Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội vừa hoàn tất kết luận điều tra vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương, đề nghị truy tố 65 bị can trong vụ án “Tàng trữ trái phép chất ma túy; tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; đưa hối lộ; nhận hối lộ; môi giới hối lộ; lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; làm sai lệch hồ sơ vụ án; đánh bạc và lừa đảo chiếm đoạt tài sản” xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương và một số địa phương.
Trong đó, ông Trần Văn Trường, cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương và vợ là bà Đặng Thị Hòa bị đề nghị truy tố về tội “Nhận hối lộ”. Những người còn lại bị đề nghị xử lý về các tội Đưa hối lộ; Môi giới hối lộ; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Làm sai lệch hồ sơ vụ án, Đánh bạc và các hành vi liên quan đến ma túy.
Theo kết luận, Viện Pháp y tâm thần Trung ương là đơn vị sự nghiệp y tế công lập trực thuộc Bộ Y tế, có chức năng giám định pháp y tâm thần theo quy định và điều trị người bệnh có quyết định áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.
Tuy nhiên, việc giám định tâm thần và chữa bệnh bắt buộc chưa được quy định chặt chẽ. Kết luận giám định của hội đồng dựa vào định tính của mỗi giám định viên là chủ yếu. Trong khi đó kết quả khám của giám định viên lại mang tính quyết định chủ yếu qua theo dõi hành vi của người giám định.
Chính vì vậy, lợi dụng chính sách miễn, giảm trách nhiệm hình sự với người có bệnh tâm thần, nhóm lãnh đạo, cán bộ, bác sĩ tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương và các đơn vị đã móc nối làm giả kết luận giám định tâm thần để người phạm tội "không bị xử lý hình sự và không phải thi hành án".
Đây là vụ án với nhiều chủ thể vi phạm thuộc nhiều lĩnh vực. Trong đó nổi lên nhất là tội phạm tham nhũng, chức vụ liên quan lĩnh vực quản lý, giám định tâm thần và chữa bệnh tâm thần bắt buộc.
Theo kết luận điều tra, Nguyễn Thị Mai Anh, SN 1979, trú ở phường Thanh Xuân, TP Hà Nội và chồng là Lê Văn Đông (Đông “Timo), SN 1978 , trú ở phường Từ Liêm, TP Hà Nội được xác định là người giữ vai trò chủ mưu, có hành vi xuyên suốt vụ án. Dù đang phải chữa bệnh bắt buộc nhưng đối tượng này đã mua chuộc nhiều lãnh đạo, bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên của Viện để được hưởng chế độ sinh hoạt đặc biệt. Nguyễn Thị Mai Anh từng có 7 tiền án, tiền sự; Đông có 13 tiền án, tiền sự.
Nguyễn Thị Mai Anh bị khởi tố về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Sau đó, Hội đồng giám định Viện Pháp y tâm thần Trung ương ban hành kết luận giám định nêu "Bị can Nguyễn Thị Mai Anh bị bệnh rối loạn cảm xúc lưỡng cực... Bị can hạn chế khả năng nhận thức và điều khiển hành vi". Lợi dụng thời gian được đi chữa bệnh tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương, Mai Anh đã trốn khỏi nơi chữa bệnh và móc nối với nhiều đối tượng để làm giả tài liệu liên quan đến việc giám định pháp y tâm thần.
Với những giấy tờ được làm từ tài liệu giả này, nhiều phạm nhân đang thi hành án tại các Trại giam Thanh Lâm, Trại giam số 5 Bộ Công an được tòa án ra quyết định áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.
Đến tháng 4/2023, trong thời gian trốn khỏi Viện, vợ chồng Mai Anh tiếp tục bị khởi tố trong một vụ gây rối trật tự công cộng. Lo sợ bị bắt tạm giam, Nguyễn Thị Mai Anh tìm cách quay trở lại Viện để tránh bị xử lý hình sự.
Thời điểm đó, ông Trần Văn Trường đang giữ chức Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Nguyễn Thị Mai Anh tìm gặp vợ ông Trường là bà Hòa, nhờ tác động để được bố trí một phòng điều trị riêng, đồng thời đưa hai con nhỏ và hai người giúp việc vào ở cùng.
Ban đầu, ông Trường ban đầu cho rằng việc để trẻ em ở cùng bệnh nhân tâm thần tiềm ẩn nguy hiểm, chưa từng có tiền lệ và thuộc thẩm quyền xem xét của Bộ Y tế. Khi bà Hòa thông báo lại, Mai Anh nói sẽ tự “lo” thêm hai phó viện trưởng.
Tối 3/9/2023, Mai Anh chuyển 100 triệu đồng vào tài khoản của bà Hòa với nội dung “trả tiền”. Đến tối 18/9/2023, Mai Anh tới nhà ông Trường để tiếp tục đặt vấn đề xin phòng riêng rồi để lại một gói quà. Bà Hòa mở gói quà, phát hiện bên trong có 198 triệu đồng. Sáng hôm sau, bà nhắn cho Mai Anh với nội dung: “Hôm qua thiếu 4 tờ chị nhé”.
Để tác động một lãnh đạo khác, Mai Anh còn nhờ Nguyễn Đức Hinh, nhân viên Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn, mang 100 triệu đồng đến nhà ông Lâm Văn Thành, khi đó là Phó viện trưởng. Số tiền được đặt trong túi nilon màu đen, để dưới gối ở cuối giường trong phòng ngủ. Trong thời gian chờ xin ý kiến cơ quan thuộc Bộ Y tế, ông Trường và ông Thành đã thống nhất cho Mai Anh ở phòng riêng cùng hai con và hai người giúp việc. Đến tháng 7/2024, hai con của Mai Anh được bàn giao cho gia đình theo yêu cầu của Viện KSND tối cao.
Ngoài việc bố trí điều kiện điều trị đặc biệt, cơ quan điều tra xác định, Nguyễn Thị Mai Anh còn thông qua bà Hòa để can thiệp công việc nội bộ tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Cụ thể, khoảng tháng 4/2024, Mai Anh nhờ bà Hòa giúp bốn nhân viên thân quen được đi học chứng chỉ điều dưỡng. Cụ thể, với danh nghĩa là vợ viện trưởng, bà Đặng Thị Hòa đã đăng ký cho những người này học trực tuyến vào buổi tối mà không phải báo cáo Phòng Tổ chức của Viện.
Ngoài ra, Mai Anh còn tiếp tục nhờ bà Hòa xin chuyển công tác cho Nguyễn Văn Quang và Trần Quốc An từ Khoa Khám bệnh và cận lâm sàng sang Khoa Điều trị bắt buộc nam. Nguyễn Thị Minh Quyên, vợ của Quang, được đề nghị chuyển từ Khoa Điều trị bắt buộc nam sang Khoa Điều trị bắt buộc nữ do hai vợ chồng không được làm cùng khoa. Bà Hòa đồng ý và trao đổi lại với chồng. Ngày 2/5/2024, ba nhân viên được chuyển khoa theo đề nghị.
Cơ quan điều tra xác định, Nguyễn Thị Mai Anh đã hối lộ nhiều lãnh đạo, bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên để được ở buồng riêng có điều hòa, tủ lạnh, đồng thời đưa con nhỏ và người giúp việc vào sinh hoạt.
Tổng cộng 26 người tại các khoa điều trị bị cáo buộc đã nhận tiền hoặc lợi ích từ Nguyễn Thị Mai Anh (như tổ chức cho các cán bộ đi nghỉ dưỡng, chuyển vị trí công tác…) để hối lộ nhằm được bỏ qua các sai phạm, tạo điều kiện ra ngoài tự do, ở phòng riêng có điều hòa và đưa hai con nhỏ, hai người giúp việc vào sống chung. Cơ quan Công an đã làm rõ, Nguyễn Thị Mai Anh đã đưa hối lộ tổng cộng 1,3 tỷ đồng và môi giới hối lộ 3,8 tỷ đồng.
Viện trưởng Trần Văn Trường bị xác định đã nhận 3 tỷ đồng trực tiếp từ Nguyễn Thị Mai Anh và nhiều người khác để tạo điều kiện kết luận giám định tâm thần cho 17 trường hợp là các bị can, bị cáo, bị án. Các giám định không đúng thực trạng bệnh. Qua đó, người phạm tội được kết luận bị mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi, được đi chữa bệnh bắt buộc. Sau khi nhận tiền, ông Trường chia cho các thành viên khác trong hội đồng giám định là cấp dưới của mình và giữ lại 2,3 tỷ đồng.
Công an còn xác định ông Trường nhận 2,5 tỷ đồng từ Nguyễn Thị Thu Hoài, Phó phòng tổ chức, nhằm tạo điều kiện tuyển dụng cho một số cá nhân được vào làm việc tại Viện pháp y tâm thần Trung ương.
