Lựa chọn ngữ liệu môn Ngữ văn: Bao giờ hết cảnh chép văn mẫu?

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa ban hành hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2024-2025. Trong đó, Bộ GD&ĐT lưu ý các trường tránh sử dụng những văn bản, đoạn trích đã được học trong sách giáo khoa làm ngữ liệu kiểm tra, đánh giá năng lực đọc hiểu và viết trong các đề kiểm tra Ngữ văn định kì nhằm khắc phục tình trạng học sinh chỉ thuộc bài hoặc sao chép văn mẫu.

Nhiều ý kiến ủng hộ chủ trương này song cũng thừa nhận, khó khăn nhất hiện nay vẫn là việc lựa chọn ngữ liệu phù hợp. Do đó, Bộ GD&ĐT cần sớm xây dựng ngân hàng ngữ liệu để đảm bảo tính an toàn, thống nhất.

Cùng với quy định không dùng ngữ liệu trong sách giáo khoa để ra đề kiểm tra định kỳ môn Ngữ văn, hướng dẫn của Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu việc việc đánh giá phải phù hợp với kế hoạch dạy học; tăng cường thực hiện việc kiểm tra, đánh giá định kì thông qua bài thực hành, dự án học tập. Các nhà trường tăng cường xây dựng ngân hàng câu hỏi, ma trận đề kiểm tra theo yêu cầu cần đạt được của chương trình môn học, chuẩn bị cho học sinh lớp 9 làm quen với định hướng đề thi tuyển sinh vào lớp 10, học sinh lớp 12 làm quen với định hướng đề thi tốt nghiệp THPT.

7c479f5333ee90b0c9ff.jpg -0
Việc sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa được kỳ vọng sẽ hạn chế văn mẫu. (Ảnh minh họa)

Nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh cảnh một chương trình, nhiều sách giáo khoa của chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) mới năm 2018 bắt buộc đề thi kiểm tra đánh giá định kỳ, đề thi chuyển cấp, thi tốt nghiệp, thi chọn học sinh giỏi các cấp phải sử dụng ngữ liệu nằm ngoài sách giáo khoa để đảm bảo khách quan, công bằng đối với thí sinh học các bộ sách khác nhau. Và trên thực tế, trong thời gian qua, một số trường THPT đã chỉ đạo tổ chuyên môn đưa dần câu hỏi có ngữ liệu ngoài sách giáo khoa trong đề kiểm tra theo tỉ lệ khác nhau để học sinh làm quen, thích ứng.

Cô Nguyễn Thị Minh Huệ, giáo viên Trường THPT Hoàng Mai (Nghệ An) cho biết: Việc không dùng ngữ liệu trong sách giáo khoa ra đề Ngữ văn là chủ trương phù hợp nhằm hạn chế tình trạng dạy và học theo kiểu “đọc, chép” theo văn mẫu. Điều này đã được triển khai ngay từ khi chương trình GDPT mới được áp dụng đối với lớp 10. Tại trường, đề kiểm tra thường xuyên đều có sử dụng các văn bản mới theo tỷ lệ nhất định. Tuy nhiên, cô Huệ cũng thừa nhận, do thói quen dạy và học cũ này bám rễ khá lâu nên trong thời gian đầu thực hiện việc đổi mới kiểm tra, cả giáo viên và học sinh đều gặp khó khăn, lúng túng nhất định. Nhưng sau một thời gian làm quen, học sinh cũng thích ứng dần. Kiểu ra đề này tránh được tình trạng học sinh học tủ, học theo văn mẫu, thay vào đó, các em chủ động hơn trong việc tiếp nhận kiến thức và nâng cao được kỹ năng trong việc xử lý cũng như phân tích tác phẩm văn học dựa trên đặc trưng thể loại. Cũng theo chia sẻ của cô Huệ, một trong những khó khăn hiện nay của giáo viên là làm sao có thể lựa chọn được ngữ liệu ngoài sách giáo khoa phù hợp với trình độ của học sinh và không gây tranh cãi. Do đó, nếu Bộ GD&ĐT huy động đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm để xây dựng được ngân hàng ngữ liệu cho môn Ngữ văn thì sẽ thuận lợi hơn, đồng bộ và an toàn hơn.

Cô Nguyễn Mai Thoa, giáo viên Ngữ văn tại thành phố Vũng Tàu chia sẻ: Việc không dùng ngữ liệu trong sách giáo khoa để ra đề Văn đã được nhà trường thực hiện cách đây 2 năm, ngay từ khi triển khai chương trình GDPT mới đối với lớp 10. Điều này phù hợp với yêu cầu của chương trình, phù hợp với mục tiêu đặt ra của chương trình là dạy học theo định hướng phát triển năng lực. Tuy vậy, cô Thoa cũng thừa nhận, hiện nay giáo viên Ngữ văn lựa chọn ngữ liệu ngoài sách giáo khoa để ra đề kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kì theo kiểu trăm hoa đua nở, mạnh ai nấy làm. Nói cách khác, giáo viên đang “tự bơi” trong việc lựa chọn ngữ liệu nên cũng khó tránh những rủi ro nhất định như ngữ liệu không phù hợp, gây tranh cãi, ngữ liệu quá dài khiến học sinh gặp khó khăn khi tiếp cận, đọc hiểu.

Bên cạnh những ý kiến ủng hộ, trên các diễn đàn dành cho giáo viên và phụ huynh cũng xuất hiện những lo lắng, băn khoăn về việc nếu không dùng ngữ liệu trong sách giáo khoa để ra đề kiểm tra, đề thi Ngữ văn ít nhiều sẽ gây khó khăn cho học sinh. Theo một số giáo viên, rõ ràng việc không dùng văn bản trong sách giáo khoa cho đề kiểm tra môn Ngữ văn góp phần triệt tiêu văn mẫu và giảm thiểu được lối học tủ, học vẹt, đạo văn, quay cóp... Tuy nhiên, muốn triệt tiêu văn mẫu thì cơ quan quản lí giáo dục và các nhà trường phổ thông cũng phải có những quy định mang tính hỗ trợ đi kèm như không dựa vào kết quả học tập của học sinh để đánh giá giáo viên; tạo thói quen cho học sinh đọc sách để bồi đắp thêm tình yêu văn chương cho các em; nâng cao khả năng viết lách, không cần phụ thuộc văn mẫu. Những việc này cần được nghiên cứu thấu đáo, triển khai đồng bộ và có lộ trình thực hiện hợp lí, bài bản bởi nếu làm không khéo, học sinh sẽ là những người bị thiệt thòi nhất.

Từ phía phụ huynh, dù ủng hộ chủ trương loại bỏ dần văn mẫu, lối học tủ, học vẹt song nhiều ý kiến cho rằng, việc triển khai cần thực hiện đồng loạt ở các trường để đảm bảo công bằng, chứ trường đổi mới kiểm tra, trường vẫn làm theo kiểu cũ thì học sinh sẽ bị thiệt thòi về điểm số, ảnh hưởng đến việc xét tuyển đại học bằng học bạ. Ngoài ra, khi sử dụng ngữ liệu mở, đề bài kiểm tra mở thì việc chấm bài kiểm tra của giáo viên cũng cần phải có độ mở tương ứng theo hướng tôn trọng và khuyến khích cách nghĩ, cách cảm riêng của học sinh trên nguyên tắc không vi phạm những chuẩn mực đạo đức, văn hóa và pháp luật.

Huyền Thanh

Các tin khác

Thí sinh thi lại tốt nghiệp THPT năm 2026 tại Tuyên Quang.

Giáo viên nói gì về đề thi lại môn Ngữ văn tại Tuyên Quang?

Đề thi lại Ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026 tại Điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang được đánh giá có tính thực tiễn cao, mức độ yêu cầu tương đương đề thi ngày 11/6. Ở phần Đọc hiểu, đề thi  sử dụng văn bản "Những mặt trận vô hình của an ninh văn hóa" của tác giả Bùi Hoài Sơn, đăng trên Báo Công an nhân dân.

Bộ Giáo dục và Đào tạo nói gì về kết quả kiểm tra điểm thi môn Toán tại Tuyên Quang?

Bộ Giáo dục và Đào tạo giám sát tổ chức thi lại tại Tuyên Quang

Đoàn giám sát của Ban Chỉ đạo thi cấp quốc gia đối với công tác tổ chức thi lại tốt nghiệp THPT (coi thi và chấm thi) cho các thí sinh tại Điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang sẽ hiện nhiệm vụ từ ngày 13/8 đến hết ngày 15/8 đối với công tác coi thi và từ ngày 16/8 đến hết ngày 18/8 đối với công tác chấm thi.

11.000 hiệu trưởng, hiệu phó làm giáo viên: Đừng coi đó là bước lùi nghề nghiệp!

11.000 hiệu trưởng, hiệu phó làm giáo viên: Đừng coi đó là bước lùi nghề nghiệp!

Trong quá trình tiếp tục sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, dự kiến khoảng 11.000 hiệu trưởng, hiệu phó sẽ được bố trí trở lại làm giáo viên trực tiếp giảng dạy. Cần nhìn sự chuyển dịch này bằng tư duy quản trị và phát triển đội ngũ, không bằng tâm thế “thắng - thua” hay coi việc trở lại đứng lớp là một bước lùi nghề nghiệp.

Thầy cô đến tận nhà dân để vận động phụ huynh học sinh đăng ký nhập học cho con trẻ.

Thầy cô giáo vùng biên giới Đắk Lắk chung tay đưa học sinh đến trường

Năm học 2026-2027 đang đến gần, trong khi các trường học ở vùng thuận lợi đã công bố danh sách học sinh trúng tuyển thì tại các xã biên giới đất liền tỉnh Đắk Lắk, thầy cô giáo vẫn miệt mài chạy đua với thời gian để nỗ lực vận động các phụ huynh đưa học sinh đến trường.

Nhân viên y tế chuyên trách trong trường học chỉ 30% có chuyên môn

Nhân viên y tế chuyên trách trong trường học chỉ 30% có chuyên môn

Chăm sóc sức khỏe học đường không chỉ được là nhiệm vụ của ngành Y tế, Giáo dục hay một phần việc của nhà trường mà cần trở thành chiến lược đầu tư cho các thế hệ tương lai của đất nước với sự phối hợp liên ngành, liên lĩnh vực và đa chủ thể.

Điểm chuẩn năm 2026: AI lên ngôi, Sư phạm trở lại đường đua, Báo chí sụt giảm

Điểm chuẩn năm 2026: AI lên ngôi, Sư phạm trở lại đường đua, Báo chí sụt giảm

Điểm chuẩn đại học năm 2026 đang cho thấy những chuyển động đáng chú ý trong lựa chọn ngành học của thí sinh. Nếu Trí tuệ nhân tạo (AI), Khoa học dữ liệu và các ngành công nghệ tiếp tục thiết lập mặt bằng điểm chuẩn rất cao thì một số ngành Báo chí và xã hội - nhân văn lại chứng kiến điểm chuẩn sụt giảm đáng kể.

Khi nào Hà Nội công bố điểm thi vào lớp 10?

Ngành học nào có điểm chuẩn cao nhất năm 2026?

Chiều 9/8, thêm nhiều trường đại học đã công bố điểm chuẩn trúng tuyển năm 2026. Theo đó, tính đến thời điểm hiện tại, ngành Trí tuệ nhân tạo, Trường Đại học Công nghệ thông tin TP Hồ Chí Minh có điểm trúng tuyển cao nhất với 100 điểm theo thang điểm 100, tương đương 30 điểm khi quy đổi về thang điểm 30. 

TP Hồ Chí Minh: Làm rõ vụ bảo mẫu bạo hành trẻ tại trường mầm non

TP Hồ Chí Minh: Làm rõ vụ bảo mẫu bạo hành trẻ tại trường mầm non

Ngày 7/8, lãnh đạo UBND phường Thuận Giao, TP Hồ Chí Minh cho biết cơ quan chức năng đang làm việc với bảo mẫu xuất hiện trong video dùng dây thun bắn vào chân trẻ nhỏ và đánh trẻ tại Trường Mầm non L.X ở phường Thuận Giao. Trường mầm non này đã bị tạm dừng hoạt động để làm rõ vụ việc.

Ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ GD&ĐT chia sẻ thông tin tại buổi họp báo.

Tách 328 thí sinh Trường chuyên Tuyên Quang khỏi hệ thống lọc ảo

Ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho biết, 328 thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Quang sẽ bị hủy kết quả thi và loại khỏi hệ thống lọc ảo hiện nay. Sau khi có kết quả điểm thi lại, 328 thí sinh được tham gia một đợt xét tuyển riêng. Việc này nhằm đảm bảo quyền lợi của toàn bộ thí sinh trên cả nước.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đưa chuẩn khảo thí Oxford đến gần hơn với người học Việt Nam

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đưa chuẩn khảo thí Oxford đến gần hơn với người học Việt Nam

Ngày 4/8, trong khuôn khổ sự kiện Choose Oxford, Nhà xuất bản Đại học Oxford (Oxford University Press - OUP) chính thức công bố Oxford Test of English (OTE) được Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận tương đương các bậc của Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam theo Quyết định số 1429/QĐ-BGDĐT ngày 29/5/2026.