Phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng ngày 5/5 (giờ Washington), Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố, "giai đoạn thực hiện chiến dịch Cơn Thịnh nộ Vĩ đại – như Tổng thống đã thông báo với quốc hội – đã hoàn thành. Và giờ đây, chúng ta đang chuyển sang Dự án Tự do".
Cơn Thịnh nộ Vĩ đại là tên gọi của chiến dịch quân sự Mỹ thực hiện ở Iran từ ngày 28/2. Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 5/5 một lần nữa xác nhận Washington đã dừng tấn công Iran kể từ sau khi hai nước đạt lệnh ngừng bắn 2 tuần hôm 7/4, sau đó tiếp tục được gia hạn.
Trong khi đó, Dự án Tự do được Tổng thống Donald Trump công bố vào đầu tuần này nhằm dẫn dắt các tàu buôn đi qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch trung chuyển 20% dầu khí toàn cầu nhưng đang bị phong tỏa. Ông Rubio cho biết, ưu tiên của Mỹ hiện nay là mở lại eo biển Hormuz.
Ngoại trưởng Mỹ nhấn mạnh thêm, trong giai đoạn thực hiện Dự án Tự do, Washington sẽ khôi phục "quyền tự do hàng hải" và nếu Iran tấn công bất kỳ tài sản nào của Mỹ hoặc một trong những tàu thương mại đang quá cảnh qua eo biển, Mỹ sẽ phản ứng và bảo lưu quyền sử dụng vũ lực.
Ông Rubio tiết lộ, Mỹ đang giúp đỡ những quốc gia phụ thuộc vào eo biển Hormuz, nhưng đến một thời điểm nhất định, các quốc gia sẽ phải tự hành động. Ông khẳng định một loạt quốc gia đã tỏ ý sẵn sàng tham gia chiến dịch khơi thông Hormuz, nhưng chưa nêu tên.
Về tiến trình ngoại giao, Ngoại trưởng Mỹ đề cập rằng các đặc phái viên Trung Đông Jared Kushner và Steve Witkoff vẫn đang làm việc, nhưng hiện tại, điều Iran cần làm là đưa ra các nhượng bộ để có thể có được các cuộc đàm phán hiệu quả. Hai bên vẫn bất đồng về tương lai chương trình hạt nhân Iran.
Iran chưa bình luận về tuyên bố của Mỹ. New York Times sáng 6/5 dẫn tin từ truyền thông Iran cho biết nước này đã chính thức công bố một cơ chế mới để giám sát giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz.
Theo đó, mọi phương tiện muốn đi qua eo biển sẽ nhận được email nêu quy định quá cảnh từ "Cơ quan quản lý eo biển vịnh Ba Tư" của Iran. Các tàu cần tuân thủ quy định và xin giấy phép quá cảnh trước khi tiến vào eo biển. Tuy nhiên, chưa rõ cách Iran phản ứng với các tàu không tuân thủ.
Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 5/5 cảnh báo, trên eo biển Hormuz hiện chỉ có tuyến đường an toàn duy nhất là hành lang do Iran chỉ định và IRGC sẽ có biện pháp chống lại bất cứ tàu nào đi chệch khỏi tuyến đường đó.
Iran áp luật mới với eo biển Hormuz 
Iran gửi đề xuất đàm phán hoàn toàn mới, Tổng thống Trump nói gì? 
