Từng là một làng chài chật chội, dơ bẩn, nhớp nhúa, Nhơn Hải đã có cú lột xác ngoạn mục về môi trường. Việc lột xác không đơn thuần là cởi bỏ chiếc áo cũ và mặc vào tấm cáo mới, mà đó là một quá trình nỗ lực kéo dài hơn 1 thập kỷ.
10 năm trước, khi lần đầu tiên đặt chân đến Nhơn Hải, đập vào mắt chúng tôi là một bãi biển cực kỳ ô nhiễm với đủ thứ mọi thứ rác rưới trên đời được thải ra từ hoạt động sinh hoạt của con người. Hôm đó là ngày 18/5/2014, Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy sản Bình Định (nay là Chi cục Thủy sản) phối hợp cùng Trung tâm Bảo tồn Sinh vật biển và Phát triển cộng đồng (MCD) thực hiện Chiến dịch truyền thông bảo vệ san hô và môi trường biển. Hàng trăm người bao gồm đoàn viên thanh niên của Chi cục, các em học sinh được huy động để hỗ trợ địa phương dọn rác ở bãi biển.
“Giờ nhớ lại, không riêng gì chúng tôi mà nhiều người vẫn thấy rùng mình vì cái khung cảnh ấy. Đặt chân chỗ nào cũng đầy rác cả trên bờ và nổi lềnh bềnh trên mặt nước. Trong cái nắng oi bức của ngày hè, có mặt từ tờ mờ sáng đến 10 trưa, chúng tôi mới dọn xong. Vậy mà điều đang nói khi chúng tôi đang nỗ lực làm sạch bãi biển cho địa phương thì người dân thản nhiên mang cả túi rác ra vứt xuống biển mà không chút hổ thẹn”, một cán bộ Chi cục Thuỷ sản Bình Định kể.
“Tại sao cô lại vứt rác xuống biển, cô không thấy tụi cháu đang dọn cho sạch hay sao”, một người trong nhóm thanh niên khi đó thắc mắc. Còn người phụ nữ vừa vứt rác thì vô tư đáp: “Không vứt xuống biển thì tôi biết vứt đi đâu?”.
Anh Nguyễn Tôn Xuân Sáng, Giám đốc HTX Dịch vụ du lịch thủy sản xã Nhơn Hải nhớ lại: “Năm 2016, HTX bắt đầu nhận thầu thu gom rác ở địa phương. Lúc đó, mỗi khi triều cường thì rác phủ kín cả bãi cát. Phải mất 2 tháng thì HTX mới làm sạch được. Thêm vào đó, ý thức của người dân còn kém lắm, bà con có thói quen vứt rác xuống biển”.
Năm 2017, 2018 là giai đoạn khó khăn nhất, HTX và chính quyền địa phương vào cuộc mạnh mẽ nhất thay đổi nhận thức của người dân về môi trường. Năm 2019, 2020 là bước ngoặc lớn, bờ kè ra đời, bà con nhân dân ý thức hơn về bảo vệ môi trường. Năm 2021 đến nay, câu chuyện xây dựng Nông thôn mới nâng cao là đột phá về ý thức của nhân dân trong xã phân loại rác thải tại nguồn, bỏ rác theo giờ. “Nếu ước tính về rác bãi biển thì năm 2016 mỗi ngày gom được 1 tấn, thì năm 2023, một tháng mới gom được 1 tấn”, anh Sáng cho biết.
Theo ông Nguyễn Ngọc Nam, Phó Chủ tịch UBND xã Nhơn Hải, xác định vấn đề môi trường là quyết định cho các hoạt động phát triển kinh tế của địa phương nhất là phát triển hoạt động du lịch của xã, cũng như là công tác xây dựng nông thôn mới, vì vậy cả hệ thống chính trị vào cuộc quyết liệt xây dựng nhiều kế hoạch và phát động nhiều hoạt động liên quan đến vấn đề môi trường. “Công tác tuyên truyền để người dân từ bỏ thói quen vứt rác không đúng qui định được chú trọng. Từ khi giao cho HTX, công tác thu gom cũng mang lại nhiều hiệu quả, đảm bảo vệ sinh môi trường tại địa phương. Công tác chỉ đạo duy trì hàng tháng ra quân của các đoàn thể và nhân dân cũng mang lại kết quả thiết thực. Các hoạt động về tuyên truyền trực quan đến hoạt động sân khấu hoá đã làm chuyển biến mạnh về ý thức môi trường của người dân”, ông Nam cho biết.
Ngày nay, cứ hễ thấy rác ngoài biển theo triều cường, con sóng tấp vào bãi nhiều, Tổ thu gom rác thu dọn không xuể là địa phương ngay lập tức huy động toàn bộ lực lượng của UBND xã và người dân nhanh chóng dọn dẹp để giữ cho bãi biển tại Nhơn Hải luôn sạch đẹp, là điểm đến hấp dẫn của cộng đồng và du khách. Chiều ngày 12/1 vừa qua, tại làng chài Nhơn Hải, UBND xã đã ra quân dọn dẹp thu gom rác thải (bùi nhùi, ngư lưới cụ, xốp, vải, cây gỗ...) bị sóng biển đánh vào sau những ngày biển động trên toàn thể bãi biển dài 1km tại địa phương.
“Làng chài Nhơn Hải được UBND tỉnh Bình Định công nhận là xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao năm 2022 nên địa phương luôn nỗ lực duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt được, trong đó có tiêu chí về môi trường”, ông Nam phấn khởi thông tin thêm.
Người lái đò làng chài Việt Hải 
Đến từng làng chài, tàu cá làm căn cước công dân cho ngư dân 
