Mừng mà xót xa!

Khổ vì bạn nghề

Thực ra thì việc ông Trí được LĐBĐ Trung Quốc mời đích danh cũng không phải là việc quá lạ. Bởi bóng đá Trung Quốc những năm gần đây thường mời nhiều trọng tài ngoại điều khiển các trận đấu quốc nội, và cũng bởi ông Trí hiện tại được đánh giá là một trong 15 trọng tài tốt nhất khu vực châu Á. Chính vì nằm trong "Top 15" nên ông Trí đã điều khiển nhiều trận đấu ở vòng loại World Cup hay AFC Cup khu vực châu Á, và trong tất cả những trận đấu mình điều khiển, ông đều được đánh giá cao.

Nếu biết rằng trước ông Võ Minh Trí, những trọng tài FIFA của Việt Nam như Nguyễn Tuấn Hùng hay Trương Thế Toàn đều đã điều khiển nhiều trận đấu ở tầm quốc tế sẽ thấy rằng mặt bằng trọng tài Việt Nam không hề kém hơn mặt bằng trọng tài quốc tế như có lúc chúng ta vẫn tưởng. Nhưng cứ như một định mệnh khi nhiều trọng tài Việt Nam ra sân chơi quốc tế thì "OK" còn trở lại với sân chơi quốc nội thì lại chết lên chết xuống.

Đơn cử như ở mùa V.League năm nay, trong trận đấu Thanh Hóa - Hải Phòng trên sân Thanh Hóa, chính ông Võ Minh Trí đã thực hiện một cú "bẻ còi" ngoạn mục khi đã rút thẻ và chỉ tay vào chấm 11m  cầu thủ Hải Phòng, nhưng sau đó lại xí xóa tất cả vì được giám biên thông báo pha tấn công của Thanh Hóa đã diễn ra trong thế việt vị.

Ngay sau vụ "bẻ còi" này, chính ông trưởng ban trọng tài Việt Nam Dương Vũ Lâm đã lên báo ca ngợi ông Trí dũng cảm. Nhưng sau đó, khi người ta mổ băng, mổ tình huống thì ông Trí lại bị qui kết là đã sai nghiêm trọng. Ai cũng biết trọng tài là con người như mọi con người khác, nên những sai lầm (nếu có) của trọng tài cũng là điều bình thường,dễ hiểu.

Nhưng dường như chỉ cần đợi ông Trí có "dấu hiệu sai" rồi sau đó bị chính thức kết luận là "đã sai" thì nhiều mũi tấn công đã dồn dập đổ về phía ông. Thế nên sau vụ bẻ còi này, nhiều cựu trọng tài đã không ngại ngần lên báo chỉ trích ông Trí, và một bộ phận báo chí vốn có những quan hệ nhất định với những trọng tài không "cùng phe" với ông Trí cũng đã phản ứng ông kịch liệt.

Dạo ấy, ngồi tâm sự với ông Trí mới biết rằng ngoại trừ những cú "tung đòn" nhìn thấy được còn có cả những cú "tung đòn" âm thầm liên quan đến những tin nhắn nặc danh được gửi đến cho ông và cả vợ con ông với mục đích đe dọa, khủng bố tinh thần.

Ông Trí bảo: "Ở Việt Nam , danh hiệu "còi vàng" hàng năm vốn là niềm ao ước của tất cả các trọng tài, nên cuộc canh tranh sở hữu danh hiệu này luôn diễn ra cực kỳ khốc liệt". Liệu có phải chính vì những sự khốc liệt như thế mà người ta đã không ngại ngần "chơi" nhau, mỗi khi có thời cơ? Và có phải chính bởi một môi trường tác nghiệp phức tạp, giàu ân oán như thế mà các trọng tài Việt Nam cứ phải ngó trước ngó sau khi điều khiển các trận đấu, chứ không có được cái tâm lý vô tư, thoải mái như khi ra nước ngoài?

Khổ vì những nhà làm giải

Vẫn là chuyện của ông Võ Minh Trí, và vẫn là chuyện trên sân Thanh Hóa, nhưng ở mùa giải 2007, trong trận Thanh Hóa - SHB.Đà Nẵng. Trận đấu ấy Thanh Hóa  bị đội khách dẫn 1-0 từ rất sớm, nhưng sau đó lại bất ngờ ghi bàn gỡ hòa 1-1. Thoạt tiên, ông Trí khẳng định trong tình huống ghi bàn này, bóng chưa hoàn toàn lăn qua vạch vôi, nên bàn thắng không được công nhận.

Thế là ngay lập tức tất cả các cầu thủ Thanh Hóa lao tới quây ông Trí, còn khán giả Thanh Hóa ngồi chật ních 4 phía khán đài, ngồi lan xuống cả đường piste thì cứ réo tên ông lên mà chửi rủa. Lúc ấy, nếu ông Trí vẫn giữ nguyên quyết định thì có tới 90% khả năng sẽ xảy ra tình trạng bạo động, và trận đấu sẽ đổ vỡ tới mức không thể nào kiểm soát.

Để cứu vãn tình hình ông Trí cuối cùng đã buộc phải "mắt nhắm mắt mở" để công nhận bàn gỡ hòa không hợp lệ của đội chủ nhà. Có lần tâm sự với người viết về tình huống bẻ còi hi hữu này ông Trí nói rằng ông biết mình làm như thế là vi phạm nguyên tắc nghề nghiệp, nhưng nếu không làm như thế trận đấu sẽ đổ vỡ và hậu quả xảy ra là rất, rất khôn lường.

Điều đáng nói nằm ở chỗ, trước thềm V.League năm ấy VFF đã có một phái đoàn tới kiểm tra hệ thống khán đài, dàn đèn cùng mặt sân Thanh Hóa và kết luận cái sân không đủ tiêu chuẩn tổ chức trận đấu. Nhưng không hiểu bằng cách nào, và nhờ đâu mà cái sân cuối cùng vẫn được sử dụng, để rồi ông Trí đã buộc phải vi phạm nguyên tắc nghề nghiệp của mình trên một cái sân như thế.

V.League 2012 vừa rồi thì những nhà làm giải không còn là những "quan thầy" VFF như trước đây, mà lại là những ông bầu trong HĐQT VPF. Tới lúc này thì vấn đề lại nằm ở chỗ: đa phần các ông bầu trong VPF đều có đội bóng riêng, nên khi điều khiển các trận đấu có sự tham gia của những đội bóng này nhiều trọng tài cứ phải ngó lên ngó xuống.

Thế mới có chuyện, kết thúc lượt đi V.League những lỗi lầm của trọng tài xuất hiện nhiều vô số, khiến cho có đội bóng nhìn vào đấy mà đề nghị phải dừng giải đấu. Tâm sự với người viết, nhiều trọng tài nói rằng chỉ có ở Việt Nam mới có chuyện những nhà tổ chức giải cũng đồng thời có đội bóng tham dự giải. Và chính cái kết cấu đặc thù, không giống ai như thế đã khiến cho các trọng tài không thể hành nghề một cách thật sự công tâm.

Đã có lần người viết bày tỏ quan điểm với  một trọng tài: "Ngay cả khi điều khiển các trận đấu của những ông bầu trong HĐQT VPF, nếu là một trọng tài dũng cảm, anh vẫn có thể mạnh tay như thường chứ!". Trọng tài này đáp lại: "Cậu thử nghĩ xem, quyền sinh quyền sát trong tay người ta. Ngay cả khi mình bắt lỗi người ta một cách chính xác, thì  người ta vẫn có thể lấy cớ này cớ nọ để không mời mình làm giải nữa. Lúc ấy mình còn có điều kiện sống với đam mê trọng tài nữa không?". 

Có thể sạch hóa môi trường?

Có một thực tế là trước đây các trọng tài Việt Nam vốn được điều khiển bởi một Hội đồng trọng tài do cựu trọng tài Nguyễn Văn Mùi làm Chủ tịch. Cái hội đồng mà khi nhìn vào chính ông PCT VFF Lê Hùng Dũng đã phải thốt lên: "Anh Nguyễn Văn Mùi làm Chủ tịch, nhưng con trai và con rể anh ấy lại đang cầm còi thì liệu có chấp nhận nổi không? Tôi đề nghị hoặc là anh Mùi phải nghỉ, hoặc là hai con anh ấy phải treo còi".

Không bao lâu sau lời tuyên bố của ông Lê Hùng Dũng thì cái Hội đồng trọng tài được thay thế bằng một Ban Trọng tài Quốc gia, nhưng cách phân công trọng tài rồi nhắc nhở, xử phạt trọng tài của Ban này đã khiến cho chính những người trong cuộc phải kêu ca.

Đơn cử như việc ở lượt đi V.League năm nay có trọng tài tiếng là bị treo còi 2 trận, nhưng đấy lại là 2 trận mà trọng tài này được chuyển qua làm… trọng tài bàn. Một trọng tài kỳ cựu đã bình luận hóm hỉnh thế này: "Treo người ta bằng cách cho người ta ngồi bàn - cái chỗ còn dễ hơn và thơm hơn so với khi cầm còi, đấy nên gọi là xử phạt hay ban ơn?".

Nói lại tất cả những chuyện này để thấy rằng môi trường hoạt động của các trọng tài Việt Nam không thật sự công bằng, sạch sẽ như cái tôn chỉ mà họ vốn nằm lòng mỗi khi cầm còi ra trận. Và chính một môi trường như thế đã khiến nhiều trọng tài có năng lực đã không thể phát huy năng lực của mình.

Thế nên mới đây, khi trọng tài Võ Minh Trí được mời sang điều khiển giải bóng đá nhà nghề Trung Quốc mà vừa thấy mừng cho sự vang danh của các trọng tài Việt Nam trên trường quốc tế lại vừa thấy tủi cho họ vì không biết bao giờ họ mới có thể thực sự vang danh như thế trên chính mảnh đất của mình.(!?)

Nghĩ mà xót xa!