Sáng 15/10, tại Hà Nội, Học viện Cảnh sát nhân dân (CSND) tổ chức Hội thảo khoa học cấp Bộ “Biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt trong đấu tranh với tội phạm ma túy trên không gian mạng”.
Thiếu tướng, PGS.TS Trần Quang Huyên, Phó Giám đốc Học viện CSND chủ trì hội thảo. Tham dự hội thảo có các đồng chí đại diện lãnh đạo các cơ quan tư pháp; các nhà khoa học và lãnh đạo công an các đơn vị, địa phương.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Đại tá, PGS.TS Ngô Gia Bắc, Trưởng Khoa Cảnh sát điều tra về ma tuý, Học viện CSND cho biết, những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, internet và các nền tảng số đã tạo động lực quan trọng cho phát triển kinh tế, xã hội, đồng thời đặt ra những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự.
Tội phạm ma túy triệt để lợi dụng không gian mạng để tìm kiếm nguồn cung, thiết lập quan hệ mua bán, trao đổi thông tin, thỏa thuận thanh toán, giao nhận và điều hành hoạt động phạm tội. Sự kết hợp giữa hoạt động trên không gian mạng với hành vi phạm tội ngoài thực địa làm thay đổi phương thức, thủ đoạn, đòi hỏi các lực lượng chức năng phải chủ động nhận diện, đổi mới tư duy và nâng cao năng lực đấu tranh.
Các đối tượng sử dụng tài khoản ẩn danh, ứng dụng liên lạc mã hóa, hội nhóm kín, thường xuyên thay đổi phương tiện liên lạc để che giấu danh tính, xóa dấu vết. Việc thanh toán qua tài khoản trung gian, ví điện tử, giao nhận thông qua dịch vụ vận chuyển hoặc hạn chế tiếp xúc trực tiếp gây khó khăn cho quá trình xác định đối tượng, truy vết dòng tiền và làm rõ quan hệ giữa các mắt xích. Dữ liệu liên quan đến hành vi phạm tội thường phân tán trên nhiều thiết bị, nền tảng, có thể bị thay đổi, xóa bỏ hoặc lưu trữ ngoài lãnh thổ Việt Nam, đặt ra yêu cầu cấp thiết về thu thập, bảo quản và sử dụng chứng cứ điện tử.
Nhận thức rõ tính chất nguy hiểm và hậu quả của ma túy, Đảng, Nhà nước luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy. Chỉ thị số 36-CT/TW ngày 16/8/2019 của Bộ Chính trị về tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống và kiểm soát ma tuý và Kết luận số 132-KL/TW ngày 18/3/2025 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 36, đã xác định những định hướng quan trọng trong công tác này. Cùng với đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 93/NQ-CP ngày 16/4/2025 triển khai thực hiện Kết luận số 132 của Bộ Chính trị, đặt ra yêu cầu tổ chức thực hiện đồng bộ, gắn ngăn chặn nguồn cung với giảm cầu và giảm tác hại của ma túy.
Quán triệt các chủ trương trên, lãnh đạo Bộ Công an đã chỉ đạo chuyển mạnh từ tư duy thụ động giải quyết sang chủ động phòng ngừa; coi phòng ngừa là nhiệm vụ cơ bản, có ý nghĩa chiến lược, lâu dài. Trong đấu tranh, cần ngăn chặn ma túy từ sớm, từ xa, từ nơi xuất phát; điều tra mở rộng, triệt xóa toàn bộ đường dây, làm rõ nguồn cung và đối tượng chủ mưu, cầm đầu, tránh chỉ xử lý những mắt xích trung gian.
Đối với tội phạm ma túy trên không gian mạng, việc cụ thể hóa các chỉ đạo đòi hỏi phải nâng cao khả năng phát hiện, thu thập thông tin và chứng minh hành vi phạm tội. Hoạt động điều tra cần làm rõ toàn bộ quá trình tổ chức, điều hành, giao dịch, thanh toán, giao nhận; xác định đúng vai trò từng đối tượng, truy bắt đối tượng lẩn trốn và thu hồi tài sản do phạm tội mà có. Đây là yêu cầu trực tiếp đặt ra đối với việc nghiên cứu, áp dụng hiệu quả các biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt…
Trước yêu cầu đó, Hội thảo khoa học “Biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt trong đấu tranh với tội phạm ma túy trên không gian mạng” được tổ chức nhằm làm rõ cơ sở lý luận, pháp lý và thực tiễn áp dụng; nhận diện khó khăn, vướng mắc; chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh. Kết quả hội thảo phục vụ trực tiếp công tác tham mưu, hoàn thiện pháp luật, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và tổ chức đấu tranh với tội phạm ma túy trong môi trường số.
Các đại biểu khi trình bày tham luận đều tập trung vào những vấn đề cốt lõi của hội thảo như: Đặc điểm tội phạm và những vấn đề đặt ra đối với hoạt động điều tra; những yêu cầu đối với thu thập và sử dụng thông tin, tài liệu làm chứng cứ; kiểm tra, đối chiếu với các nguồn chứng cứ khác; bảo vệ bí mật, dữ liệu cá nhân và xử lý thông tin không liên quan đến vụ án theo pháp luật; giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt trong đấu tranh với tội phạm ma túy trên không gian mạng…
Phát biểu bế mạc hội thảo, Phó Giám đốc Học viện CSND Trần Quang Huyên cho hay, sự thay đổi nhanh của phương thức, thủ đoạn phạm tội trên không gian mạng đặt ra yêu cầu thường xuyên cập nhật pháp luật, đổi mới phương pháp điều tra và nâng cao năng lực cán bộ. Do đó, biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt phải được áp dụng đúng căn cứ, đúng thẩm quyền, đúng trình tự, phục vụ làm rõ hành vi phạm tội và toàn bộ đường dây, đồng thời bảo đảm cơ chế kiểm soát chặt chẽ.
Hội thảo đã nghe các tham luận trình bày trực tiếp cùng 68 bài viết được tập hợp trong kỷ yếu hội thảo. Các tham luận đều bám sát chủ đề, kết hợp nghiên cứu lý luận, phân tích pháp luật với tổng kết thực tiễn; nhận diện những khó khăn, vướng mắc và đề xuất nhiều kiến nghị cụ thể.
Sự tham gia của các cơ quan điều tra, kiểm sát, xét xử, lực lượng nghiệp vụ và cơ sở đào tạo giúp xem xét toàn diện biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt, từ căn cứ áp dụng đến tổ chức thực hiện và sử dụng, đánh giá chứng cứ. Kết quả hội thảo góp phần cụ thể hóa các chủ trương, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an về nâng cao hiệu quả phòng, chống và kiểm soát ma túy.
