mau

Xây dựng 46 căn nhà tình nghĩa và cải tạo 4 điểm trường ở Cà Mau

Ngày 1/7, Công an tỉnh Cà Mau phối hợp Văn phòng Cơ quan CSĐT (Bộ Công an) và Quỹ kiến tạo ước mơ (Tập đoàn VNG) tổ chức khởi công xây dựng 46 căn nhà tình nghĩa tặng hộ dân khó khăn và xây mới, cải tạo 4 điểm trường trên địa bàn phường Giá Rai, xã Định Thành và xã Gành Hào, tỉnh Cà Mau.

"Chiến sĩ số" kể chuyện đánh án trên không gian mạng

"Chiến sĩ số" kể chuyện đánh án trên không gian mạng

Áp lực đối với các cán bộ Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao càng lớn hơn khi công nghệ thay đổi liên tục, đặc biệt vào thời điểm hiện nay khi các đối tượng tận dụng triệt sự trợ giúp của AI. Cuộc chiến của họ bởi thế không chỉ là đấu trí với tội phạm mà đó là việc nâng cao nhận thức của người dùng Internet.

Quyết tâm xây dựng “vùng xanh” ma túy dưới chân núi Bà Nà

Quyết tâm xây dựng “vùng xanh” ma túy dưới chân núi Bà Nà

Trong lộ trình xây dựng “Xã không ma túy” vào năm 2028, Công an xã Bà Nà (TP Đà Nẵng) đang đóng vai trò là lực lượng nòng cốt, kiên trì đấu tranh ngăn chặn có hiệu quả với các loại tội phạm và tệ nạn ma túy, giữ gìn sự bình yên cho từng mái nhà, từng khu dân cư.

Công an xã Cần Yên kịp thời hỗ trợ người dân ứng phó mưa lũ

Công an xã Cần Yên kịp thời hỗ trợ người dân ứng phó mưa lũ

Trước diễn biến phức tạp của mưa lớn, ngập lụt trên địa bàn, lực lượng Công an xã Cần Yên, tỉnh Cao Bằng đã khẩn trương triển khai các phương án ứng phó, tổ chức lực lượng trực, ứng trực 24/24 giờ, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ cứu hộ, cứu nạn, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của Nhân dân.

Bài 1: Đô thị đặc biệt tăng tốc phục vụ nhân dân

Bài 1: Đô thị đặc biệt tăng tốc phục vụ nhân dân

Lời tòa soạn: Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an, sau hơn một năm triển khai mô hình Công an địa phương 2 cấp, bộ máy đã trở nên tinh gọn hơn, chỉ huy thông suốt, phân công rõ ràng, cán bộ, chiến sĩ ngày càng gần dân, sát dân hơn.

Thứ trưởng Đặng Hồng Đức và đoàn công tác thăm Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản.

Bộ Công an mở rộng hợp tác với các đối tác Nhật Bản

Đây là chuyến thăm có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng, tăng cường hợp tác giữa Bộ Công an Việt Nam và các cơ quan chức năng phía Nhật Bản trong lĩnh vực y tế, đào tạo, phát triển khoa học, công nghiệp an ninh, phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Hiện thực hóa Đề án 06: Chi trả an sinh xã hội qua tài khoản ngân hàng

Hiện thực hóa Đề án 06: Chi trả an sinh xã hội qua tài khoản ngân hàng

Từ ngày 1/7/2026, hàng trăm nghìn người dân thuộc diện hưởng chính sách an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa chính thức nhận tiền thông qua tài khoản ngân hàng. Đây là bước tiến quan trọng trong hành trình hiện thực hóa Đề án 06 của Chính phủ, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và xây dựng nền hành chính phục vụ ngày càng hiện đại, công khai, minh bạch.

Công an TP Hồ Chí Minh luôn gần dân, sát dân…

Bài 4: Giữ vững an ninh trật tự, thúc đẩy kinh tế-xã hội phát triển bền vững

TP Hồ Chí Minh, đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế, tài chính, đối ngoại và đổi mới sáng tạo hàng đầu của cả nước. Đằng sau những công trình biểu tượng rực rỡ, những tuyến phố sôi động, sầm uất là dòng chảy bình yên được bảo vệ vững chắc. Chặng đường lịch sử phát triển của TP Hồ Chí Minh luôn có sự đóng góp to lớn của lực lượng Công an nhân dân, tạo điểm tựa vững chắc trong hành trình giữ vững trật tự kỷ cương vì sự phát triển bền vững của Thành phố mang tên Bác.

Phát huy truyền thống anh hùng, lực lượng An ninh đối ngoại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới

Phát huy truyền thống anh hùng, lực lượng An ninh đối ngoại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới

Báo Công an nhân dân trân trọng giới thiệu bài viết “Phát huy truyền thống anh hùng, lực lượng An ninh đối ngoại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới” của Đại tướng Lương Tam Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an.

“ADN - Hành trình nối lại mạch nguồn": Mệnh lệnh từ trái tim, quyết tâm đưa các liệt sĩ trở về

“ADN - Hành trình nối lại mạch nguồn": Mệnh lệnh từ trái tim, quyết tâm đưa các liệt sĩ trở về

Chương trình nghệ thuật tri ân, Gala "ADN - Hành trình nối lại mạch nguồn" đã truyền đi thông điệp về trách nhiệm, nghĩa tình và quyết tâm của Đảng, Nhà nước cùng lực lượng CAND trong hành trình chạy đua với thời gian để tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, góp phần nối lại những mạch nguồn yêu thương còn dang dở sau chiến tranh.

Cống hiến thầm lặng và những chiến công vẻ vang

Cống hiến thầm lặng và những chiến công vẻ vang

80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng An ninh nhân dân là chặng đường dài được dệt nên bằng lòng trung thành tuyệt đối, sự hy sinh, cống hiến thầm lặng và những chiến công vẻ vang. Hòa chung dòng chảy anh hùng ấy, lực lượng An ninh Công an TP Hà Nội luôn tự hào giữ vai trò nòng cốt, đi đầu trên mặt trận bảo vệ an ninh quốc gia tại Thủ đô.

Thêm "mắt thần" AI, nâng cao hiệu quả điều hành giao thông Thủ đô

Thêm "mắt thần" AI, nâng cao hiệu quả điều hành giao thông Thủ đô

Sau hơn nửa năm vận hành hệ thống điều hành giao thông thông minh giai đoạn 1, hiệu quả từ việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong bảo đảm TTATGT đã được khẳng định. Từ kết quả đó, Công an TP Hà Nội đang khẩn trương triển khai giai đoạn 2 dự án nâng cấp Trung tâm Thông tin chỉ huy và mở rộng hệ thống camera AI trên toàn thành phố, hướng tới xây dựng nền tảng quản lý giao thông hiện đại bằng dữ liệu số.

Bộ trưởng Lương Tam Quang gặp song phương Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Campuchia và Bộ trưởng Bộ Công an Lào

Bộ trưởng Lương Tam Quang gặp song phương Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Campuchia và Bộ trưởng Bộ Công an Lào

Ngày 30/6, tại Thủ đô Phnom Penh, Đại tướng Lương Tam Quang, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an có các cuộc gặp song phương với Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Campuchia Sar Sokha và với Thượng tướng Vanthong Kongmany, Bí thư Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Công an Lào.

Mũi nhọn trên mặt trận bảo vệ an ninh kinh tế

Mũi nhọn trên mặt trận bảo vệ an ninh kinh tế

Khối doanh nghiệp Nhà nước và tư nhân cần tiếp tục đồng hành; là các lực lượng tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hoá trong kỷ nguyên mới; đẩy mạnh nghiên cứu, đổi mới và áp dụng khoa học công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh để góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, bảo đảm an ninh kinh tế.

Cảnh báo hành vi lôi kéo đông người trái pháp luật tại các dự án ở Hà Nội

Cảnh báo hành vi lôi kéo đông người trái pháp luật tại các dự án ở Hà Nội

Nhà nước luôn tôn trọng và đảm bảo quyền khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của công dân theo quy định của pháp luật. Mọi kiến nghị, khiếu nại liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đều được các cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, xem xét và giải quyết theo trình tự, thủ tục luật định. Mọi quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của công dân đều được Nhà nước bảo vệ.