Những chuyến ra khơi kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng giữa muôn trùng sóng biển luôn đòi hỏi ở các ngư phủ sức bền thể chất lẫn tinh thần thép. Tuy nhiên, từ chính sự khắc nghiệt ấy, một hiểm họa thầm lặng đã, đang len lỏi vào các khoang tàu, bến cảng – đó là tệ nạn ma túy. Xuất phát từ suy nghĩ sai lầm dùng ma túy để chống mệt mỏi, thức đêm tỉnh táo, một bộ phận thuyền viên, lao động biển đã vướng vào cái “cái chết trắng”, biến những con tàu ra khơi thành mối nguy cơ tiềm ẩn về mất an toàn lao động và ANTT.
Đại tá Đặng Văn Hữu, Trưởng phòng CSĐTTP về ma túy Công an Cà Mau cho biết: “Việc sử dụng ma túy trên biển không chỉ vi phạm pháp luật mà còn là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến những vụ tai nạn lao động thương tâm, các hành vi ảo giác gây mất kiểm soát, kéo theo các vụ việc mất ANTT, đâm va tàu thuyền hoặc va chạm giữa các lao động trên biển. Trước tình hình đó, Công an Cà Mau phối hợp với Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp rà soát, kiểm tra, xét nghiệm chất ma tuý trong cơ thể đối với thuyền viên tàu cá, người lao động hoạt động nghề biển”.
“Đi từng bến, đến từng tàu, rà từng người”
Địa bàn các cảng cá, bến đậu tàu thuyền tại Cà Mau có lưu lượng lớn các phương tiện, thuyền viên, ngư phủ từ nhiều địa phương đổ về neo đậu, giao thương. Sự biến động liên tục về nhân khẩu cùng đặc thù công việc đi biển dài ngày, làm việc với cường độ cao khiến môi trường này trở thành “vùng trống” dễ bị tội phạm ma túy lợi dụng tác động.
Qua thực tế địa bàn, cơ quan chức năng chỉ ra một thực trạng đáng lo ngại: Một bộ phận không nhỏ thuyền viên rơi vào tệ nạn xuất phát từ quan niệm sai lầm cho rằng dùng ma túy để chống mệt mỏi, tăng sức dẻo dai khi đi biển dài ngày và thức đêm đánh bắt. Sự thiếu hụt thông tin pháp luật kết hợp với tâm lý chủ quan đã biến ma túy thành “cái bẫy” êm ái nhưng tàn phá khốc liệt sức khỏe và hệ thần kinh của người lao động trên biển.
Nhận diện rõ nguy cơ này, Công an các đơn vị, địa phương chủ động phối hợp với các Đồn Biên phòng trên địa bàn tỉnh tổ chức đồng bộ các biện pháp phòng ngừa nghiệp vụ, phòng ngừa xã hội với phương châm “chủ động chặn đứng vi phạm ngay từ khi tàu còn ở bến”. Tại các Trạm kiểm soát Biên phòng, các tổ công tác trực tiếp xuống từng phương tiện đang neo đậu, các tàu cá đang làm thủ tục xuất, nhập bến, tiến hành kiểm tra hành chính, giấy tờ tùy thân của từng thuyền viên; đồng thời lấy mẫu nước tiểu test nhanh ma túy tại chỗ.
Quá trình kiểm tra được triển khai nghiêm túc, công khai, khách quan và tuân thủ chặt chẽ quy định pháp luật. Đồng thời, tổ công tác cũng kiên trì giải thích rõ về quyền lợi, nghĩa vụ cũng như mục đích của đợt kiểm tra nhằm bảo vệ tính mạng, sức khỏe cho chính thuyền viên và sự an toàn cho cả con tàu.
Thượng tá Trần Văn Đức, Trưởng Công an phường Hiệp Thành cho biết: “Ngay khi Giám đốc Công an tỉnh ban hành kế hoạch, Công an phường chủ động phối hợp với Đồn Biên phòng Nhà Mát tổ chức đợt ra quân kiểm tra hành chính và test nhanh chất ma túy đối với các thuyền viên trên địa bàn. Ngay trong ngày đầu ra quân, trên 10 phương tiện đánh bắt và 58 thuyền viên đã được test nhanh ma túy và ghi nhận 100% mẫu cho kết quả âm tính. Con số không chỉ mang lại niềm vui cho chính gia đình ngư dân mà còn là tín hiệu tích cực chứng minh hiệu quả bước đầu của công tác phòng ngừa, răn đe”.
Đổi mới tuyên truyền, “mềm hóa” pháp luật tại cầu cảng
Một điểm sáng nổi bật trong công tác phối hợp giữa Công an và Biên phòng tỉnh Cà Mau là việc thay đổi hoàn toàn tư duy tiếp cận người dân. Thay vì các buổi hội nghị tuyên truyền khô cứng tại hội trường - nơi rất khó tập hợp đầy đủ lực lượng lao động biển vốn làm việc theo con nước và bận rộn với công việc bốc dỡ hàng hóa, chuẩn bị ngư cụ - cơ quan chức năng chuyển sang tuyên truyền lưu động, linh hoạt ngay tại cầu cảng và Trạm kiểm soát Biên phòng.
Trong thời gian chờ thủ tục xuất bến, các thuyền viên, chủ tàu được mời vào trao đổi, lắng nghe chia sẻ từ CBCS. Những quy định pháp luật khô khan đã được “mềm hóa” thành những kiến thức gần gũi, thiết thực như: tác hại về thần kinh của ma túy đá; bác bỏ suy nghĩ “dùng ma túy để chống mệt mỏi khi đi biển”; nhắc nhở ngư dân nâng cao cảnh giác trước các thủ đoạn rủ rê, dụ dỗ của tội phạm, tệ nạn xã hội.
Bên cạnh đó, cơ quan chức năng phổ biến các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), ranh giới vùng biển Việt Nam, các quy định bắt buộc khi làm thủ tục xuất, nhập bến. Đồng thời hướng dẫn kỹ năng xử lý tình huống khi gặp thời tiết xấu, cách thức giữ liên lạc thông suốt với lực lượng chức năng khi xảy ra sự cố hoặc phát hiện các phương tiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật trên biển.
Ông Vũ Văn Anh, một ngư phủ lâu năm trên vùng biển Gành Hào, tỉnh Cà Mau chia sẻ: “Sự an toàn của mỗi chuyến biển không chỉ nằm ở thời tiết hay con sóng, mà nằm ở chính sự tỉnh táo của từng người lao động trên tàu. Mỗi thuyền viên kiên quyết nói “không” với ma túy là đang tự bảo vệ mạng sống của bản thân và giữ gìn mái ấm gia đình ở đất liền”.
Sự chân thành, gần gũi, lời lẽ giải thích hợp tình hợp lý của Công an, Biên phòng đã nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình từ phía bà con. Các chủ tàu, tài công và ngư dân tự nguyện đặt bút ký cam kết: “Không vi phạm pháp luật về ma túy, không chứa chấp và kiên quyết từ chối sử dụng lao động nghiện ma túy”.
Vững tin vươn khơi bám biển
Công tác rà soát, kiểm tra chất ma túy không đơn thuần là một đợt kiểm tra hành chính mà còn là chiến lược mang tính căn cơ nhằm kiến tạo một môi trường lao động an toàn, văn minh trên biển. Ma túy trên tàu cá không chỉ phá hủy sức khỏe người lao động mà còn đe dọa trực tiếp đến tài sản của chủ tàu và tính mạng của tất cả lao động trên con tàu giữa khơi xa.
Một phút ảo giác của thuyền viên do ngáo đá có thể dẫn đến chìm tàu hoặc tai nạn lao động nghiêm trọng. Do đó, việc cơ Công an, Bộ đội Biên phòng tỉnh siết chặt kiểm tra, gắn trách nhiệm của chủ tàu trong khâu tuyển dụng “Nói không với thuyền viên nghiện ma túy”, chính là giải pháp bảo vệ tài sản và tính mạng cho chính chủ phương tiện.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa Công an và Bộ đội Biên phòng tỉnh Cà Mau đã, đang tạo nên một “Lá chắn thép” vững chắc tại cửa biển. Với cách làm “đi từng bến, đến từng tàu”, kết hợp hài hòa giữa tuyên truyền, nâng cao nhận thức chủ phương tiện, thuyền viên và kiểm tra, rà soát, xử lý nghiêm vi phạm; không chỉ giúp giữ sạch địa bàn, đẩy lùi tệ nạn ma túy mà còn củng cố vững chắc thế trận ANND, thế trận QPTD trên biển.
