Ngày này năm xưa: Khám phá Haiti & Dominica

Ngày 5-12-1492, nhà thám hiểm Christopher Columbus trở thành người châu Âu đầu tiên đặt chân lên đảo Hispaniola, nay thuộc 2 quốc gia Haiti và Cộng hòa Dominica. Ngày nay, người dân 2 quốc gia này lấy ngày 5-12 hàng năm làm Ngày Khám phá.

Hispaniola là đảo lớn thứ 22 trên thế giới, nằm trong nhóm đảo Đại Antilles, Caribbe. Đây là đảo lớn thứ nhì Caribbe sau Cuba, và là đảo đông dân thứ mười trên thế giới.

Thổ dân châu Mỹ xưa có nhiều tên gọi đảo Hispaniola. Theo Gonzalo Fernández de Oviedo và Bartolomé de las Casas thì bộ tộc Taino gọi đảo là Haiti, có nghĩa "xứ núi non". Khi Cristoforo Colombo khám phá ra đảo thì ông đặt tên xứ này là La Isla Española, tức là "đảo của Tây Ban Nha". Địa danh này được các sử gia đương thời dịch lại, dùng tên tương đương theo tiếng La Tinh, nên tên "Hispaniola" được phổ biến trên các bản đồ.

Christopher Columbus.
Christopher Columbus.

Christopher Columbus vô tình đặt chân lên đảo trong chuyến hành trình đầu tiên của ông vượt Đại Tây Dương vào năm 1492, nơi chiếc hạm của ông là Santa Maria bị chìm sau khi bị mắc cạn. Một đội quân được để lại tại một tiền đồn đặt tên La Navidad, trên bờ biển phía Bắc của Puerto Plata ngày nay. Khi trở về năm sau, sau sự tàn phá của La Navidad bởi người dân địa phương, Columbus nhanh chóng thiết lập một tiền đồn thứ hai xa hơn về phía đông trong Cộng hòa Dominica ngày nay, La Isabela.

Hòn đảo này là nơi sinh sống của người Taíno, một trong những người bản xứ Arawak. Người Taino lúc đầu đã chấp nhận Columbus và thủy thủ đoàn của ông, giúp ông xây dựng La Navidad trên những gì bây giờ là Môle-Saint-Nicolas, Haiti, vào tháng 12-1492. 

Châu Âu bắt đầu chính sách thực dân đối với hòn đảo vào năm sau, khi 1.300 người đàn ông đến từ Tây Ban Nha dưới sự giám sát của Bartolomeo Columbus (em trai Christopher Columbus). 

Năm 1496, thị trấn Nueva Isabela được thành lập. Sau khi bị phá hủy bởi một cơn bão, nó được xây dựng lại ở phía đối diện sông Ozama và được gọi là Santo Domingo. Đây là khu định cư lâu đời nhất của người châu Âu ở châu Mỹ.

Một số nhà sử học thế kỷ 16 ước tính dân số năm 1492 của Hispaniola hơn 1 triệu người. Chính sách nô lệ khắc nghiệt của thực dân Tây Ban Nha, cũng như việc chuyển hướng cung cấp thực phẩm và lao động tới những người thực dân, đã có tác động tàn phá đến cả tử vong và khả năng sinh sản trong thế kỷ thứ nhất. 

Dữ liệu nhân khẩu học từ hai tỉnh năm 1514 cho thấy tỷ lệ sinh thấp phù hợp với mức giảm dân số hàng năm 3,5%. Chỉ 14.000 người Taínos sống sót vào năm 1517. Năm 1503 thuộc địa bắt đầu nhập khẩu nô lệ châu Phi sau khi một điều lệ được thông qua năm 1501 cho phép nhập khẩu nô lệ bởi Ferdinand và Isabel.

Bản đồ Hispaniola của Nicolas de Fer.
Bản đồ Hispaniola của Nicolas de Fer.

Lần bùng phát bệnh đậu mùa đầu tiên được ghi nhận, trước đây là bệnh bán cầu Đông, xảy ra trên Hispaniola vào tháng 12-1518 trong số các thợ mỏ châu Phi bị nô lệ. Người bản xứ không có khả năng miễn dịch với các bệnh ở châu Âu, bao gồm cả bệnh đậu mùa. Vào tháng 5-1519, có tới một phần ba số người Taínos còn lại đã chết.

Khi Tây Ban Nha chinh phục các vùng mới trên lục địa châu Mỹ, sự quan tâm của nó đối với Hispaniola suy yếu và dân số của thuộc địa tăng trưởng chậm. Vào đầu thế kỷ 17, hòn đảo và các láng giềng nhỏ hơn của nó (đáng chú ý là Tortuga) đã trở thành điểm dừng thường xuyên cho những tên cướp biển Caribbean. 

Năm 1606, chính quyền Philip III ra lệnh cho tất cả cư dân Hispaniola di chuyển đến gần Santo Domingo, để tránh bị cướp biển. Thay vì bảo vệ hòn đảo, hành động của họ giúp những tên cướp biển Pháp, Anh và Hà Lan thiết lập căn cứ của riêng họ trên bờ biển phía Bắc và phía Tây bị bỏ hoang của hòn đảo.

Năm 1665, thực dân Pháp của hòn đảo đã được Vua Louis XIV chính thức công nhận. Thuộc địa của Pháp được đặt tên là Saint-Domingue. Trong Hiệp ước Rymwick năm 1697, Tây Ban Nha chính thức nhượng lại phần thứ ba của hòn đảo này sang Pháp. Saint-Domingue nhanh chóng làm lu mờ phía đông cả về sự giàu có và dân số.

Biệt danh là "Hòn ngọc của Antilles", nó trở thành thuộc địa giàu có nhất và thịnh vượng nhất ở Tây Ấn, với hệ thống nô lệ con người được sử dụng để trồng và thu hoạch mía.

Xuân Trường

Các tin khác

Mặt trái của ngành phá dỡ tàu biển

Mặt trái của ngành phá dỡ tàu biển

Trong một bản báo cáo gần đây, Tổ chức Lao động thế giới (ILO) đã có những đánh giá về ngành phá dỡ tàu biển như sau: "Ngành công nghiệp phá dỡ tàu biển hiện là một trong những "thủ phạm" gây tai nạn lao động và ô nhiễm môi trường lớn trên thế giới…
Chuyện của những "hiệp sĩ" giải cứu xe hỏng trong đêm

Chuyện của những "hiệp sĩ" giải cứu xe hỏng trong đêm

Đêm nào cũng vậy, từ 21h các thành viên của Đội Cứu hộ SOS Thuỷ Nguyên (Hải Phòng) lại lên đường đến với những chiếc xe chẳng may gặp sự cố. Dù ngoài trời rét căm căm hay mưa phùn gió bấc, họ cũng không bỏ cuộc. Bởi phương châm của nhóm là mong ai cũng được về nhà an toàn…
Ecetera Nguyễn và đường về tổ quốc

Ecetera Nguyễn và đường về tổ quốc

Một ngày cách nay chừng 5 năm, chồng tôi - phóng viên Đài Phát thanh - truyền hình Quảng Bình nói rằng: “Chúng ta sắp có một người bạn đặc biệt đến chơi!”. Tôi cười thôi và không có ý kiến gì. Với chồng tôi, những người bạn anh ấy mời đến nhà bao giờ chả đặc biệt và... thường xuyên như thế.
Đừng đùa

Đừng đùa

Chỉ nói giỡn nhau mà mất mạng là chuyện có thật. Qua vài câu cà khịa là anh em đã "xách dao bầu nói chuyện". Chuyện gì cũng có đầu có mối, những dòng tin trở thành truyện siêu ngắn:
Kiện cha mẹ vì mình “bị“ sinh ra

Kiện cha mẹ vì mình “bị“ sinh ra

Khi cảm thấy bất công hoặc gặp một chuyện khó xử lí bằng thỏa thuận cá nhân thì mọi người thường làm đơn kiện lên toà án, nhờ pháp luật giải quyết. Có rất nhiều vụ kiện kì quặc trên thế giới mà khi chúng ta biết đến phải cảm thấy khó hiểu về nó.
Những huyền tích làng

Những huyền tích làng

Các cụ trong làng tôi nói rằng, theo phong thủy, thì cư dân sống quanh khu vực có những ngọn núi hình con rùa thường sẽ trường thọ, vì rùa là một trong tứ linh theo quan niệm tín ngưỡng của người phương Đông. Một số loài rùa tuổi càng cao thì… càng to ra. Nghĩa là từ lúc ra đời cho đến lúc chết đi, chúng chỉ phát triển kích thước cơ thể, còn mặt thì vẫn… trẻ măng. Điểm chung của loài rùa là chúng sống rất thọ.
Chuyện về một thầy trừ tà đuổi quỷ…

Chuyện về một thầy trừ tà đuổi quỷ…

Hàng trăm con người trên thế giới vẫn khẳng định rằng ngày nào mình cũng gặp gỡ với cái ác tuyệt đối, nhiều người đang gửi gắm cho họ những hoảng hốt, nỗi lo lắng của mình, kể cả tình trạng sức khỏe của người thân. Theo nhiều công trình nghiên cứu thì trong những năm gần đây, số người hoài nghi những người gọi là thầy trừ tà ngày càng đông, vậy mà vẫn tò mò mua những cuốn sách họ viết…
Những đứa trẻ mồ côi lần thứ hai giữa nhịp sống hiện đại

Những đứa trẻ mồ côi lần thứ hai giữa nhịp sống hiện đại

Mỗi năm, nước Anh có khoảng 10 ngàn thanh thiếu niên mồ côi bước vào tuổi trưởng thành. Không phải ai trong số các cô cậu bé này cũng được cha mẹ nuôi yêu thương như con đẻ. Ngày chúng trở thành người lớn, một số đứa trẻ mới thực sự nhận ra mình chỉ là người thừa ở nơi tưởng chừng như mái ấm.
Những chuyến hàng xuyên đêm vào dịp cuối năm

Những chuyến hàng xuyên đêm vào dịp cuối năm

"Nửa đêm ân ái cùng chồng. Nửa đêm về sáng gánh gồng ra đi", câu cửa miệng của dân buôn để nói rằng, những ngày cuối năm, họ hối hả ngược xuôi, buôn đầu sông bán cuối sông. Đó là thời cơ vàng trong năm, cho những chuyến hàng "vét vụ".
Diện tích rừng Amazon ngày càng bị thu hẹp

Diện tích rừng Amazon ngày càng bị thu hẹp

Được coi là “lá phổi xanh” của thế giới và đóng vai trò quan trọng trong công cuộc chống biến đổi khí hậu, Amazon là rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, theo kết quả nghiên cứu do Mạng lưới thông tin môi trường - xã hội tham chiếu địa lý vùng Amazon (RAISG) công bố ngày 8-12, khoảng 8% diện tích rừng Amazon đã bị tàn phá từ năm 2000-2018, lớn hơn cả diện tích lãnh thổ của Tây Ban Nha.
Bài toán khó: chọn phục trang cho nhân vật phim lịch sử

Bài toán khó: chọn phục trang cho nhân vật phim lịch sử

Còn nhớ, năm 2015, đạo diễn Đinh Thái Thụy làm bộ phim “Mỹ nhân” lấy từ ngân sách nhà nước, đã bị dư luận lên tiếng về phục trang trong phim không chuẩn xác, thiếu bản sắc của văn hóa Việt. Nhiều năm qua, trang phục phim lịch sử vẫn liên tục gặp phải những vấn đề sai lệch. Mới đây nhất hai dự án lớn, “Quỳnh dạ nhất thảo” và phim “Kiều” cũng không tránh được những sai sót đáng tiếc đó.
Bản án kỳ lạ cho vụ giết người ở Italy

Bản án kỳ lạ cho vụ giết người ở Italy

Ngày 4-12-2020, Rudy Guede, kẻ bị tuyên án 16 năm tù vào năm 2008 với cáo buộc sát hại nữ sinh đại học người Anh Meredith Kercher, đã được toà án Italy cho phép hoàn thành bản án dưới hình thức lao động công ích thay vì ở tù. Rudy đã bắt đầu lao động công ích tại một thư viện ở thị trấn Lazio. Sau khi thư viện này đóng cửa để phòng chống dịch bệnh COVID-19, hắn trở thành tình nguyện viên cho tổ chức từ thiện Caritas. Đồng thời, hắn cũng chuẩn bị hoàn thành bằng thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử tại Đại học Roma Tre.
Giấc mơ an cư ngày càng xa với nhiều người

Giấc mơ an cư ngày càng xa với nhiều người

Cách đây không lâu, Công ty nghiên cứu bất động sản CBRE đã công bố khảo sát giá nhà tại hai thành phố lớn là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, mức giá nhà trung bình hiện nay lần lượt là 2.500 USD/m2 và 1.500 USD/m2. Trong khi đó, một nghiên cứu của Công ty Nielson mới đây cho thấy có khoảng 80% hộ dân đang sinh sống ở hai thành phố lớn này, có mức thu nhập bình quân hàng tháng chỉ trên dưới 15 triệu đồng (tương đương 700 USD/tháng).
Gió rừng đồi Thung

Gió rừng đồi Thung

Truyền thuyết Mường Sương kể rằng có Nàng Tiên ham chơi thường bay lượn nay đây mai đó. Một ngày, nàng Tiên chợt bắt gặp miền thung trập trùng đồi núi, đồng ruộng tươi tốt, suối chảy róc rách, thác reo cười tung hoa nhũ thạch, không khí mát mẻ trong trẻo y như trên thiên giới. Không kiềm giữ được niềm ham thích, Nàng Tiên hạ cánh xuống và ở lại vùng miền đồi….
Những tên làng nghe cứ nhói lòng

Những tên làng nghe cứ nhói lòng

Lại chuyện lụt. Nghe mãi, buồn thêm buồn. Nhưng không nói chuyện lụt thì chẳng biết nói chuyện chi. Vì từ bữa đến nay đã hơn tháng mà tất cả vẫn còn ngổn ngang đổ vỡ. Đi từ Lệ Thủy về Quảng Ninh, từ Quảng Ninh lên Minh Hóa, tôi đã gặp những ngôi làng vốn quen nay trở nên lạ lẫm trong bàng hoàng, đau xót. Những ngôi làng xưa xắc mang vẻ đẹp thân gần bỗng dưng bị lụt đổi tên. Ngay cả người làng cũng gọi làng mình bằng cái tên mới.
Lòng tự trọng bị tổn thương

Lòng tự trọng bị tổn thương

Vụ nữ sinh An Giang tự tử hôm 30-11 vì cách hành xử của nhà trường cho thấy tầm quan trọng của ứng xử giữa nhà trường và học sinh, sai một ly đi một dặm. May mắn là nữ sinh được cứu kịp thời.
Người đi nói xấu xấu hơn người bị nói xấu

Người đi nói xấu xấu hơn người bị nói xấu

Điều lạ lùng là người ta không chỉ nói xấu kẻ người ta ghét/ đố kỵ, con người có xu hướng nói xấu ngay cả người thân, gần gũi với mình nhất. Trong đó, phụ nữ ưa thích nói xấu hơn đàn ông, phổ biến nhất vẫn là vợ nói xấu chồng...
Nói xấu chồng!...

Nói xấu chồng!...

Gia đình là tế bào của xã hội. Bất kỳ ai cũng có thể dễ dàng nói lên câu ấy, nhưng để có một tế bào khỏe, một gia đình, xã hội tốt đẹp, người ta cần sự cố gắng, từ nhiều phía. Bài viết này của chúng tôi đề cập đến một khía cạnh đang diễn ra trong đời sống hiện nay đó là hiện tượng vợ chồng nói xấu nhau, gây nên những năng lượng tiêu cực cho hôn nhân, qua đó ảnh hưởng không nhỏ đến trạng thái lành mạnh, gắn kết của gia đình, xã hội.
Ngồi học… trên ngọn cây

Ngồi học… trên ngọn cây

Giáo dục là nhân tố quan trọng, hết sức cần thiết của mỗi quốc gia và con đường dẫn đến tri thức của sự giáo dục rất dài phải có sự kiên trì nỗ lực mới có thành quả.