Theo thông báo của IAEA ngày 29/8, nhà máy Zaporizhzhia – nằm dưới sự kiểm soát của Nga từ năm 2022 – cần nguồn điện liên tục để làm mát sáu lò phản ứng hiện không hoạt động. Đáng lo ngại hơn, lượng dầu diesel dự trữ tại chỗ chỉ đủ để vận hành hệ thống trong 10 ngày.
Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi nhấn mạnh: “Sự sẵn có của nhiên liệu diesel là điều tối quan trọng bất cứ khi nào một nhà máy điện hạt nhân bị mất điện lưới bên ngoài”. Dù nhà máy chưa nhận được nguồn cung từ kho chứa ngoài cơ sở chính trong khoảng 6 tháng, IAEA xác nhận cơ sở này đã được tiếp tế diesel từ một địa điểm khác vào hôm 27 và 28/8 vừa qua.
Nhà máy Zaporizhzhia là nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu. Kể từ tháng 9/2022 – hơn nửa năm sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine – nhà máy này đã ngừng sản xuất điện. Tuy nhiên, các lò phản ứng vẫn bắt buộc phải được làm mát liên tục nhằm ngăn chặn thảm họa nóng chảy nhiên liệu hạt nhân.
Hiện tại, IAEA đang nỗ lực đàm phán một lệnh ngừng bắn tại địa phương để tạo điều kiện sửa chữa các đường dây điện.
Ông Gyunduz Mamedov, quan chức cơ quan thực thi pháp luật quân sự Ukraine, chia sẻ trên nền tảng X: “Đây là lần mất điện thứ 27 tại nhà máy kể từ khi bắt đầu chiến dịch quân sự toàn diện của Nga”.
Kể từ tháng 9/2022, IAEA đã duy trì sự hiện diện thường trực tại khu vực nhà máy. Do vị trí nằm bên bờ sông Dnipro và là nơi phân định đường ranh giới tiền tuyến, cả hai phe trong cuộc xung đột thường xuyên cáo buộc đối phương tiến hành các cuộc tấn công vào cơ sở này.
Những diễn biến an ninh gần đây đang ở mức báo động. Tuần trước, IAEA ghi nhận ba sự cố liên quan đến máy bay không người lái gần khu vực nhà máy, khiến hai nhân viên bị thương. Tổ chức này không nêu rõ bên nào đã phóng số drone trên.
Hồi đầu tháng, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái gần nhà máy đã khiến 1 chuyên gia hạt nhân thiệt mạng và 17 người khác bị thương. Moscow khẳng định Kiev đứng sau vụ việc. Xa hơn nữa, năm 2024, xuất hiện đoạn phim ghi lại cảnh hỏa hoạn tại một trong những tháp làm mát của nhà máy.
Giới chức Ukraine đã nhiều lần lên tiếng cảnh báo rằng các hành động của Nga tại nhà máy và khu vực lân cận đang cấu thành hành vi "tống tiền hạt nhân" đối với Ukraine cũng như toàn châu Âu.
