Ngôi mộ tập thể này được phát hiện tại một nghĩa trang ở phía tây bắc thị trấn Dabeiba (Antioquia, Colombia). Đây là nơi đã chôn vùi 50 mạng người, trong đó có nhiều nạn nhân còn chưa đến tuổi thành niên và người khuyết tật.
Ngôi mộ tập thể này được Cơ quan đàm phán hòa bình (The Special Jurisdiction for Peace – JEP) phát hiện. JEP được thành lập theo thỏa thuận hòa bình hồi năm 2016 để truy tố các cựu thành viên của Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia FARC và các nhà lãnh đạo quân sự Colombia. Cả hai bên đều bị cáo buộc phạm tội ác chiến tranh và chống lại loài người vì trận nội chiến kéo dài từ năm 1964 đến tận năm 2016.
 |
| Ảnh chụp từ trên cao của nghĩa trang Las Mercedes ở Dabeiba, nơi JEP tìm kiếm các nạn nhân bị thảm sát. |
Các nhà điều tra tin rằng những người ngã xuống trong hố sâu này đều là thường dân. Trong cuộc nội chiến giữa Chính phủ Colombia và Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC), những dân thường này đã bị giết chết rồi vứt xác tại nghĩa trang Las Mercedes, thuộc tỉnh Antioquia.
Trong thông cáo chính thức, JEP cho hay: “Có tới 50 người dân tử nạn trong cuộc nội chiến được chôn trong nghĩa trang ở Dabeiba”. Những người này đều là cư dân thành phố Medellin, độ tuổi từ 15 đến 56, một số nạn nhân là người khuyết tật.
 |
| Cơ quan chức năng tiến hành thăm dò tại nghĩa trang Las Mercedes ở Dabeiba sau khi phát hiện ngôi mộ tập thể. |
Cuộc khai quật được tiến hành từ ngày 9-12 và cho đến nay, 7 thi thể trong ngôi mộ tập thể đã được phục hồi hoàn chỉnh trong khi cơ quan chức năng đang tìm và ghép các bộ phận để trả lại thi thể toàn vẹn cho các nạn nhân còn lại. Thông tin về ngày và nguyên nhân tử vong của những người trong ngôi mộ này vẫn chưa rõ.
Cuộc điều tra trên diện rộng chỉ bắt đầu khi một cựu sĩ quan Quân đội Colombia cho biết họ có thông tin về những người dân bị sát hại trong cuộc nội chiến và ẩn tình đằng sau đó. Tính đến nay, các công tố viên Colombia đã điều tra 5.000 trường hợp người dân bị thảm sát có liên quan đến 1.500 sĩ quan quân đội tại ngũ trong khoảng thời gian từ năm 1988 đến 2014. Có nhiều người đã bị kết tội, song đa phần là binh lính và sĩ quan có quân hàm thấp. Những người có địa vị cao, tức kẻ trực tiếp ra lệnh giết người, vẫn không bị ảnh hưởng.
Được biết, Dabeiba là một trong những khu vực bị tàn phá nặng nề nhất bởi nội chiến, khi FARC và quân đội liên tục đấu đá nhau để giành quyền kiểm soát nơi này. FARC và chính phủ Colombia đã ký hiệp ước hòa bình vào năm 2016, chấm dứt nhiều thập kỷ nhấn chìm đất nước trong bạo lực. Song, hậu quả của việc này là quân đội không còn cơ hội giám sát chặt chẽ hoạt động của các băng đảng ma túy Colombia.
 |
| Nỗ lực tìm kiếm và khai quật các thi thể trong nghĩa trang Las Mercedes ở Dabeiba. |
Con số 50 thi thể trong ngôi mộ tập thể này khiến nó trở thành một trong những vụ thảm sát lớn nhất từ trước đến nay của các lực lượng vũ trang.
Cuộc nội chiến kéo dài 5 thập kỷ ở Colombia giữa các nhóm du kích, quân đội cánh hữu, các băng đảng ma túy và quân đội đã giết chết hơn 260.000 người và khiến hàng triệu người phải di cư. Số liệu về số người “mất tích” rất khác nhau, nhưng được cho là lên đến hàng chục ngàn.
