Luật sư Bùi Tuấn Anh (bào chữa cho bị cáo Nguyễn Văn Dân, Giám đốc Công ty Hoàng Dân) không tranh luận về ba tội “Đưa hối lộ”, “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng” và “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” mà bị cáo Dân bị truy tố.
Luật sư thống nhất với các tình tiết giảm nhẹ mà đại diện Viện kiểm sát đã đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng cho thân chủ của mình. Tuy nhiên, luật sư cho rằng, mức án Viện kiểm sát đề nghị đối với bị cáo Dân là quá nghiêm khắc, cần được xem xét giảm nhẹ thêm khi lượng hình.
Theo luật sư, sai phạm của bị cáo Dân xuất phát từ sức ép duy trì hoạt động doanh nghiệp xây lắp, phải tìm kiếm công trình, dự án để có việc làm. Hành vi thỏa thuận “chung chi” để được tạo điều kiện thực hiện dự án là sai phạm, nhưng động cơ cuối cùng vẫn là để doanh nghiệp tồn tại, có việc làm và sớm được thanh toán khối lượng thi công.
Luật sư nhấn mạnh, bị cáo Dân ngay từ giai đoạn đầu vụ án đã chủ động khai báo hành vi đưa hối lộ của mình, đề nghị Hội đồng xét xử cân nhắc quy định tại khoản 7, Điều 364 - BLHS và Nghị quyết 03/2020 của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao để xem xét chính sách khoan hồng ở mức cao nhất có thể.
Về hậu quả vụ án, luật sư đồng ý với kết luận giám định đối với hành vi vi phạm quy định về kế toán, nhưng bày tỏ băn khoăn với thiệt hại hơn 251,7 tỷ đồng được xác định ở hành vi vi phạm quy định về đấu thầu tại 5 gói thầu thuộc 4 dự án. Theo lập luận của luật sư, các gói thầu mà Công ty Hoàng Dân tham gia đều trúng với giá thấp hơn hoặc bằng dự toán được duyệt, thậm chí có gói giúp tiết kiệm ngân sách ngay từ giai đoạn đấu thầu. Do đó, không có căn cứ cho thấy các bị cáo đã cấu kết nâng khống giá thầu để chiếm đoạt tiền Nhà nước.
Theo luật sư, số tiền bị coi là thiệt hại trong hành vi đấu thầu thực chất được tính từ giá trị hóa đơn giá trị gia tăng không hợp pháp, hóa đơn nâng khống mà bị cáo chỉ đạo mua để hợp thức hóa đầu vào khi thanh quyết toán. Luật sư cho rằng, đây là hành vi xảy ra sau giai đoạn trúng thầu, ký hợp đồng, thuộc quá trình thi công và quyết toán công trình, có mối liên hệ chặt chẽ với hành vi vi phạm quy định về kế toán đã bị truy tố riêng.
Luật sư đề nghị xem xét thực tế các dự án liên quan đều đã hoàn thành, được nghiệm thu, quyết toán và đưa vào sử dụng đúng mục đích; không có tình trạng công trình bỏ dở, vật tư lãng phí, chất lượng kém hay phải sửa chữa lớn. Các dự án hiện vẫn phát huy hiệu quả trong tưới tiêu, chống hạn và phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Về khắc phục hậu quả, luật sư cho biết, bị cáo Dân và gia đình đã nộp 15 tỷ đồng, cùng 175 cây vàng bị thu giữ, tổng giá trị tạm tính gần 45 tỷ đồng. Ngoài ra, trong quá trình xét xử, gia đình tiếp tục nộp thêm 20 tỷ đồng từ nguồn giao dịch chuyển nhượng một thửa đất không bị kê biên, số tiền này đã được nộp vào tài khoản của cơ quan thi hành án. Luật sư đề nghị Hội đồng xét xử ghi nhận sự nỗ lực khắc phục hậu quả của bị cáo và gia đình.
Từ đó, luật sư đề nghị Hội đồng xét xử xem xét thêm các yếu tố bị cáo thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác với cơ quan tố tụng, tự nguyện khắc phục hậu quả; đồng thời cân nhắc các tình tiết khác như nhân thân tốt, lần đầu phạm tội, có đóng góp trong sản xuất kinh doanh, tạo việc làm cho nhiều lao động và là trụ cột gia đình. Trên cơ sở đó, luật sư đề nghị Hội đồng xét xử tuyên mức án dưới khung đề nghị của Viện kiểm sát.
Luật sư Đỗ Hữu Đĩnh (bào chữa cho bị cáo Hoàng Văn Thắng, cựu Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũ) cho rằng, động cơ phạm tội của bị cáo Thắng đơn giản là mong muốn dự án chọn được nhà thầu mạnh, phù hợp để triển khai dự án một cách hiệu quả. Việc bị cáo Thắng nhận tiền của Công ty Hoàng Dân là để thực hiện một công việc đúng pháp luật.
Mục đích phạm tội của bị cáo Thắng hoàn toàn không phải vì tiền mà mục đích chính là để chủ đầu tư quan tâm hơn đối với một nhà thầu mạnh, nhằm đảm tiến độ, chất lượng công trình.
Theo luật sư, bị cáo Thắng phạm tội trong bối cảnh chung của xã hội thời điểm đó, với nhận thức giản đơn rằng “tiền cảm ơn” và “tiền nhận hối lộ” là không giống nhau. Và số tiền bị cáo đã nhận, phần nhiều là tiền “cảm ơn” của Công ty Hoàng Dân.
Luật sư cho rằng, trong khi bản thân các bị cáo khi chưa nhận thức thật rõ giữa “cảm ơn” và “nhận hối lộ”, thì hành vi của họ phần nhiều là do sự suy nghĩ chủ quan, đơn giản, rằng “tiền đó” chỉ là “tiền cảm ơn” khi họ có giúp đỡ để đối tác có được những thành quả tốt đẹp trong công việc.
Từ những phân tích trên, luật sư đề nghị Hội đồng xét xử xem xét, áp dụng mức hình phạt dành cho bị cáo Thắng từ 3 năm đến 3 năm 6 tháng tù (Viện kiểm sát đề nghị từ 4 – 5 năm tù).
Luật sư Nguyễn Đức Thịnh (bào chữa cho bị cáo Trần Tố Nghị, (cựu Quyền Cục trưởng quản lý xây dựng công trình, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) không có ý kiến gì về phần tội danh, mà chỉ xin trình bày những tình tiết giảm nhẹ để Hội đồng xét xử xem xét, áp dụng tối đa chính sách khoan hồng cho bị cáo.
Theo luật sư, ngay trong quá trình điều tra, bị cáo Nghị đã vận động gia đình nộp lại toàn bộ số tiền 13 tỷ đồng nhận của doanh nghiệp. Đây là nỗ lực rất lớn của bị cáo và gia đình trong việc sửa sai, thể hiện thái độ ăn năn hối cải vô cùng lớn.
Ngoài ra, trong hơn 40 năm công tác, bị cáo Nghị đã được Nhà nước, Chính phủ, bộ, ngành và địa phương tặng thưởng nhiều danh hiệu, hình thức khen thưởng cao quý.
Luật sư mong muốn Hội đồng xét xử xem xét đến việc bị cáo Nghị năm nay đã 68 tuổi, đã già yếu. Ở tuổi này, đáng ra bị cáo được an hưởng tuổi hưu, thì nay đã phải ngồi tại đây đối mặt và trả giá cho những sai phạm của mình.
“Việc mất đi thanh danh hơn 40 năm công tác thực sự là bài học xương máu cho bị cáo Nghị và bị cáo ân hận, ăn năn suốt đời. Mong Hội đồng xét xử áp dụng thêm các tình tiết giảm nhẹ đối với bị cáo Nghị, để bị cáo sớm trở về sửa chữa lỗi lầm, làm người có ích cho xã hội.
Bào chữa cho các bị cáo khác, nhiều luật sư đều mong muốn Hội đồng xét xử áp dụng các triệt để các tình tiết giảm nhẹ hình phạt cho thân chủ của mình để các bị cáo sớm có cơ hội được trở về với gia đình, xã hội và sớm có cơ hội được làm lại cuộc đời.
Xét xử cựu Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hoàng Văn Thắng 
