Tốt nghiệp Đại học y, Bùi Mạnh Tài trở thành giám định viên pháp y. Mấy chục năm gắn bó với công việc thầm lặng này, giờ đây với cương vị Trưởng phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Lào Cai, anh cùng đồng đội khám phá nhiều vụ án phức tạp, buộc đối tượng phải tâm phục, khẩu phục, cúi đầu nhận tội.
1. Cho đến bây giờ, Thượng tá Bùi Mạnh Tài vẫn nhớ vụ khám nghiệm hiện trường đầu tiên mà anh vừa chân ướt, chân ráo về nhận nhiệm vụ tại Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Lào Cai. Đó là vụ nổ thương tâm xảy ra tại km 8, xã Cốc San, huyện Bát Xát khi chiếc xe ô tô vận chuyển 5 tạ thuốc pháo trên đường từ Hà Nội về Lào Cai bất ngờ phát nổ, khiến toàn bộ 21 người trên xe tử vong.
21 nạn nhân phần lớn thi thể chẳng còn nguyên vẹn, có những phần thi thể bắn xa hàng trăm mét. Giữa cái nắng hè như đổ lửa, chàng sinh viên vừa chân ướt, chân ráo ra trường dưới sự hướng dẫn của những cán bộ có bề dày kinh nghiệm của đơn vị đã sát cánh cùng đồng đội tiến hành công tác khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi.
Họ chạy đua với thời gian bởi vụ án liên quan đến việc lưu thông của cung đường và đối với một vụ việc, các dấu vết thu hồi sớm bao nhiêu thì việc truy nguyên tội phạm càng tốt bấy nhiêu. Sau vụ án này, nhiều ngày sau đó, anh cũng chẳng thể ăn uống vì mệt, vì ấn tượng đầu tiên của một người ngoại đạo mới bước vào nghề...
 |
| Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Lào Cai khám nghiệm hiện trường vụ án tại Phìn Ngan, Bát Xát. |
2. Thượng tá Bùi Mạnh Tài chia sẻ, trong các vụ án, kết quả giám định dấu vết, vật chứng là bằng chứng khoa học duy nhất giúp cơ quan điều tra có định hướng đúng đắn khi phá án và là nút thắt quan trọng để phá án thành công. Vì thế, việc tiếp cận hiện trường càng sớm thì càng có ý nghĩa quan trọng trong việc phá án.
Bởi vậy, chẳng kể thời gian, hễ nhận thông tin, Thượng tá Bùi Viết Tài và đồng đội vội vã lên đường bởi trong nhiều trường hợp, kết quả khám nghiệm là căn cứ duy nhất để chứng minh tội phạm, buộc đối tượng phải cúi đầu nhận tội.
Với địa bàn rừng núi, công việc của anh và đồng đội càng khó khăn hơn nhiều. Có những vụ án xảy ra ở nơi núi cao, rừng sâu, muốn đến được hiện trường chỉ có cách duy nhất là đi bộ. Ngoài những khó khăn về địa lý, địa hình còn là sự khác biệt về phong tục, tập quán của người bản địa.
Một trong số đó là vụ trọng án xảy ra tại xã Phong Niên, huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai. Khoảng 23 ngày 8-11-2019, Phòng kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Lào Cai nhận được chỉ đạo của lãnh đạo Công an tỉnh và thông báo của Phòng Cảnh sát hình sự về vụ trọng án xảy ra tại thôn Làng Cò 2, xã Phong Niên.
Nạn nhân là bà Giàng Thị Xoa, SN 1963, tử vong tại nhà; cháu Ly Seo Dìn (Ly Seo Dế- con trai bà Xoa), SN 2005 bị thương nặng được đi cấp cứu và đã tử vong hai ngày sau đó. Ngay sau khi nhận lệnh của lãnh đạo Công an tỉnh, Thượng tá Bùi Mạnh Tài đã triển khai lực lượng, phương tiện của đơn vị kịp lập tức có mặt .
Hiện trường vụ án là nhà riêng của bà Xoa. Khi anh cùng đồng đội đến hiện trường thì cháu Ly Seo Dìn hay còn gọi là Ly Seo Dế đã được đưa đi cấp cứu. Bà Xoa nằm giữa nhà, xung quanh có nhiều vết máu, đồ đạc ngổn ngang. Trong góc nhà có chiếc giường, màn còn buông bị rách lớn, rất nhiều máu ở trên và dưới gầm giường.
Qua khám nghiệm tử thi, Phòng Kỹ thuật hình sự xác định nạn nhân tử vong do có vết thương lớn ở vùng cổ, đứt động mạch cảnh phải, đứt ¾ đốt sống cổ II-IV, đứt tủy sống, đây chính là nguyên nhân gây ra cái chết cho nạn nhân...
Từ đó xác định đây là vụ án đặc biệt nghiêm trọng, thủ phạm thực hiện hành vi giết người với tính chất côn đồ, man rợ; xác định thương tích và loại hung khí mà đối tượng sử dụng để gây án là do vật sắc, tác động với lực rất mạnh gây ra. Vào thời điểm đó, trong nhà nạn nhân có rất nhiều con dao, đều có thể là công cụ để đối tượng gây án thực hiện hành vi phạm tội.
Bằng kinh nghiệm thực tiễn và sau khi khám xét hiện trường, anh nhận thấy con dao phát ở trên nền nhà gần gương giáp cửa chính có nhiều đặc điểm phù hợp với thương tích trên thi thể nạn nhân, trên dao có dấu vết nghi máu. Từ đó, anh đã đề xuất cơ quan điều tra thu gom con dao này để giám định, truy nguồn gốc, đồng thời thu các dấu vết máu nghi ở hiện trường phục vụ giám định.
Sau đó hai ngày, theo chỉ đạo của lãnh đạo Công an tỉnh và yêu cầu của Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Lào Cai, anh lại trực tiếp cùng tổ khám nghiệm giám định pháp y tiến hành khám nghiệm tử thi cháu Ly Seo Dìn. Kết quả khám nghiệm đã xác định hai mẹ con bà Xoa đều tử vong do một loại hung khí gây ra, đó là vật sắc, với lực rất mạnh.
Từ kết quả khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi đã giúp cơ quan điều tra định hướng diễn biến vụ án, xác định đối tượng gây án; rút ngắn cơ bản công tác điều tra ban đầu, truy theo dấu vết nóng và nhanh chóng bắt giữ đối tượng gây án là Giàng Seo Mìn.
Kết quả giám định dấu vết sinh học của Viện Khoa học hình sự Bộ Công an xác định trên lưỡi con dao phát thu ở hiện trường có bám máu của bà Xoa; trên chuôi con dao phát thu ở hiện trường có máu của Ly Seo Dìn, đây chính là con dao phát đã thu ở hiện trường. Đó cũng là chứng cứ khoa học buộc Mìn phải cúi đầu nhận tội.
Vụ án này xảy ra vào đêm tối, ảnh hưởng không ít đến công tác khám nghiệm nhưng với tinh thần trách nhiệm cao, Thượng tá Bùi Mạnh Tài đã chỉ đạo anh em trong tổ công tác của đơn vị tiến hành khám nghiệm hiện trường theo phương châm thận trọng, tỉ mỉ, khách quan, toàn diện, không bỏ sót dấu vết.
Vụ án Phàn A Gát (SN 1969, trú tại huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai) xảy ra năm 2005 cho đến bây giờ vẫn là một chuyên án nổi bật, ghi dấu ấn đặc biệt của Công an tỉnh Lào Cai. Ít ai biết rằng trong thành công đó có sự đóng góp thầm lặng của anh Tài, khi đó là Đại úy, Đội phó, Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Lào Cai.
Phàn A Gát là đối tượng truy nã của Công an tỉnh Lào Cai với tội danh giết người. Trong thời gian Phàn A Gát lẩn trốn, hắn luôn là nỗi lo sợ cho người dân xã Cốc Mỳ, huyện Bát Xát và cả những xã lân cận. Nhận được thông tin Phàn A Gát cố thủ trong Hang Dê, khu Suối Thầu, xã Cốc Mỳ, các lực lượng thuộc Công an tỉnh Lào Cai chỉ đạo đã tiến hành vây bắt tại khu vực trên, Gát chống trả quyết liệt.
Ngay trong đêm 10-11-2005, anh Tài trực tiếp thực hiện việc xét nghiệm tại đơn vị bằng sử dụng va ly giám định dấu vết sinh vật do Bộ Công an vừa cấp, kết hợp với kỹ thuật viên khoa huyết học thuộc Bệnh viện Đa khoa số 1 của tỉnh để kiểm tra chéo.
Dấu vết trên chiếc can nhựa do trinh sát thu tại Hang Dê rất ít, lại lẫn nhiều tạp chất nên anh đã phải thực hiện chiết, lọc; xét nghiệm nhiều lần để kiểm chứng kết quả và xác định dấu vết đỏ sẫm trên can là máu thường.
Từ kết quả khả quan đó, anh đã báo cáo lãnh đạo đơn vị và thông tin quan trọng này đã giúp Ban chuyên án nhận định Phàn A Gát bị thương nặng, việc tẩu thoát khỏi vòng vây của lực lượng vây bắt là không dễ dàng. Thông tin này đã giúp Ban chuyên án có cơ sở để phát lệnh tổng tiến công vây bắt, xiết chặt vòng vây..., Phàn A Gát ở thế tuyệt vọng buộc phải tự sát bằng súng tự chế vào sáng 11-11-2015.
Trong tất cả các vụ án về ma túy, muốn truy tố, xét xử đều phải có kết luận giám định để có cơ sở cho cơ quan điều tra đề xuất các biện pháp ngăn chặn. Trong những năm qua, Lào Cai là địa bàn phức tạp về ma túy, có những vụ án với số lượng lớn như vụ bắt giữ 329 bánh, 227 bánh, 120.000 viên ma túy tổng hợp...
Trong vụ án này, ngoài việc phải tiếp xúc với hóa chất, các mẫu ma túy độc hại, phức tạp, Thượng tá Bùi Viết Tài và đồng đội còn phải chạy đua với thời gian để có kết quả sớm nhất. Có những vụ án, anh và đồng đội phải chia kíp, làm nghiệm ngoài giờ, chuyển kết luận sớm nhất cho cơ quan Công an...
 |
| Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Lào Cai khám nghiệm hiện trường vụ án tại Phìn Ngan, Bát Xát. |
3. Trong những năm qua, Phòng kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Lào Cai đã thực hiện tốt các chỉ tiêu công tác chuyên môn. Trong công tác giám định đã triển khai hiệu quả 7/11 lĩnh vực giám định kỹ thuật hình sự và pháp y, góp phần quan trọng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm; hằng năm tiến hành khám nghiệm hiện trường khoảng 50 vụ.
Quá trình khám nghiệm luôn được thực hiện đúng quy trình, quy định của pháp luật...; không có kết luận sai và thường xuyên có các biện pháp để rút ngắn thời gian giám định, phục vụ kịp thời công tác điều tra, xử lý tội phạm. Kết quả công tác giám định của các anh đã góp phần quan trọng trong công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm và xử lý tệ nạn xã hội trong toàn tỉnh...
Với những kết quả đó, 5 năm qua, Phòng Kỹ thuật hình sự đã vinh dự được Bộ Công an, UBND tỉnh Lào Cai tặng bằng khen về thành tích xuất sắc trong công tác đấu tranh, phòng, chống tội phạm. Cá nhân Thượng tá Bùi Mạnh Tài trong nhiều năm liên tục đạt danh hiệu chiến sỹ thi đua, được nhận bằng khen của Bộ Công an...
Trong quá trình đó, ngoài những khó khăn, vất vả, anh và đồng đội cũng phải đối mặt với sự cám dỗ của đồng tiền khi không ít kẻ dùng vật chất hòng mua chuộc, làm thay đổi kết quả giám định. Trong những trường hợp đó, anh và đồng đội luôn giữ vững bản lĩnh, đảm bảo kết luận giám định công tâm, khách quan, có giá trị trong công tác điều tra, truy tố, xét xử đối tượng phạm tội đúng pháp luật.
