Kỹ năng sống sót

Ở phương Tây, giáo dục gia đình và nhà trường đặc biệt quan tâm đến việc rèn luyện các kỹ năng sống sót cho trẻ nhỏ. Việc bảo toàn mạng sống của mình, những ứng biến khôn ngoan để sống sót trong những hoàn cảnh ngặt nghèo, khắc nghiệt, trong những sự cố bất ngờ là kỹ năng quan trọng bậc nhất, thậm chí còn quan trọng hơn cả việc học kiến thức. Nhận thức về sự quý giá của cuộc sống, về giá trị của bản thân và sự tồn tại tối thượng của bản thân là nhận thức đầu tiên, rường cột để từ đó một đứa trẻ hiểu biết những giá trị khác xung quanh mình.

Nhân câu chuyện vụ thảm sát 6 người ở Bình Phước vừa xảy ra, một nỗi đau bàng hoàng của toàn xã hội, chợt suy ngẫm về vấn đề kỹ năng sống sót. Tất nhiên mọi điều đều quá muộn rồi. 6 con người vô tội đã vĩnh viễn bị tước đoạt mạng sống.

Bi kịch buồn đau xót xa đó nếu có để lại một chút gì hữu ích, có chăng là lời nhắc nhở mỗi chúng ta, rằng mỗi cá nhân cần phải trang bị những kiến thức, hiểu biết gì để mỗi khi gặp tình huống hiểm nguy cận kề, chúng ta có thể bình tĩnh ứng xử, có những kỹ năng xử lý tốt để giành được nhiều nhất khả năng sống sót.

Trên mạng xã hội, trên báo chí, rất nhiều người đã bày tỏ niềm tiếc nuối vô hạn trước thảm án này. Tiếc bởi những sơ hở không đáng có của gia đình nạn nhân, vô tình đã tạo điều kiện dễ dàng cho kẻ phạm tội gây án. Một gia đình đẳng cấp, làm ăn thành đạt, giàu có, nhưng họ lại có phần xem nhẹ những giải pháp, những kỹ năng tối thiểu để bảo vệ thành quả lao động của mình cũng như sự an toàn mạng sống cho các thành viên trong gia đình mình.

Những kỹ năng sống sót cần được dạy cho trẻ em từ khi còn rất nhỏ.
Những kỹ năng sống sót cần được dạy cho trẻ em từ khi còn rất nhỏ.

Rất nhiều quy tắc sống còn bị bỏ qua, cho thấy chủ nhà đã chưa nhìn nhận chuẩn xác về giá trị bản thân. Và câu chuyện đau lòng xảy ra thật là đáng tiếc. Ở phương Tây, và ở rất nhiều gia đình Việt Nam hiện nay, đặc biệt những gia đình trung lưu trở nên, có của ăn của để, có tài sản lớn, người ta thường trang bị nhiều kỹ thuật, kỹ năng cảnh giác tội phạm, đề phòng những bất trắc có thể xảy ra. Chẳng hạn như việc gắn camera xung quanh ngôi nhà của mình. Gắn thiết bị báo động tự động khi có người lạ đến gần khu vực nhà ở của mình.

Phòng ngủ của mỗi thành viên cũng thường gắn báo động tự động. Nhất là phòng ngủ của chủ nhà thường có camera giấu kín, chốt chặn bên trong. Bình xịt hơi cay là thứ thường có trong mỗi gia đình, thậm chí trong túi của những phụ nữ khi đi ngoài đường. Khi bị kẻ lạ mặt tấn công, sàm sỡ chẳng hạn thì nó là phương tiện hỗ trợ cực kỳ hiệu quả, tạm thời khống chế được kẻ gian và tăng cơ hội thoát thân, sống sót của người gặp nạn.

Quay lại câu chuyện vụ án ở Bình Phước, thật sự rất xót xa, đáng tiếc. Giá như chủ nhà tự trang bị cho gia đình mình những phương tiện có tính chất bảo vệ sự an toàn của gia chủ và các thành viên trong gia đình như camera, chuông báo động, bình xịt cay, cửa chống trộm tốt và hệ thống hơn thì khả năng sống sót của họ sẽ nhiều hơn.

Tuy nhiên, máy móc chỉ là một vấn đề, quan trọng là kỹ năng ứng xử của mỗi cá nhân trước hiểm nguy, để giành lấy nhiều nhất có thể cơ hội sống sót. Gia đình nạn nhân trong vụ án này, và chắc chắn là rất nhiều gia đình người Việt chúng ta chưa thực sự quan tâm đến những kỹ năng quan trọng này.

Cha mẹ không tự trang bị cho mình những kỹ năng cơ bản để có thể bảo vệ tốt nhất tài sản gia đình cũng như tính mạng các thành viên trong gia đình. Bọn trẻ cũng không được dạy từ nhỏ các kỹ năng đó, để có một thói quen tốt, một phản ứng tự vệ tốt tự cứu mình khi gặp hiểm nguy.

Vì sao ở các nước phương Tây, trong giáo dục họ rất quan trọng việc đào tạo các kỹ năng cho trẻ em. Giáo dục thể chất cực kỳ được xem trọng. Trẻ em phải biết bơi từ rất sớm. Trong các giờ học thể chất, nhiều tình huống khó khăn được đặt ra để thử thách trí thông minh, kỹ năng mềm dẻo của một đứa trẻ để thoát khỏi tình huống đó. Thực chất câu chuyện giáo dục kỹ năng thoát hiểm là việc dạy cho đứa trẻ hiểu được sự quý giá của cuộc sống mình đang mang, đang có.

Vụ án ở Bình Phước là một nỗi đau. Không ai được quyền khai thác nỗi đau đó. Các nạn nhân đã yên nghỉ. Và mọi so sánh đều khập khiễng vì cuộc sống vốn phức tạp, mỗi câu chuyện đều chứa những zíc zắc phía trong của nó, không thể soi chiếu đơn thuần bằng lý trí. Nhưng thật lòng một người làm giáo dục như tôi chỉ muốn nhấn mạnh nhiều hơn về câu chuyện làm thế nào mỗi cá nhân có thể có khả năng sống sót nhiều hơn khi gặp nghịch cảnh.

Toàn xã hội nói chung và ngành giáo dục cũng như mỗi gia đình cần phải suy ngẫm nhiều hơn về câu chuyện kỹ năng sống sót này. Chúng ta hiểu rằng có những tai họa không thể lường trước, nhưng bằng những kỹ năng tốt, chúng ta có thể giảm thiểu được sự nguy hại của nó.

TS. Nguyễn Mai Phương

Các tin khác

Mặt trái của ngành phá dỡ tàu biển

Mặt trái của ngành phá dỡ tàu biển

Trong một bản báo cáo gần đây, Tổ chức Lao động thế giới (ILO) đã có những đánh giá về ngành phá dỡ tàu biển như sau: "Ngành công nghiệp phá dỡ tàu biển hiện là một trong những "thủ phạm" gây tai nạn lao động và ô nhiễm môi trường lớn trên thế giới…
Chuyện của những "hiệp sĩ" giải cứu xe hỏng trong đêm

Chuyện của những "hiệp sĩ" giải cứu xe hỏng trong đêm

Đêm nào cũng vậy, từ 21h các thành viên của Đội Cứu hộ SOS Thuỷ Nguyên (Hải Phòng) lại lên đường đến với những chiếc xe chẳng may gặp sự cố. Dù ngoài trời rét căm căm hay mưa phùn gió bấc, họ cũng không bỏ cuộc. Bởi phương châm của nhóm là mong ai cũng được về nhà an toàn…
Ecetera Nguyễn và đường về tổ quốc

Ecetera Nguyễn và đường về tổ quốc

Một ngày cách nay chừng 5 năm, chồng tôi - phóng viên Đài Phát thanh - truyền hình Quảng Bình nói rằng: “Chúng ta sắp có một người bạn đặc biệt đến chơi!”. Tôi cười thôi và không có ý kiến gì. Với chồng tôi, những người bạn anh ấy mời đến nhà bao giờ chả đặc biệt và... thường xuyên như thế.
Đừng đùa

Đừng đùa

Chỉ nói giỡn nhau mà mất mạng là chuyện có thật. Qua vài câu cà khịa là anh em đã "xách dao bầu nói chuyện". Chuyện gì cũng có đầu có mối, những dòng tin trở thành truyện siêu ngắn:
Kiện cha mẹ vì mình “bị“ sinh ra

Kiện cha mẹ vì mình “bị“ sinh ra

Khi cảm thấy bất công hoặc gặp một chuyện khó xử lí bằng thỏa thuận cá nhân thì mọi người thường làm đơn kiện lên toà án, nhờ pháp luật giải quyết. Có rất nhiều vụ kiện kì quặc trên thế giới mà khi chúng ta biết đến phải cảm thấy khó hiểu về nó.
Những huyền tích làng

Những huyền tích làng

Các cụ trong làng tôi nói rằng, theo phong thủy, thì cư dân sống quanh khu vực có những ngọn núi hình con rùa thường sẽ trường thọ, vì rùa là một trong tứ linh theo quan niệm tín ngưỡng của người phương Đông. Một số loài rùa tuổi càng cao thì… càng to ra. Nghĩa là từ lúc ra đời cho đến lúc chết đi, chúng chỉ phát triển kích thước cơ thể, còn mặt thì vẫn… trẻ măng. Điểm chung của loài rùa là chúng sống rất thọ.
Chuyện về một thầy trừ tà đuổi quỷ…

Chuyện về một thầy trừ tà đuổi quỷ…

Hàng trăm con người trên thế giới vẫn khẳng định rằng ngày nào mình cũng gặp gỡ với cái ác tuyệt đối, nhiều người đang gửi gắm cho họ những hoảng hốt, nỗi lo lắng của mình, kể cả tình trạng sức khỏe của người thân. Theo nhiều công trình nghiên cứu thì trong những năm gần đây, số người hoài nghi những người gọi là thầy trừ tà ngày càng đông, vậy mà vẫn tò mò mua những cuốn sách họ viết…
Những đứa trẻ mồ côi lần thứ hai giữa nhịp sống hiện đại

Những đứa trẻ mồ côi lần thứ hai giữa nhịp sống hiện đại

Mỗi năm, nước Anh có khoảng 10 ngàn thanh thiếu niên mồ côi bước vào tuổi trưởng thành. Không phải ai trong số các cô cậu bé này cũng được cha mẹ nuôi yêu thương như con đẻ. Ngày chúng trở thành người lớn, một số đứa trẻ mới thực sự nhận ra mình chỉ là người thừa ở nơi tưởng chừng như mái ấm.
Những chuyến hàng xuyên đêm vào dịp cuối năm

Những chuyến hàng xuyên đêm vào dịp cuối năm

"Nửa đêm ân ái cùng chồng. Nửa đêm về sáng gánh gồng ra đi", câu cửa miệng của dân buôn để nói rằng, những ngày cuối năm, họ hối hả ngược xuôi, buôn đầu sông bán cuối sông. Đó là thời cơ vàng trong năm, cho những chuyến hàng "vét vụ".
Diện tích rừng Amazon ngày càng bị thu hẹp

Diện tích rừng Amazon ngày càng bị thu hẹp

Được coi là “lá phổi xanh” của thế giới và đóng vai trò quan trọng trong công cuộc chống biến đổi khí hậu, Amazon là rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, theo kết quả nghiên cứu do Mạng lưới thông tin môi trường - xã hội tham chiếu địa lý vùng Amazon (RAISG) công bố ngày 8-12, khoảng 8% diện tích rừng Amazon đã bị tàn phá từ năm 2000-2018, lớn hơn cả diện tích lãnh thổ của Tây Ban Nha.
Bài toán khó: chọn phục trang cho nhân vật phim lịch sử

Bài toán khó: chọn phục trang cho nhân vật phim lịch sử

Còn nhớ, năm 2015, đạo diễn Đinh Thái Thụy làm bộ phim “Mỹ nhân” lấy từ ngân sách nhà nước, đã bị dư luận lên tiếng về phục trang trong phim không chuẩn xác, thiếu bản sắc của văn hóa Việt. Nhiều năm qua, trang phục phim lịch sử vẫn liên tục gặp phải những vấn đề sai lệch. Mới đây nhất hai dự án lớn, “Quỳnh dạ nhất thảo” và phim “Kiều” cũng không tránh được những sai sót đáng tiếc đó.
Bản án kỳ lạ cho vụ giết người ở Italy

Bản án kỳ lạ cho vụ giết người ở Italy

Ngày 4-12-2020, Rudy Guede, kẻ bị tuyên án 16 năm tù vào năm 2008 với cáo buộc sát hại nữ sinh đại học người Anh Meredith Kercher, đã được toà án Italy cho phép hoàn thành bản án dưới hình thức lao động công ích thay vì ở tù. Rudy đã bắt đầu lao động công ích tại một thư viện ở thị trấn Lazio. Sau khi thư viện này đóng cửa để phòng chống dịch bệnh COVID-19, hắn trở thành tình nguyện viên cho tổ chức từ thiện Caritas. Đồng thời, hắn cũng chuẩn bị hoàn thành bằng thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử tại Đại học Roma Tre.
Giấc mơ an cư ngày càng xa với nhiều người

Giấc mơ an cư ngày càng xa với nhiều người

Cách đây không lâu, Công ty nghiên cứu bất động sản CBRE đã công bố khảo sát giá nhà tại hai thành phố lớn là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, mức giá nhà trung bình hiện nay lần lượt là 2.500 USD/m2 và 1.500 USD/m2. Trong khi đó, một nghiên cứu của Công ty Nielson mới đây cho thấy có khoảng 80% hộ dân đang sinh sống ở hai thành phố lớn này, có mức thu nhập bình quân hàng tháng chỉ trên dưới 15 triệu đồng (tương đương 700 USD/tháng).
Gió rừng đồi Thung

Gió rừng đồi Thung

Truyền thuyết Mường Sương kể rằng có Nàng Tiên ham chơi thường bay lượn nay đây mai đó. Một ngày, nàng Tiên chợt bắt gặp miền thung trập trùng đồi núi, đồng ruộng tươi tốt, suối chảy róc rách, thác reo cười tung hoa nhũ thạch, không khí mát mẻ trong trẻo y như trên thiên giới. Không kiềm giữ được niềm ham thích, Nàng Tiên hạ cánh xuống và ở lại vùng miền đồi….
Những tên làng nghe cứ nhói lòng

Những tên làng nghe cứ nhói lòng

Lại chuyện lụt. Nghe mãi, buồn thêm buồn. Nhưng không nói chuyện lụt thì chẳng biết nói chuyện chi. Vì từ bữa đến nay đã hơn tháng mà tất cả vẫn còn ngổn ngang đổ vỡ. Đi từ Lệ Thủy về Quảng Ninh, từ Quảng Ninh lên Minh Hóa, tôi đã gặp những ngôi làng vốn quen nay trở nên lạ lẫm trong bàng hoàng, đau xót. Những ngôi làng xưa xắc mang vẻ đẹp thân gần bỗng dưng bị lụt đổi tên. Ngay cả người làng cũng gọi làng mình bằng cái tên mới.
Lòng tự trọng bị tổn thương

Lòng tự trọng bị tổn thương

Vụ nữ sinh An Giang tự tử hôm 30-11 vì cách hành xử của nhà trường cho thấy tầm quan trọng của ứng xử giữa nhà trường và học sinh, sai một ly đi một dặm. May mắn là nữ sinh được cứu kịp thời.
Người đi nói xấu xấu hơn người bị nói xấu

Người đi nói xấu xấu hơn người bị nói xấu

Điều lạ lùng là người ta không chỉ nói xấu kẻ người ta ghét/ đố kỵ, con người có xu hướng nói xấu ngay cả người thân, gần gũi với mình nhất. Trong đó, phụ nữ ưa thích nói xấu hơn đàn ông, phổ biến nhất vẫn là vợ nói xấu chồng...
Nói xấu chồng!...

Nói xấu chồng!...

Gia đình là tế bào của xã hội. Bất kỳ ai cũng có thể dễ dàng nói lên câu ấy, nhưng để có một tế bào khỏe, một gia đình, xã hội tốt đẹp, người ta cần sự cố gắng, từ nhiều phía. Bài viết này của chúng tôi đề cập đến một khía cạnh đang diễn ra trong đời sống hiện nay đó là hiện tượng vợ chồng nói xấu nhau, gây nên những năng lượng tiêu cực cho hôn nhân, qua đó ảnh hưởng không nhỏ đến trạng thái lành mạnh, gắn kết của gia đình, xã hội.
Ngồi học… trên ngọn cây

Ngồi học… trên ngọn cây

Giáo dục là nhân tố quan trọng, hết sức cần thiết của mỗi quốc gia và con đường dẫn đến tri thức của sự giáo dục rất dài phải có sự kiên trì nỗ lực mới có thành quả.