Giấc mơ đổi đời nơi đất khách
Những ngày đầu năm 2026, trong căn nhà nhỏ tại thôn Cánh Én, xã Cẩm Thạch, tỉnh Thanh Hóa, anh Cao Xuân H. vẫn chưa hết nỗi trăn trở khi nhắc lại quãng thời gian 6 năm bôn ba nơi đất khách, quê người. Chỉ vì mong muốn có thu nhập khá hơn để cải thiện cuộc sống gia đình, anh đã nghe theo lời rủ rê của bạn bè, tìm đường xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc với hy vọng “đổi đời”. Thời điểm đó, những lời hứa về công việc nhàn nhã, thu nhập cao đã khiến anh H. không ngần ngại bỏ lại quê nhà. Không hợp đồng lao động, không giấy tờ hợp pháp, tất cả chỉ là niềm tin mơ hồ vào những lời cam kết miệng. “Lúc mới sang, tôi cứ nghĩ chỉ cần chịu khó làm vài năm là có thể dành dụm được một khoản tiền khá để gửi về cho gia đình”, anh H. nhớ lại. Nhưng thực tế lại hoàn toàn trái ngược với những gì anh từng hình dung. Không có giấy tờ hợp pháp, anh H. cùng nhiều lao động khác phải làm các công việc nặng nhọc với mức lương bấp bênh. Thu nhập không ổn định, có khi cả tháng làm việc vất vả nhưng tiền công nhận được chỉ đủ trang trải chi phí sinh hoạt. Mỗi lần nghe tin lực lượng chức năng kiểm tra, anh cùng những lao động trái phép khác lại vội vàng tìm cách lẩn trốn. Những ngày tháng làm việc trong cảnh nơm nớp lo sợ dần bào mòn sức lực và niềm tin của người đàn ông xa quê. Sau nhiều năm bôn ba, khoản tiền tích lũy gần như bằng không. Cuối năm 2025, rơi vào cảnh bế tắc, anh H. buộc phải nhờ gia đình gửi tiền sang để có chi phí trở về quê. “Sau 6 năm xa nhà, cuối cùng tôi trở về gần như trắng tay”, anh H. chia sẻ với nỗi buồn khó giấu. Giấc mơ đổi đời nơi đất khách khép lại bằng sự tiếc nuối và những tháng ngày chật vật phía trước.
Câu chuyện của anh Cao Xuân H. không phải là trường hợp cá biệt. Trên thực tế, không ít người ở Thanh Hoá sau khi xuất cảnh trái phép đã phải đối mặt với những rủi ro nghiêm trọng. Nhiều lao động bị bóc lột sức lao động, phải làm việc trong môi trường khắc nghiệt với mức lương thấp. Một số người thậm chí bị ép buộc tham gia vào các hoạt động vi phạm pháp luật như lừa đảo qua mạng internet, đánh bạc hoặc vận chuyển hàng cấm. Có trường hợp bị các tổ chức tội phạm giam giữ, đe dọa và yêu cầu gia đình chuyển tiền chuộc. Không ít người trở về trong tình trạng sức khỏe suy giảm nghiêm trọng, mang theo những hệ lụy nặng nề cho bản thân và gia đình. Thậm chí, đã có những trường hợp bỏ mạng nơi đất khách, để lại nỗi đau khôn nguôi cho người thân ở quê nhà.
Theo cơ quan chức năng, tình trạng công dân tìm cách xuất cảnh trái phép ra nước ngoài để lao động vẫn còn diễn ra tại một số địa phương, đặc biệt ở những khu vực có nhiều lao động tự do hoặc hoàn cảnh kinh tế khó khăn. Đáng chú ý, các đối tượng môi giới hiện nay ngày càng tinh vi trong phương thức hoạt động. Chúng thường sử dụng mạng xã hội để đăng tải thông tin tuyển dụng với những lời quảng cáo hấp dẫn như “việc nhẹ lương cao”, “thu nhập vài chục triệu mỗi tháng”, “thủ tục nhanh gọn, chi phí thấp”... Nếu người dân thiếu cảnh giác, rất dễ bị dụ dỗ và rơi vào bẫy của các đường dây môi giới lao động trái phép.
Thiếu tá Nguyễn Anh Tuấn, Phó Trưởng Công an xã Cẩm Thạch cho biết: “Các đối tượng môi giới ngày càng tinh vi trong cách thức hoạt động. Chúng lợi dụng mạng xã hội để tiếp cận người lao động, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn. Nếu thiếu cảnh giác, người dân rất dễ bị dụ dỗ và rơi vào tình trạng lao động trái phép ở nước ngoài, tiềm ẩn nhiều rủi ro”. Tại địa bàn xã Cẩm Thạch, thời gian qua lực lượng Công an xã đã phát hiện và xử phạt hành chính 2 trường hợp qua lại biên giới nhưng không làm thủ tục nhập cảnh theo quy định. Đồng thời, kịp thời ngăn chặn thêm hai trường hợp khác đang có ý định sang Trung Quốc lao động trái phép.
Chủ động ngăn chặn từ sớm
Trước diễn biến phức tạp của tình trạng xuất cảnh trái phép, lực lượng Công an tỉnh Thanh Hóa đã triển khai nhiều biện pháp nhằm chủ động phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn. Theo thống kê, trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, Công an tỉnh Thanh Hóa đã phát hiện, ngăn chặn 44 vụ với 70 công dân chuẩn bị xuất cảnh trái phép ra nước ngoài. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng đã tiếp nhận nhiều công dân bị nước ngoài bắt giữ và trao trả; xử phạt hành chính hàng chục trường hợp vi phạm quy định về xuất nhập cảnh. Đáng chú ý, lực lượng Công an đã khởi tố 10 vụ với 18 bị can liên quan đến hành vi tổ chức đưa người trốn đi nước ngoài hoặc vi phạm quy định về xuất nhập cảnh.
Thượng tá Nguyễn Hữu Xuân, Phó Trưởng phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, thời điểm sau Tết thường tiềm ẩn nhiều nguy cơ phát sinh tình trạng công dân xuất cảnh trái phép. Vì vậy, Công an tỉnh đã triển khai kế hoạch cao điểm phòng, chống xuất nhập cảnh trái phép với nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, lực lượng Công an tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật để người dân hiểu rõ những hệ lụy và rủi ro của việc xuất cảnh trái phép. Đồng thời chỉ đạo Công an cấp xã tăng cường rà soát, nắm chắc tình hình tại địa bàn, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các trường hợp có ý định xuất cảnh trái phép.
Song song với đó, các lực lượng chức năng cũng tăng cường đấu tranh, triệt phá các đường dây môi giới, tổ chức đưa người ra nước ngoài trái phép; phối hợp tuần tra, kiểm soát chặt chẽ trên các tuyến biên giới. Một trong những giải pháp quan trọng khác là vận động người thân liên hệ, thuyết phục những công dân đang cư trú và lao động trái phép ở nước ngoài sớm trở về quê hương.
Bên cạnh công tác đấu tranh, ngăn chặn, nhiều địa phương trong tỉnh cũng chú trọng giải quyết việc làm cho người dân nhằm hạn chế nguy cơ bị lôi kéo xuất cảnh trái phép. Tại xã Hoa Lộc, nơi có nhiều lao động hoạt động trong lĩnh vực khai thác thủy hải sản và tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra tình trạng xuất cảnh trái phép, chính quyền địa phương đã chủ động phối hợp với các doanh nghiệp để tạo việc làm ổn định cho người lao động.
Bà Vũ Thùy Hoa, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH May DH Vina tại xã Hoa Lộc cho biết: “Hiện nay công ty có hơn 300 công nhân lao động, trong đó có hơn 10 người từng đi lao động ở nước ngoài trở về và đang làm việc ổn định tại doanh nghiệp. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với Công an xã và chính quyền địa phương tạo điều kiện bố trí việc làm cho người lao động, đặc biệt là những người từng đi lao động ở nước ngoài trở về”.
Xuất cảnh trái phép không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam mà còn vi phạm pháp luật của quốc gia sở tại. Người lao động khi đi theo con đường này sẽ không được pháp luật bảo vệ và phải đối mặt với rất nhiều rủi ro. Thực tế cho thấy, những lời quảng cáo “việc nhẹ lương cao”, “thu nhập khủng”, “thủ tục đơn giản” trên mạng xã hội thường chỉ là chiếc “bẫy” được các đối tượng môi giới dựng lên để lôi kéo người lao động.
Xử lý nghiêm các đối tượng đưa người xuất cảnh trái phép để khai thác hải sản 
Triệt phá đường dây xuất cảnh trái phép sang nước ngoài 
Tiếp nhận 65 công dân xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc 
