Hiện 70% lượng hàng hóa xuất nhập khẩu của khu vực Tây Nam Bộ đều phải thông qua cảng biển khu vực TP Hồ Chí Minh và cảng biển vùng Đông Nam Bộ. Ngoài ra, lượng hàng hoá và hành khách lưu thông giữa vùng Tây Nam Bộ với các tỉnh, thành trong vùng Đông Nam Bộ nói riêng và cả nước nói chung đều thông qua TP Hồ Chí Minh và các tỉnh trong vùng Đông Nam Bộ.
Do vậy hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông của TP Hồ Chí Minh nói riêng và khu vực Đông Nam Bộ nói chung đang đối mặt với tình trạng quá tải, thiếu kết nối đồng bộ. Trong khi đó nguồn lực đầu tư cho hạ tầng giao thông chỉ đáp ứng 25-27% so với nhu cầu của các quy hoạch đã được phê duyệt. Đây là một trong những nguyên nhân tác động trực tiếp kìm hãm tốc độ tăng trưởng kinh tế trong vùng.
Sau thời gian đưa vào khai thác, hiện tại tuyến cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây - một trong những tuyến giao thông huyết mạch kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh Đông Nam Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên… đang quá tải nghiêm trọng. Lưu lượng ô tô lưu thông trong 3 tháng gần đây đã đạt khoảng 55 nghìn lượt phương tiện/ngày đêm, do đó tuyến cao tốc này được ghi nhận là cao tốc có lưu lượng phương tiện lớn nhất cả nước.
Để đảm bảo năng lực thông xe cho tuyến cao tốc có chiều dài 55 km trên, đơn vị đang quản lý, khai thác là Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) đã đề xuất Bộ GTVT cho mở rộng gần 22km, đoạn từ nút giao với đường Vành đai 2 TP Hồ Chí Minh đến nút giao với tuyến cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu.
Tuy nhiên, phản hồi về đề xuất này vào cuối tháng 9 vừa qua, Bộ GTVT cho rằng VEC đề xuất phương án mở rộng đoạn trên từ 4 lên 8 làn xe là chưa phù hợp với quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 1/9/2021 là 10 làn xe.
Bộ GTVT cũng cho rằng VEC đề xuất phương án ngân sách Nhà nước đóng góp 44% tổng mức đầu tư để mở rộng đoạn cao tốc trên là không khả thi. Bởi hiện nay Bộ GTVT đã không còn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 để bố trí cho dự án như đề xuất. Do đó, việc mở rộng đoạn cao tốc này vẫn phải chờ phương án khả thi.
Nằm trong tuyến cao tốc từ TP Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận - Cần Thơ, tuyến đường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc phát triển kinh tế khu vực Đồng bằng sông Cửu Long nói riêng và cả nước nói chung. Việc lưu thông trên tuyến cao tốc này giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ TP Hồ Chí Minh đến các tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long cũng như giải quyết tình trạng quá tải cho quốc lộ 1A.
Thế nhưng cũng phải sau gần 13 năm khởi công, tháng 4 vừa qua tuyến cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận mới có thể hoàn thành đưa vào khai thác. Kể từ khi được đưa vào vận hành cho đến nay, cao tốc này đã trở thành tuyến giao thông huyết mạch Quốc gia, thuộc dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông, với tổng lưu lượng xe lưu thông ghi nhận trên tuyến lên tới gần 800 nghìn lượt trong thời gian ngắn, trung bình khoảng 23 nghìn lượt xe/ngày đêm.
Để chia sẻ áp lực về mật độ phương tiện với 2 tuyến cao tốc trên, dự án đường Vành đai 3 TP Hồ Chí Minh đã được Bộ GTVT phê duyệt từ năm 2016. Song phải đến tháng 9 vừa qua, Dự án thành phần 1A với rộng nền đường từ 20,5m - 26m, gồm 4 làn xe cơ giới và 2 làn xe hỗn hợp, vận tốc thiết kế 80km/h thuộc Dự án đầu tư xây dựng đoạn Tân Vạn - Nhơn Trạch giai đoạn 1 của đường Vành đai 3 TP Hồ Chí Minh mới được khởi công.
Dù chỉ có chiều dài 8,22 km, gồm 6,3 km qua địa bàn tỉnh Đồng Nai và 1,92 km đi qua địa bàn TP Hồ Chí Minh, nhưng tổng mức đầu tư đã lên đến 6.955 tỷ đồng. Trong đó riêng phần chi phí để giải phóng mặt bằng đã lên đến 2.250 tỷ đồng, gồm tỉnh Đồng Nai 651 tỷ và TP Hồ Chí Minh là 1.599 tỷ đồng. Chưa nói đến việc UBND TP Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai phải tự bố trí nguồn vốn cũng như thực hiện đền bù, hỗ trợ và tái định cư cho người dân. Nhất là khi đến nay dự án thành phần này mới chỉ bàn giao được 2.840m chiều dài trong tổng số 8.220m, đạt 34,5% diện tích. Trong đó, TP Hồ Chí Minh đã bàn giao được 91% tuyến chính còn tỉnh Đồng Nai mới chỉ giải tỏa được 1.100m trong tổng số 6.300m chiều dài đường, đạt 17,5%.
Hiện đã là tháng 10, nên việc Bộ GTVT đề nghị 2 địa phương trên bố trí đủ nguồn vốn, chỉ đạo sớm hoàn thành toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng trong quý IV cũng là vấn đề không đơn giản nếu việc này không được các địa phương làm quyết liệt. Nhất là khi cuối tháng 9 vừa qua UBND TP Hồ Chí Minh đã phải có văn bản khẩn gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư kiến nghị Bộ này trình Thủ tướng Chính phủ giao gần 19.450 tỷ đồng vốn bổ sung để đầu tư Dự án đường Vành đai 3 từ nguồn tăng thu của thành phố.
Cao tốc Vân Đồn - Móng Cái mở ra triển vọng lớn cho tỉnh Quảng Ninh 
Bộ GTVT "mời" kiểm toán vào làm sớm các gói thầu cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 
