Người mua mơ hồ, người bán thản nhiên

Mũ rởm vẫn tràn lan trên đường

Chỉ còn hơn chục ngày nữa, việc xử phạt người đội mũ bảo hiểm không đủ ba bộ phận sẽ có hiệu lực, nhưng dường như nhiều người dân vẫn không biết, thậm chí không quan tâm đến quy định này. Những chiếc mũ bảo hiểm thời trang, mũ bảo hiểm rởm, không đúng quy định vẫn được bày bán trànlan trên các tuyến đường và theo những người đi xe máy chạy khắp các ngõ, phố của Hà Nội. Phần lớn khi được hỏi, những người này đều cho rằng chưa từng nghe thông tin về việc sẽ bị xử phạt khi đội mũ không đạt tiêu chuẩn.

Chị Hà, một người bán mũ bảo hiểm trên đường Giải Phóng (Hà Nội) cho biết: "Tôi chưa nghe đến quy định này. Suốt ngày ngồi ngoài đường thế này có để ý sách báo, ti vi gì đâu. Với lại vẫn có nhiều người mua và sử dụng nên chúng tôi vẫn bán thôi". Chị Hà cũng cho biết thêm, hầu như mũ bảo hiểm thời trang vẫn được nhiều người ưa chuộng vì gọn nhẹ, rẻ, đẹp, và đặc biệt là giải pháp ưu việt cho những người tham gia giao thông khi đối phó với lực lượng chức năng. Chỉ cần 30.000 đến 40.000 đồng là người tiêu dùng có thể sở hữu một chiếc mũ thời trang để qua mắt Cảnh sát giao thông. Vì thế mà không thiếu những người vẫn sử dụng những loại mũ kém chất lượng này, có cung ắt có cầu, những sạp bán mũ bảo hiểm kém chất lượng vẫn nhan nhản để đáp ứng nhu cầu của các thượng đế.

Ngoài những người bán không biết thông tin về việc xử phạt sắp tới thì còn một số gian thương dùng chiêu trò để bán thật nhanh lô hàng không đạt chất lượng trước ngày xử phạt. Một số sạp vỉa hè đã bắt đầu treo biển đại hạ giá để nhập hàng mới, vì thế nhiều người ít theo dõi thông tin đã bị mắc lừa và mua liền tay vài chiếc mũ rởm. Cho tới khi được hỏi và truyền đạt thông tin về việc xử phạt, nhiều người vừa mua mũ rởm hạ giá mới tỏ thái độ ngạc nhiên. Một số người thể hiện sự bức xúc khi mà biết thông tin này sau khi vừa mua mũ rởm, một người cho biết: "Trước thì bảo phải đội mũ bảo hiểm nên chúng tôi cũng phải chấp hành. Giờ lại bắt kiểm tra chất lượng rồi hủy mũ rởm, chúng tôi theo làm sao kịp. Nhà tôi dùng 3 cái mũ như thế này đây, giờ bảo hủy là lại phải mất gần 1 triệu tiền mua mũ à?".

Tuy nhiên, đó chỉ là số ít trong số rất nhiều người ủng hộ việc đội mũ bảo hiểm đúng tiêu chuẩn, chất lượng. Bởi thực tế hiện nay có khá nhiều nạn nhân gặp tai nạn nghiêm trọng khi không đội mũ bảo hiểm, hoặc có đội nhưng vẫn bị chấn thương sọ não vì đội mũ bảo hiểm không đúng quy cách. Việc đội mũ bảo hiểm đúng quy cách sẽ góp phần giảm mức độ nghiêm trọng của thương tích ở vùng đầu nhưng họ vẫn tỏ ra băn khoăn khi không biết phân biệt loại mũ bảo hiểm thế nào là đạt chuẩn 3 bộ phận.

Anh Sơn (Láng Hạ, Hà Nội) cho biết: "Nhà tôi mua 4 cái mũ từ lâu rồi, giờ thì tem mác đều mờ, mòn hết cả. Cũng có đủ quai, xốp, đội rất chắc chắn nhưng tôi vẫn không biết là đã đúng tiêu chuẩn quy định chưa. Mỗi cái giá cũng 200 đến 300 nghìn đồng. Giờ mà bảo mũ không đúng quy định phải đổi mũ khác thì cũng xót tiền lắm". Anh Sơn cũng kiến nghị các cơ quan chức năng cần phải công bố rộng rãi thế nào là mũ đạt tiêu chuẩn 3 bộ phận, đủ điều kiện để đội khi tham gia giao thông để cho người dân nắm được. "Quan trọng là phải xử lý tận gốc những cơ sở sản xuất, kinh doanh loại mũ không đủ điều kiện này, mới có hiệu quả. Còn người dân nếu thực hiện tuyên truyền, vận động tốt thì mọi người sẽ ủng hộ thôi, anh Sơn cho biết thêm.

Theo quy định, người điều khiển, người ngồi trên các phương tiện như: xe mô tô, xe gắn máy, xe đạp máy khi tham gia giao thông phải đội mũ bảo hiểm "dành cho người đi mô tô, xe máy" có cài quai đúng quy cách. Cụ thể, kéo quai mũ bảo hiểm sang hai bên rồi đội mũ và đóng khoá mũ lại. Không được để quai mũ lỏng lẻo mà phải đóng khít với cằm. Sau khi đội mũ bảo hiểm cần kiểm tra lại bằng cách: dùng tay kéo mũ từ đằng sau ra đằng trước hoặc nâng phần trên trước trán (hoặc phần cằm đối với mũ cả hàm) lên rồi kéo ra đằng sau, mũ không được bật ra khỏi đầu.

Đặc biệt, mũ bảo hiểm phải có cấu tạo đủ 3 bộ phận: vỏ mũ, đệm hấp thụ xung động bên trong vỏ mũ (đệm bảo vệ) và quai đeo. Phải được gắn dấu hợp quy CR, trên mũ bảo hiểm có ghi nhãn hàng hoá, tên và địa chỉ cơ sở sản xuất, cỡ mũ; tháng, năm sản xuất… Các trường hợp vi phạm sẽ bị lực lượng chức năng yêu cầu dừng xe, xử phạt theo Nghị định số 171/2013/NĐ-CP và giao nộp để tiêu hủy mũ không phải mũ bảo hiểm.

Tuy nhiên việc xác định mũ bảo hiểm đúng quy định đều dựa trên trực quan nên bản thân những người tham gia giao thông vẫn băn khoăn khi không biết mũ của mình đã đạt tiêu chuẩn chưa, và làm thế nào để mua đúng loại mũ theo tiêu chuẩn. Chị Hương (Kim Liên, Hà Nội) cho hay: "Tôi cũng đã nghe đến quy định này, trước đây đi trong thành phố vợ chồng tôi chỉ sử dụng loại mũ thời trang để tránh Cảnh sát giao thông, giờ tôi cũng chuẩn bị mua một loạt mũ mới cho cả nhà đây, nhưng thực sự là tôi vẫn chưa phân biệt được loại nào là đúng tiêu chuẩn. Vì giờ có rất nhiều loại mũ, có loại mũ nhìn thời trang nhưng đội vẫn chắc chắn, giá rất "chát" thì liệu đi ra đường, Cảnh sát giao thông có tuýt còi không, vì nhìn rất khó phân biệt với loại mũ rởm khác".

Cần làm mạnh tay

Đây không phải là lần đầu tiên những quy định  liên quan đến kiểm tra, xử lý các đối tượng, cơ sở sản xuất mũ bảo hiểm ra đời, trước đó, nhằm chấn chỉnh sự bát nháo tại thị trường mũ bảo hiểm, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải (GTVT) Đinh La Thăng - Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban An toàn giao thông quốc gia đã ký văn bản chỉ đạo các lực lượng kiểm tra, xử lý vấn nạn mũ bảo hiểm dỏm.Văn bản ghi rõ huy động tổng lực các cơ quan, ban, ngành: Bộ Khoa học - công nghệ, Bộ Công thương, Bộ GTVT, Bộ Công an, UBND các tỉnh, thành phố, cơ quan truyền thông... vào cuộc với việc phân chia nhiệm vụ cụ thể. Hay Thông tư 06 quy định về sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh và sử dụng mũ bảo hiểm cho người đi xe mô tô, xe gắn máy, xe đạp máy (có hiệu lực từ ngày 15/5/2013) đã xác định rất rõ chức năng, trách nhiệm của từng bộ. Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm thực hiện quy định về kết cấu, nhãn mác, tem đối với mũ bảo hiểm, Bộ Công an thực hiện việc xử phạt…

Tuy nhiên, hơn 1 năm qua, tình trạng đội mũ bảo hiểm rởm gia tăng và tình trạng bán mũ bảo hiểm rởm vẫn tràn lan trên đường dù một lực lượng hùng hậu được huy động vào cuộc và Luật đã có đủ. Theo một báo cáo mới đây của Ủy ban ATGT Quốc gia, sau 5 năm vận động toàn dân đội mũ bảo hiểm, tỷ lệ đội mũ đạt 90%, nhưng trong đó có tới 70% là mũ giả, kém chất lượng.

Vì thế rất cần các cơ quan chức năng có liên quan vào cuộc để tăng cường công tác tuyên truyền và quản lý nhà nước về chất lượng mũ bảo hiểm trong thời gian tới. Đồng thời phải quy định rõ trách nhiệm của từng sở, ngành, quận huyện trong công tác quản lý nhà nước liên quan đến vấn đề này; đề cao vai trò, trách nhiệm của Ủy ban Nhân dân quận, huyện đối với tình trạng mũ bảo hiểm bày bán trên lòng lề đường, vỉa hè hoặc kinh doanh mũ bảo hiểm nhưng không đăng ký giấy phép hoạt động. Và quan trọng nhất là người dân cần chấp hành nghiêm chỉnh những quy định của nhà nước về việc đội mũ bảo hiểm đúng tiêu chuẩn để tình trạng bán mũ bảo hiểm rởm không còn là vấn nạn của quốc gia.