Sau nhiều ngày sống bám ở bệnh viện để điều trị bệnh thận, với vẻ mặt phờ phạc, mệt mỏi, ông Phú H kể lại, năm 2022, ông đột ngột lên cơn đau và đi khám thì phát hiện bị bệnh thận nặng. Sau đó, bắt xe đò vào Bệnh viện Trung ương Huế để thăm khám, điều trị thì tại đây ông gặp một người đi hiến thận cho một bệnh nhân khác. "Lúc này, tôi lân la hỏi thăm và muốn tìm người hiến thì người này chỉ cho tôi gặp anh Trần Văn H. (SN 1983, trú xã Hoằng Châu, huyện Hoằng Hóa, Thanh Hóa và tạm trú tại TP Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế). Sau đó, tôi liên lạc với anh H để nhờ tìm người hiến thận cho mình".
Trong lúc bệnh tật đang đe dọa tính mạng từng ngày thì trên chính đất khách quê người, ông Phú H cùng người thân khi gặp ông Văn H là đồng hương nên hy vọng rằng ông H sẽ tận tình giúp đỡ. Sau khi ông Phú H và ông Văn H gặp gỡ để trao đổi về nhu cầu ghép thận, thì ông Văn H hứa sẽ tìm người vào hiến thận cho ông Phú H với toàn bộ chi phí cho ca này là 1,050 tỷ đồng. Sau khi hai bên đồng ý thì đã lập hợp đồng "Tư vấn, hướng dẫn, khám và chữa bệnh".
Với nội dung "ghép thận", hợp đồng nêu rõ, thời gian được thực hiện từ ngày 5/1/2023; địa điểm thực hiện: Theo sự phân phối của Bệnh viện Trung ương Huế, chuyển đi nơi nào thì điều trị nơi đó. Tại điều 2 hợp đồng thể hiện rõ quyền và nghĩa vụ bên A (ông Trần Văn H): Bố trí kinh phí thực hành theo thỏa thuận với bên B. Đối với phương thức thanh toán, chuyển khoản ngân hàng được chia làm 3 đợt, trong đó đợt 1: chuyển 250 triệu đồng sau khi hai bên thống nhất ký hợp đồng; đợt 2 chuyển 250 triệu đồng ngay sau khi đạt được kết quả của lần 2 do hai bên thống nhất với nhau và đợt 3 sẽ thanh toán số tiền còn lại ngay sau khi công việc kết thúc theo thỏa thuận ban đầu giữa hai bên.
Trong hợp đồng cũng khẳng định, trong trường hợp nếu phía ông Phú H có trục trặc khi giải quyết công việc thì mọi chi phí sẽ do ông Văn H phải hoàn lại toàn bộ số tiền đã nhận, không phát sinh vấn đề tranh chấp với bên giao tiền. Hợp đồng này ghi được lập tại số 9 đường Ngô Quyền, phường Vĩnh Ninh (TP Huế) và kết thúc hợp đồng cả hai bên đều ký và điểm chỉ.
Theo ông Phú H, mặc dù hợp đồng dân sự đã thể hiện rõ ràng nhưng gần 2 năm nay, ông vẫn chưa được ghép thận. "Tôi đã chuyển cho ông Văn H 2 lần với tổng số tiền 500 triệu đồng để lo chi phí ghép thận. Vào đầu năm 2023, ông Văn H. từng đưa người vào hiến thận cho tôi nhưng sau đó người này đổi ý. Và từ đó đến nay, ông H vẫn chưa tìm được người cho tôi thận". Lúc đầu, ông Phú H và gia đình cứ nghĩ, sau khi ghép thận một vài tháng sẽ khỏe mạnh và sớm đi tìm việc làm để có tiền trả nợ cho chi phí ghép thận nhưng không ngờ mọi việc đã diễn ra trái ngược.
"Thời gian qua, tôi điều trị ngoại trú tại Khoa Nội thận cơ xương khớp Bệnh viện Trung ương Huế và được bác sĩ chẩn đoán là suy thận mạn. Và, cứ 1 tháng tôi đến bệnh viện lấy thuốc về hằng ngày, tự bơm 8 lít nước vào cơ thể... Với bệnh tình này nếu không được ghép thì phải điều trị mãi mãi", ông Phú H buồn bã nói.
Theo lời kể của ông Phú H, cuối năm 2023, sau nhiều tháng ngày chờ đợi mà vẫn không được ghép thận thì ông có liên lạc với ông Văn H và nói rằng, nếu không tìm được người hiến thận thì cho ông xin lấy lại 500 triệu đã chuyển để ông lo điều trị bệnh và trả nợ nhưng ông Văn H không đồng ý và cứ bảo, sẽ tìm người để hiến. Không còn cách nào khác, ông Phú H cùng người thân tiếp tục thuê nhà trọ tại Huế để vừa điều trị bệnh thận vừa chờ ông Văn H tìm người hiến thận nhưng gần 2 năm nay vẫn không có kết quả. Ông Phú H tiếp tục gọi điện, nhiều lần xin ông Văn H lấy lại 500 triệu đồng nhưng ông Phú H vẫn không chịu trả. Đường cùng, ông Phú H đã làm đơn gửi cơ quan Công an và kêu cứu đến một số cơ quan báo chí.
Theo cơ quan Công an, tội phạm lợi dụng nhu cầu được ghép thận của nhiều người trong xã hội hiện nay để thực hiện việc môi giới, lừa đảo đang có dấu hiệu gia tăng. Từ đầu năm đến nay, TAND tỉnh Thừa Thiên Huế đã đưa ra xét xử một số vụ án liên quan đến việc mua bán thận. Điều đáng nói, các bị cáo trong các vụ án là những người từng tham gia hiến và được ghép thận. Đơn cử, cuối tháng 6/2024, TAND tỉnh đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm đối với Huỳnh Thanh Bá (SN 1990, trú xã Phú An, huyện Đắk Pơ, tỉnh Gia Lai) về tội "Mua bán bộ phận cơ thể người".
Theo hồ sơ vụ án, năm 2019, Bá đã hiến 1 quả thận cho chị Phan Thị Đ. (trú tỉnh Quảng Ngãi) tại Bệnh viện Trung ương Huế. Sau khi hiến thận, Bá được chị Đ bồi dưỡng 250 triệu đồng. Từ đó, Bá nảy sinh ý định môi giới, mua bán thận để kiếm lời. Để thực hiện ý định, từ tháng 3/2020, Bá tham gia nhóm Facebook "Hội hiến thận" với biệt danh "Chàng Khờ" nhằm tìm kiếm những người có nhu cầu mua và bán thận. Trong khoảng thời gian từ tháng 4/2021 đến tháng 7/2022, tại Bệnh viện Trung ương Huế, Bá đã 2 lần thực hiện hành vi mua thận từ người có nhu cầu bán rồi bán lại cho người cần ghép để kiếm lời.
Đáng chú ý, dù cả 2 lần mua bán thận này đều không thành công do người bán không đảm bảo sức khỏe và mắc các bệnh nền nhưng Bá vẫn nhiều lần nhận tiền từ người mua thận để hưởng lợi. Cụ thể, Bá đã thỏa thuận mua 1 quả thận của anh Lương Quốc D. với giá 400 triệu đồng và bán lại cho chị Trần Thị H. với giá 1,1 tỷ đồng; thỏa thuận mua một quả thận của anh Lưu Hồng Đ. với giá 400 triệu đồng và bán lại cho anh Phan Tấn L. với giá 1 tỷ đồng.
Trong giao dịch lần thứ nhất, Bá đã nhận của chị H số tiền hơn 309 triệu đồng, sau khi trừ chi phí xét nghiệm và các thủ tục khác là 118 triệu đồng, Bá thu lợi hơn 191 triệu đồng. Ở vụ thứ hai, Bá nhận của anh L số tiền 500 triệu đồng, sau khi trừ chi phí xét nghiệm và các thủ tục khác là 285 triệu đồng, Bá thu lợi 215 triệu đồng. TAND tỉnh đã tuyên phạt Huỳnh Thanh Bá 7 năm tù, đồng thời buộc bị cáo phải trả lại toàn bộ số tiền đã thu lợi cho các nạn nhân.
Cơ quan Công an khuyến cáo, người dân có nhu cầu nhận thận, hiến thận cần đến cơ sở y tế tìm hiểu thông tin, đăng ký nhận mô, bộ phận hiến tặng, chờ cơ hội được ghép nội tạng; tuyệt đối không tự ý làm quen, đặc biệt là thông qua các trang mạng xã hội, qua dịch vụ và các đối tượng không phải là cán bộ, y tá, bác sĩ thuộc các bệnh viện chuyên khoa thận.
Bên cạnh sự vào cuộc của các cơ quan Công an, các cơ quan chức năng cũng cần tăng cường tuyên truyền Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác để người dân nắm được đầy đủ. Đồng thời, khuyến khích, động viên người dân tham gia hiến, tặng mô với ý nghĩa nhân đạo cho những người mắc bệnh có cơ hội phục hồi sức khỏe.
Mở rộng điều tra vụ 2 kẻ lừa đảo môi giới ghép thận 
