Tiến tới một kỳ thi chung, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất thi 8 môn trong 4 ngày. Thí sinh bắt buộc phải thi 4 môn trong đó 2 môn bắt buộc và 2 môn tự chọn. Thí sinh nào có nguyện vọng thi thêm môn nào thì có thể đăng ký thi thêm để phù hợp với nhu cầu xét tuyển ĐH. Ngoài ra, phương án mới này còn chủ trương phương án tổng hợp, tiến tới dần tích hợp các môn thi tránh tình trạng học lệch, đồng thời vẫn phát hiện được năng khiếu của từng học sinh làm cơ sở cho việc tuyển sinh vào các trường ĐH, CĐ. Phương án bài thi gồm 4 môn: Toán, tin học; ngữ văn, sử, địa, giáo dục công dân; lý, hóa, sinh, công nghệ; ngoại ngữ đã được đề cập.
Đây được coi là một xu hướng tất yếu và theo nhiều chuyên gia, nó sẽ tiết kiệm và hạn chế được tiêu cực trong kỳ thi tốt nghiệp được cho là không nên tổ chức vì tỷ lệ đỗ hàng năm quá cao, 98% và việc tổ chức 2 kỳ thi tốn kém, cồng kềnh. Nhưng liệu thực hiện theo kiểu chạy nước rút như chủ trương đưa ra thì đã phải là một giải pháp tốt. Đổi mới giáo dục phải bắt nguồn từ gốc rễ, tức là từ việc đổi mới sách giáo khoa, từ phương pháp giảng dạy và phải có một quá trình để các em học sinh và cả thầy cô tiếp cận được với chương trình, kiến thức mới. Lúc đó, chúng ta mới có thể thay đổi cách thức thi cử, đánh giá. Bởi suy cho cùng, việc thi cử cũng chỉ là một mấu chốt nhỏ trong hành trình học của các em học sinh mà thôi. Vì thế, chúng ta không thể đột ngột thay đổi cách thi cử mà không đi từ vấn đề giảng dạy, đào tạo. Đó chỉ là cách làm hớt lấy phần ngọn mà không lo từ phần gốc.
Theo nhiều chuyên gia, có thể coi một kỳ thi chung là một xu hướng tất yếu. Nhưng chúng ta không thể đổi mới và áp dụng ngay từ năm 2015 khi cả một thế hệ học sinh đang học và tư duy theo cách cũ. Đề án này đã chưa tính đến những hệ lụy của nó, và theo Giáo sư Phạm Minh Hạc là rất khó thực hiện nếu chúng ta đặt lợi ích của học sinh lên trên hết, chứ không phải là những báo cáo thành tích.
Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia lại cho rằng, không nên tổ chức một kỳ thi quốc gia chung. Kỳ thi tốt nghiệp nên đưa về các sở, trường tự tổ chức và cấp giấy chứng nhận cho học sinh đã tốt nghiệp PTTH. Còn với kỳ thi đại học, hiện nay các trường đại học đã có quyền tự quyết và họ tự chịu trách nhiệm trong vấn đề thi tuyển. Chỉ những trường đại học top đầu, đào tạo nguồn nhân lực quan trọng cho đất nước mới cần tổ chức thi chọn có sự kiểm soát chặt chẽ mà thôi.
Đâu là một giải pháp tối ưu trong bối cảnh nền giáo dục nước nhà đang có quá nhiều vấn đề cần giải quyết. Và đâu là cách đổi mới hữu hiệu để tránh được tình trạng nhà nhà người người vào đại học mà tỷ lệ thất nghiệp không ngừng gia tăng và học sinh lại là đối tượng đưa ra làm những cuộc thí nghiệm không đầu không cuối. Để rộng đường dư luận, CSTC tuần xin trích đăng ý kiến của các chuyên gia về vấn đề này.
Giáo sư Phạm Minh Hạc - nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo: Không nên đặt nặng vấn đề thi cử
Theo tôi, việc tổ chức một kỳ thi quốc gia chung không đơn giản. Chúng ta phải xem xét nó có thực sự cần thiết, có đảm bảo được chất lượng để các trường đại học lấy căn cứ làm tuyển sinh đầu vào hay không. Quá nhiều vấn đề đặt ra. Những trường top đầu họ vẫn phải tổ chức các kỳ thi để chọn học sinh giỏi vào trường của họ. Những trường top dưới, họ khó tuyển sinh hơn, họ sẽ tuyển như thế nào để đảm bảo chất lượng. Liệu điểm chuẩn của kỳ thi đó có đủ cơ sở cho họ xét tuyển hay không. Sau 12 năm học tập, nhiều nước thường cấp cho học sinh một chứng chỉ đã học xong phổ thông. Muốn có chứng chỉ thì phải tổ chức thi, theo tôi đỗ cao không có nghĩa là không thi và 100% là chuyện bình thường. Chúng ta cứ có tâm lý thi là phải lựa lọc nên mới có phản ứng mạnh mẽ thế về vấn đề thi hay không thi tốt nghiệp. Tôi vẫn nghĩ, sau lớp 12 nên có chứng chỉ tốt nghiệp PTTH, bằng một kỳ thi đơn giản, đưa về các sở, các trường tự tổ chức với nhau.
Vậy vấn đề đặt ra ở đây là kỳ thi gì? Một kỳ thi quốc gia chung, nghe chung chung quá, chúng ta cần cụ thể, làm giáo dục không thể cứ à uôm, sai rồi sửa liên tục được. Phải tính toán thật kỹ lưỡng trước khi đưa các em học sinh ra thí nghiệm.
Ngày nay, các trường đại học đều đã có quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về việc tuyển sinh của mình. Nhiều nước phát triển đã làm như vậy rồi. Theo Nghị quyết 28 của Hội nghị Trung ương 8, thực sự chỉ có 9 năm phổ thông và 3 năm sau là định hướng nghề nghiệp. Việc học chỉ bắt buộc 9 năm thôi và chúng ta phải thực hiện việc phân luồng giáo dục cho tốt đã trước khi có bất cứ thay đổi thi cử nào. Điều này chúng tôi đã có ý kiến nhiều rồi. Vấn đề thi cử chỉ là một biện pháp thôi, các nhà quản lý giáo dục đang chạy theo tâm lý xã hội để thay đổi các chính sách chứ không phải đang thực sự cải cách giáo dục.
Giáo sư Phạm Tất Dong - Tổng Thư ký Hội Khuyến học Việt Nam: Không nên tổ chức một kỳ thi quốc gia chung
Chúng ta tổ chức thi tốt nghiệp THPT mấy chục năm nay, và tâm lý không dám đánh trượt học sinh cũng có những lý do của nó. Thứ nhất, lớp 12 trượt nhiều thì sẽ không có cơ sở vật chất cho họ học lại, với lại dân mình nghèo, không có điều kiện cho con đi học thêm năm nữa. Đáng lý ra, trước khi nói đến bất cứ kỳ thi nào thì chúng ta cũng nên quan tâm đến vấn đề hướng nghiệp trước đã. Khi có sự hướng nghiệp tốt, thì sẽ có sự phân luồng rõ ràng cho các em học sinh: Những cháu học giỏi thì vào đại học, những cháu học kém có thể đi vào hướng nghiệp học nghề làm thợ.
Đã thi quốc gia là vô cùng tốn kém, thế nên bỏ kỳ thi tốt nghiệp được tổ chức mang tầm quốc gia mà chỉ đưa về các trường, các sở giáo dục. Còn đại học, nếu những trường trọng điểm có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước thì cần có sự tổ chức thi cử chặt chẽ và có sự kiểm soát.
Còn các trường tư thục phải tự chịu trách nhiệm về việc tuyển sinh và đào tạo của mình, họ làm không tốt thì một, hai năm sẽ bị đào thải. Các trường này phải nâng cao tính trách nhiệm, chứ cứ chạy theo lợi nhuận như mấy năm vừa rồi là không ổn. Tôi không đồng tình với việc các trường ngoài công lập cứ tuyển ào ào sẽ tạo ra hậu quả khôn lường. Chẳng ở đâu như nước ta, học xong đại học lại đi học nghề thì quá lãng phí cho gia đình và lãng phí cho toàn xã hội. Vậy không nên có một kỳ thi quốc gia chung, vì tôi thấy nó không giải quyết được những vấn đề mấu chốt của giáo dục mà cụ thể là thi cử hiện nay, mà gây tốn kém, lãng phí cho toàn xã hội.
Tôi vẫn giữ quan điểm chúng ta cần phải làm ngay việc phân luồng trong giáo dục, điều này các nước đã làm từ lâu rồi, và đổi mới sách giáo khoa trước đã. Khi các em học xong THCS nên có hướng nghiệp cụ thể. Những em học giỏi thì lên THPT còn những em học kém thì đi học nghề. Và lúc đó chúng ta đã có được sự chọn lọc để các em có định hướng thi tuyển vào các trường đại học một cách khoa học nhất mà không tạo nên những rối loạn như hiện nay. Đừng nên mang các em học sinh ra làm thí nghiệm.
Giáo sư Đào Trọng Thi
Việc đưa ra một "đề án" đổi mới thi - tuyển sinh trong tương lai vào thời điểm này thì hơi sớm. "Đổi mới thi tốt nghiệp THPT phải theo chủ trương của đổi mới chương trình - sách giáo khoa, tức là phải thay đổi từ truyền thụ kiến thức sang đánh giá năng lực. Mà nếu đánh giá năng lực thì phải kiểm tra kiến thức tổng hợp của thí sinh, bài thi không thể chỉ có kiến thức riêng của một môn mà tích hợp kiến thức của nhiều môn như lý, hóa, sinh, thậm chí là cả mảng xã hội. Quan điểm riêng của tôi là năm 2015 cứ tổ chức kỳ thi như năm nay nhưng làm tốt hơn. Bao giờ chương trình - sách giáo khoa đổi mới thì xây dựng một đề án đổi mới căn bản, toàn diện cả về cách thức tổ chức, nội dung, mục tiêu đánh giá… kỳ thi. Học sinh học gì thi nấy, bây giờ đang là truyền thụ kiến thức thì khó có thể chuyển sang kiểu đánh giá năng lực một cách đột ngột
