Theo lãnh đạo Phòng An ninh kinh tế, Công an TP Hà Nội, trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các hoạt động hợp tác giáo dục, trao đổi học sinh, sinh viên, nghiên cứu khoa học, cấp học bổng và du học ngày càng phát triển, mở ra nhiều cơ hội học tập, nâng cao trình độ cho người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Tuy nhiên, lợi dụng nhu cầu chính đáng này, các đối tượng xấu đang gia tăng hoạt động trên không gian mạng, sử dụng nhiều thủ đoạn giả danh nhà trường, tổ chức giáo dục, chương trình học bổng hoặc đơn vị tư vấn du học để tiếp cận, tạo lòng tin, chiếm đoạt tài sản và thu thập thông tin cá nhân.
Cảnh giác với những lời mời “học bổng toàn phần”
Một trong những thủ đoạn phổ biến là tạo lập website, fanpage, tài khoản mạng xã hội hoặc nhóm trao đổi trực tuyến giả mạo trường đại học, tổ chức giáo dục, đơn vị tư vấn du học có uy tín. Các đối tượng sao chép tên gọi, hình ảnh, logo, thông tin giới thiệu để tạo cảm giác chuyên nghiệp, đáng tin cậy.
Sau đó, đối tượng đưa ra những lời quảng cáo hấp dẫn như “học bổng toàn phần”, “không cần thi”, “chi phí thấp”, “chỉ dành cho một số ứng viên đặc biệt” hoặc “cơ hội cuối cùng”. Khi nạn nhân quan tâm, đối tượng từng bước tạo dựng lòng tin, gửi thư mời, giấy báo trúng tuyển, tài liệu hoặc thông báo giả mạo rồi yêu cầu nộp phí xét duyệt, phí giữ suất, phí xác nhận học bổng, phí visa, bảo hiểm hoặc tiền đặt cọc.
Đáng chú ý, các đối tượng thường tạo áp lực về thời gian với những thông báo như “phải xác nhận ngay”, “nếu không chuyển khoản sẽ mất suất”, khiến nạn nhân mất bình tĩnh, không kịp kiểm chứng thông tin.
Không để lộ thông tin cá nhân qua hồ sơ học tập
Ngoài mục đích chiếm đoạt tiền, các đối tượng còn có thể lợi dụng quá trình đăng ký học bổng, du học để thu thập dữ liệu cá nhân như họ tên, ngày sinh, địa chỉ, số điện thoại, bảng điểm, chứng chỉ ngoại ngữ, căn cước, hộ chiếu, tài khoản ngân hàng và các tài liệu liên quan.
Những thông tin này nếu rơi vào tay đối tượng xấu có thể bị sử dụng để giả danh, thực hiện các kịch bản lừa đảo khác hoặc tiếp tục tiếp cận nạn nhân bằng những dữ liệu đã thu thập.
Công an TP Hà Nội khuyến cáo người dân tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã xác thực, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc các dữ liệu cá nhân quan trọng cho những cá nhân, tổ chức chưa được xác minh. Đồng thời, cần thận trọng với các đường link yêu cầu “xác nhận học bổng”, “hoàn thiện hồ sơ”, “kiểm tra kết quả”, “đặt lịch phỏng vấn”; không tải ứng dụng hoặc cài đặt phần mềm theo hướng dẫn của tài khoản không rõ nguồn gốc.
Thực hiện nguyên tắc “3 kiểm tra – 3 không”
Để chủ động phòng ngừa lừa đảo, người dân cần thực hiện nguyên tắc “3 kiểm tra – 3 không”.
“3 kiểm tra” gồm: kiểm tra đơn vị tổ chức; kiểm tra chương trình, điều kiện tham gia; kiểm tra thông tin tài chính, tài khoản nhận tiền và phương thức thanh toán.
“3 không” gồm: không chuyển tiền khi chưa xác minh; không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản, mật khẩu, mã OTP cho người chưa được kiểm chứng; không truy cập đường link, tải ứng dụng hoặc thực hiện yêu cầu bất thường từ các tài khoản không rõ nguồn gốc.
Đặc biệt, thông tin càng hấp dẫn, yêu cầu càng gấp thì càng cần bình tĩnh kiểm tra. Không để tâm lý “sợ mất suất”, “sợ mất học bổng” khiến bản thân bỏ qua các bước xác minh cần thiết.
Gia đình và nhà trường cùng chủ động phòng ngừa
Các cơ sở giáo dục cần công khai thông tin về chương trình học bổng, hợp tác quốc tế trên các kênh chính thức; thường xuyên hướng dẫn học sinh, sinh viên kỹ năng nhận diện lừa đảo và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Gia đình cần đồng hành cùng con em khi nhận được thông báo về học bổng, du học hoặc chương trình hợp tác có yêu cầu tài chính; không vội chuyển tiền theo đề nghị từ số điện thoại hoặc tài khoản mạng xã hội chưa được xác minh mà cần liên hệ trực tiếp với nhà trường, tổ chức liên quan để kiểm chứng.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, người dân cần dừng giao dịch, không tiếp tục chuyển tiền; lưu giữ tin nhắn, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, đường link, hình ảnh, chứng từ giao dịch và thông báo ngay cho cơ quan Công an để được hướng dẫn, xử lý theo quy định.
