Nhà viết kịch Thượng Luyến: Viết từ “Đơn đặt hàng” của... xã hội

Trong số hàng chục vở diễn ở các thể loại từ kịch nói đến chèo, cải lương, dân ca kịch... tham dự Liên hoan Nghệ thuật sân khấu toàn quốc về “Hình tượng người chiến sĩ Công an nhân dân” lần thứ IV - 2020 vừa được tổ chức tại Hà Nội, tôi khá ấn tượng với vở kịch nói “Chuyên án Z5” của Nhà hát Công an nhân dân.

Ấn tượng không chỉ bởi kết cấu của vở kịch dù không mới nhưng khá lô-gic và nói đúng, nói trúng, nói thẳng vào vấn đề thời sự hiện nay là tham nhũng, cũng không phải bởi ê-kíp thực hiện khá hùng hậu, bên cạnh Nhà hát của lực lượng Công an thì vở diễn này còn được NSND Trần Ngọc Giàu (TP. Hồ Chí Minh) tham gia đồng đạo diễn với NSƯT Lê Thị Thúy Nga, mà bởi một cái tên khá lạ với công chúng: Thượng Luyến.

Một cảnh trong vở “Chuyên án Z5” - Nhà hát CAND.
Một cảnh trong vở “Chuyên án Z5” - Nhà hát CAND.

Thượng Luyến là nghệ danh, tên đầy đủ của ông là Nguyễn Thượng Luyến. Từng là Trưởng khoa Sân khấu, trường Trung cấp Văn hoá nghệ thuật Hà Bắc, rồi Trưởng phòng Đào tạo trường Trung cấp Văn hoá nghệ thuật Bắc Ninh. Nhưng phạm vi hoạt động của ông mà tôi biết là tỉnh Hà Bắc trước đây, và Bắc Ninh sau này khi tách tỉnh. Vậy mà một ngày đẹp trời, nhìn kịch mục dự thi tôi thấy cái tên quen, đang ngờ ngợ thì nhận được điện thoại từ vị tác giả kịch bản đã ở tuổi 77 mời tới dự buổi công diễn dự thi. Và đó cũng là lý do để tôi có cuộc trò chuyện này với ông.

- Khá bất ngờ, lý do nào mà một tác giả tỉnh lẻ, 77 tuổi, đã nghỉ hưu từ lâu lại có một kịch bản được một nhà hát Trung ương chọn dựng và đem đi dự thi một liên hoan cấp toàn quốc của chính ngành mình, thưa ông?

- Cũng là cái duyên. Tôi viết kịch bản “Chuyên án Z5” ở Trại sáng tác kịch bản sân khấu về “Hình tượng người chiến sĩ CAND và bình yên cuộc sống”, lần thứ II - 2019 do Bộ Công an tổ chức. Đúng ra là tôi viết “Chuyên án Z5” từ quý IV-2018 và cơ duyên tham dự trại sáng tác là thời điểm để tôi hoàn thiện kịch bản này. Tổng kết trại viết sáng tác kịch bản sân khấu của Bộ Công an, “Chuyên án Z5” đoạt giải Khuyến khích.

Ngay sau buổi tổng kết trại sáng tác, tôi được đồng chí Đại tá, NSND Nguyễn Công Bảy - Phó Cục trưởng Cục Công tác Đảng và công tác chính trị Bộ Công an và đồng chí Trung tá, NSND Nguyễn Thị Thúy Hiền - Giám đốc Nhà hát CAND yêu cầu về gửi ngay kịch bản để Nhà hát xem xét dàn dựng. Thế là niềm vui đã đến với tôi.

- Ông viết kịch bản “Chuyên án Z5” ở Trại sáng tác kịch bản sân khấu về “Hình tượng người chiến sĩ CAND và bình yên cuộc sống”, lần thứ II- 2019 do Bộ Công an tổ chức, lại thêm một thông tin với tôi khá thú vị!

- (Cười) Tôi tham dự trại cũng khá đặc biệt. Năm 2019, Bộ Công an tổ chức Trại sáng tác kịch bản sân khấu về “Hình tượng người chiến sĩ CAND và bình yên cuộc sống”, lần thứ II- 2019, có công bố trên các phương tiện truyền thông, kêu gọi các tác giả gửi đề cương chi tiết kịch bản để Ban tổ chức xem xét chất lượng tác phẩm, mời tác giả dự trại. Có điều, hạn cuối cùng nộp là ngày 15-3-2019 thì mãi 4 ngày sau, ngày 19-3 tôi mới biết và gửi. Hẳn thấy nội dung kịch bản trúng mục đích của trại nên Ban tổ chức “chiếu cố” cho trường hợp của tôi.

- Vâng! Như thế "Chuyên án Z5" không hẳn là kịch bản viết theo “đặt hàng” từ trại sáng tác?

- Không, không có bất kỳ đặt hàng nào, mà nếu có thì là do xã hội đặt hàng. Nghĩa là, những hiện tượng bức xúc trong đời sống xã hội, thôi thúc tôi cầm bút sáng tạo kịch bản, góp phần gạn đục khơi trong, những mong cuộc sống bình yên. Đó chính là trách nhiệm xã hội của người cầm bút. Và qua đây, từ trường hợp của tôi, tôi cũng muốn nhắn với các tác giả kịch bản cả nước, đặc biệt là các tác giả bán chuyên nghiệp và nghiệp dư rằng hãy cứ mạnh dạn gửi kịch bản tham dự các lễ phát động của các đơn vị, tổ chức thuộc lực lượng CAND, cơ hội sẽ đến với mọi người một cách công bằng, điều quan trọng nhất là chất lượng của kịch bản.

Tác giả kịch bản Thượng Luyến.
Tác giả kịch bản Thượng Luyến.

- Có thể nói "Chuyên án Z5" vừa mang tính thời sự, vừa mang ý nghĩa xã hội khi tham nhũng và lợi ích nhóm được phơi bày trên ánh đèn sân khấu...

- “Chuyên án Z5” xoay quanh gia đình  quan chức: ông Trần Hải - Phó Chủ tịch tỉnh. Vợ ông- bà Trịnh Thủy, nguyên Phó Giám đốc Sở Tài chính, đã nghỉ hưu, về làm kế toán trưởng Công ty DACOXA. Tổng Giám đốc Công ty DACOXA - Trịnh Quyển, lại là em ruột vợ Phó Chủ tịch tỉnh. Trần Sơn - con trai ông Trần Hải - Phó Chủ tịch tỉnh, làm Phó Giám đốc Sở Công thương... “Liên minh xảo quyệt” này đã sử dụng bọn xã hội đen để trục lợi và núp dưới ô dù Phó Chủ tịch tỉnh, thực hiện hàng loạt công trình trúng thầu, làm ăn gian dối, để đục khoét công quỹ nhà nước. Song “Lưới trời thưa mà khó lọt”, những việc làm mờ ám của bà Trịnh Thủy cùng đồng bọn đã không qua được tai mắt của phong trào an ninh nhân dân, bị quần chúng phát hiện, tố giác và “ rơi vào  tầm ngắm” của lực lượng Công an.

Vở diễn ca ngợi người chiến sĩ Công an nhân dân, vượt mọi khó khăn, trở ngại, kiên quyết đấu tranh không vùng cấm, trên mặt trận chống tham nhũng, thiết thực mang lại sự bình yên cho cuộc sống.

- Kịch bản “Chuyên án Z5”, ông viết trên cơ sở vụ án nào?

- Không từ vụ án nào và cán bộ tỉnh nào cả. Tôi xem qua báo chí, thấy xử các vụ án kinh tế  kể cả cán bộ cao cấp đương chức cũng như người về hưu và bọn xã hội đen cũng như lợi ích nhóm. Đồng thời, cũng thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, tôi cũng biết được lực lượng CAND đang quyết tâm phá được nhiều vụ án lớn và phức tạp. Những điều này đã chạm đến lòng đam mê của tôi, thôi thúc tôi phải cầm bút viết.

Poster “Chuyên án Z5”.
Poster “Chuyên án Z5”.

NSƯT Vũ Hồng Tuấn, người thể hiện vai Trịnh Quyển - Tổng Giám đốc Công ty DACOXA nói với tôi:  Chú viết kịch bản “Chuyên án Z5” từ năm trước, chứ viết bây giờ thì đúng là viết về vụ án Đường Nhuệ ở Thái Bình. Có người lại bảo giống hiện tượng quan chức ở tỉnh này, tỉnh kia... Tôi trả lời rằng, kịch bản ra đời, mà nơi này, nơi kia đều cảm thấy câu chuyện ấy, tình tiết ấy, nhân vật ấy có ở nơi này, nơi kia, chính là sự thành công trong kịch bản của tôi.

- Ông gửi gắm điều gì thông qua vở kịch này?

- Tham nhũng, lợi ích nhóm đang làm suy yếu nền kinh tế và giảm lòng tin của nhân dân. Do đó tôi hư cấu kịch bản mang hơi thở cuộc sống đang cần, kéo hồi chuông cảnh tỉnh, cho “lò lửa” thêm hồng, thiêu cháy sạch giặc nội xâm, củng cố niếm tin của dân với Đảng và Nhà nước.

Với tôi, điều quan trọng là kịch bản phải được dàn dựng phục vụ công chúng, để được góp tiếng nói trong trận chiến phòng chống tham nhũng.

- Xin cảm ơn ông!

Nguyễn Quang Long (thực hiện)

Các tin khác

Bỏ quy định cấm hát nhép, cơ hội cho những ca sĩ giả

Bỏ quy định cấm hát nhép, cơ hội cho những ca sĩ giả

Lâu nay, việc một số ca sĩ hát nhép khi lên sân khấu đã bị công chúng lên án vì họ không có thực lực. Thế nhưng, Nghị định 144/2020/NĐ-CP quy định về hoạt động nghệ thuật biểu diễn, vừa được ban hành đã bỏ quy định cấm hát nhép khi biểu diễn nghệ thuật. Nhiều người lo ngại quy định mới sẽ tạo điều kiện cho những ca sĩ “thích” hát nhép…
Bất cập trong quản lý phát hành phim trên mạng

Bất cập trong quản lý phát hành phim trên mạng

Câu chuyện mới nhất làm nóng dư luận là 2 bộ phim “Vũ điệu tử thần” và “Những người viết huyền thoại” mới đây “tự dưng” được phát hành trên kênh Netflix - một nền tảng xem phim có trả phí nổi tiếng của Mỹ.
Cần thay đổi tư duy tổ chức Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc

Cần thay đổi tư duy tổ chức Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc

Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc 5 năm diễn ra một lần, nhưng năm nay đã xảy ra hiện tượng xước tranh, mất tượng… Giới họa sĩ và công chúng yêu hội họa thất vọng và bất bình. Đó còn chưa kể đến câu chuyện chất lượng của triển lãm, cũ và nhàm. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc được tổ chức đúng với giá trị phải có? Phóng viên Chuyên đề Cảnh sát toàn cầu đã có cuộc trò chuyện với nhà nghiên cứu, phê bình nghệ thuật Vũ Huy Thông về thực trạng này.
Đằng sau màn chơi lớn của tân binh Bình Định

Đằng sau màn chơi lớn của tân binh Bình Định

Mới trở lại V-League sau 12 năm vắng bóng, Bình Định đã chiêu mộ hàng loạt tân binh ấn tượng. Người ta nói đội bóng đất võ chơi lớn, thậm chí là chơi trội so với nhiều ông lớn trên thị trường chuyền nhượng trước mùa giải năm nay. Nhưng ít ai biết rằng  từ hai năm trước, Bình Định đã sẵn sàng cho cuộc chơi lắm tiền nhiều của này với kế hoạch dài hơi cùng tiềm lực tài chính, để qua đó hiện thực hoá tham vọng của đội bóng.
Người đắm đuối với "dòng tranh Hàng Trống"

Người đắm đuối với "dòng tranh Hàng Trống"

Sau khi xuất bản cuốn "Dòng tranh dân gian Kim Hoàng vào năm 2019, nhà sưu tập Nguyễn Thị Thu Hòa lại vừa cho ra mắt cuốn sách "Dòng tranh dân gian Hàng Trống", một dòng tranh dân gian độc đáo nhất của Hà Nội. Tranh dân gian đang hồi sinh từ những con người tâm huyết và yêu văn hóa dân gian như nhà sưu tập Nguyễn Thị Thu Hòa.
Bùi Thị Thu Thảo và hành trình vượt khó của "nữ hoàng"

Bùi Thị Thu Thảo và hành trình vượt khó của "nữ hoàng"

Trong đoàn đại biểu của Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch dự Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ X vừa tổ chức tại Hà Nội tuần qua, có 2 vận động viên, đó là Đoàn Văn Hậu (Bóng đá), Bùi Thị Thu Thảo (Nhảy xa).
Nhóm Action C, đam mê làm phim về đề tài Công an

Nhóm Action C, đam mê làm phim về đề tài Công an

Họ đều là những người làm phim chuyên nghiệp, đến với nhau vì đam mê. Những lúc rảnh rỗi, họ cùng nhau làm những clip ngắn để giải trí, thế nhưng nhờ sự đầu tư công phu và tâm huyết, cùng tài năng võ thuật thực sự của những thành viên mà nhóm Action C đã tạo được những clip có sức hấp dẫn riêng, đặc biệt là đề tài về Công an.
Hồng Lĩnh Hà Tĩnh liệu có trở thành thế lực ở V..League 2021?

Hồng Lĩnh Hà Tĩnh liệu có trở thành thế lực ở V..League 2021?

Gần 3 thập kỷ, bóng đá Hà Tĩnh nép mình trước cái bóng khổng lồ của người hàng xóm Sông Lam Nghệ An. Nhưng thời thế đổi thay. Sự xuất hiện của Hồng Lĩnh Hà Tĩnh, theo một cách đặc biệt, đang giúp người hâm mộ bóng đá nơi đây có được một niềm tự hào.
Rapper và Gangster - Hai đầu sợi xích

Rapper và Gangster - Hai đầu sợi xích

Làng giải trí Mỹ cách đây hơn một năm có dịp ồn ào vì chuyện rapper nổi tiếng Takeshi 69 (tên thật Daniel Hernandez) đã phải hầu toà vì tội hành hung bạn gái. Trước đó, cả toà án và công luận đều tin rằng, Takeshi 69 là thành viên của băng đảng Nine Trey Gansta Bloods khét tiếng ở Brooklyn, New York.
Một SEA Games bớt… nặng nề

Một SEA Games bớt… nặng nề

40 môn với 520 nội dung là số lượng mà SEA Games 31 với chủ nhà Việt Nam chốt lại. Nhìn từ đó, người ta thấy được một kỳ SEA Games mà số lượng môn Olympic cao nhất trong lịch sử. Rất nhiều môn thi đấu "trời ơi đất hỡi" đã bị lược bỏ, tránh tình trạng vận động, o bế cho chủ nhà đứng nhất toàn đoàn như nhiều quốc gia khác từng làm trước đó.
Sân khấu nhạc kịch "nóng" trở lại

Sân khấu nhạc kịch "nóng" trở lại

Những ngày tháng 11 này, sân khấu nhạc kịch Hà Nội "nóng" với hai vở diễn được chờ đợi, "Những người khốn khổ" của Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam và "Tôi đọc báo sáng nay" của Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long. Đó là một tín hiệu vui cho sân khấu nhạc kịch nước nhà khá lâu im ắng.
Bóng đá Hải Phòng, Quảng Ninh và cú trượt dài

Bóng đá Hải Phòng, Quảng Ninh và cú trượt dài

Từng là địa phương sở hữu các CLB thế lực một thời của bóng đá Việt Nam, nhưng giờ đây Hải Phòng và Quảng Ninh đều đang loay hoay tìm hướng phát triển bóng đá trong tương lai. Không có tầm nhìn dài hạn, đầu tư theo cảm hứng,... khiến cho trận derby máu lửa ngày nào của vùng Đông Bắc càng ngày càng đìu hiu cả trên sân cỏ lẫn khán đài.
Cử tạ Việt Nam với quả tạ ngàn cân

Cử tạ Việt Nam với quả tạ ngàn cân

6 tháng trước khi Olympic 2020 diễn ra “bù” tại Tokyo, cử tạ Việt Nam nhận tin sét đánh: Nguyễn Thị Thu Trang và Bùi Đình Sáng bị cấm thi đấu 4 năm vì dương tính với doping.
Kiatisak và ân tình với bầu Đức

Kiatisak và ân tình với bầu Đức

"Tôi bắt Kiatisak lúc nào mà chẳng được", bầu Đức của Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) đã nói như thế cách đây 5 năm. Và quả thực, đúng là chỉ sau 1-2 cú điện thoại, bầu Đức đã nhận được cái gật đầu của Kiatisak Senamuang. Đáng nói hơn, ông làm như vậy là để… chiều những cầu thủ trẻ tại HAGL hiện tại.
Đạo, nhái trong nghệ thuật, chưa bao giờ là chuyện cũ

Đạo, nhái trong nghệ thuật, chưa bao giờ là chuyện cũ

Đạo, nhái trong nghệ thuật, chuyện không mới, nhưng chưa khi nào cũ. Mặc dù báo chí đã nhiều lần lên tiếng nhưng xem ra công chúng vẫn tiếp tục đau đầu về những thông tin liên quan đến đạo đức, lòng tự trọng của một số người làm nghệ thuật.