Nói đến bang Bavaria phía cực Nam nước Ðức, những người yêu thể thao thường nghĩ đến đội bóng lừng danh Bayern Munich; người đam mê ô tô liên tưởng các hãng nổi tiếng như BMW ở Munich, Audi ở Ingoldstadt - nơi có dòng sông Danube thơ mộng lững lờ trôi; người đam mê ẩm thực mong ước một lần đến Lễ hội bia tháng Mười (Oktoberfest) lớn nhất thế giới; người có sở thích du lịch, tìm hiểu văn hóa nghệ thuật muốn đến ngôi làng Hohenschwangau - nơi có các lâu đài cổ đã để lại dấu ấn muôn đời trong các tuyệt phẩm phim ảnh, vở Ballet…
1. Khi đến Bavaria, chúng tôi đã khám phá ngôi làng heo hút nằm dưới chân dãy núi Alps nằm bên biên giới Áo lại có sức hút 1,4 triệu du khách trên thế giới mỗi năm.
Lâu đài Hohenschwangau tọa lạc trên ngọn đồi xanh mướt vào nửa đầu thế kỷ 19 trên đống đổ nát của pháo đài thời Trung cổ và cũng là nơi ở mùa hè thời niên thiếu của vị vua lãng mạn và lập dị Ludwig II.
Màu vàng sữa chủ đạo của các tòa nhà đã tạo nên cảm giác ấm cúng, trong các gian phòng là những bức tranh lãng mạn khắc họa trên tường những câu chuyện thần thoại trong lịch sử Đức và các trận chiến thời Trung cổ.
 |
| Lâu đài Neuschwanstein và lâu đài Hohenschwangau. |
Trong sân lâu đài lát đá cổ theo hình vòng xuyến có các đài nước với tượng sư tử và hai đài nước với tượng Thiên nga. Một đài là Thiên nga có nước chảy từ miệng, đài kia là tượng một nông dân mang hai con Thiên nga dưới cánh tay. Biểu tượng Thiên nga là đặc trưng nên dân bản địa gọi là lâu đài Thiên nga. Trong tiếng Đức, Hohenschwangau có nghĩa là “Vùng cao của Thiên Nga”.
Từ lâu đài Thiên nga nhìn xuống thung lũng là nhà hàng, khách sạn, khu bán hàng lưu niệm theo phong cách Đức nối liền những bãi xe ô tô và đồng bằng trải rộng với dòng sông uốn quanh, Nhìn lên núi đá phía trước là lâu đài Neuschwanstein tráng lệ, phía nam là hồ Schwansee thơ mộng, mỗi mùa hè khi vua cha Maximilian đi săn thì hoàng hậu Marie thường đưa hai hoàng tử đi dạo và cho Thiên nga ăn. Tại đó, nhà soạn nhạc vĩ đại người Nga Tchaikovsky đã tìm được xúc cảm cho vở Ballet lừng danh Hồ Thiên Nga (The Swan Lake).
Trong bóng chiều đổ xuống mặt hồ, với điệp trùng rừng cây xanh mờ ảo và núi đá vây quanh, chúng tôi mơ những con Thiên nga trắng muốt đang hóa thành những nàng thiếu nữ xinh đẹp và hình ảnh bà Chúa của bầy Thiên nga - nàng Odette yêu kiều đang kể lại số phận cho hoàng tử Siegfried nghe. Sự độc ác và mưu mẹo thâm hiểm của lão phù thủy Rothbart dẫn đến kết bi kịch cuộc tình giữa hai người.
Với cốt truyện trữ tình, âm nhạc dìu dặt, các đạo diễn và nghệ sĩ múa Ballet nổi tiếng đã làm xao lòng hàng trăm triệu người từ trong suốt dòng chảy hơn trăm năm qua.
Với tính cách mơ mộng bẩm sinh, cộng với không gian sống đầy lãng mạn pha lẫn thần thoại, đây là nơi ảnh hưởng đến quá trình phát triển tính cách của Ludwig II. Khi vua cha mất, ông đã cho lắp đặt những bóng điện lấp lánh trên trần trong phòng ở của mình để “cạnh tranh với các vì sao”. Ý tưởng sống cách biệt đời thường đã thôi thúc ông xây dựng lâu đài Neuschwanstein trên đỉnh ngọn núi đá gần đó.
2. Lâu đài Neuschwanstein (New Swan Stone - Thiên nga đá mới) xây dựng năm 1869 trên đỉnh ngọn núi đá, phía trên tàn tích của hai pháo đài thời Trung cổ. Ludwig II sống độc thân, lãng mạn, lập dị, thậm chí lịch sử còn mô tả ông tựa như “vua điên”, muốn xây một lâu đài để sống cách biệt đời thường.
Kết cấu lâu đài không đối xứng, có nhiều bậc với các sân lát đá cổ theo hình vòng xuyến. Nhà vua đặt hàng xây dựng theo phong cách lâu đài hiệp sĩ thời Trung cổ và trang hoàng bên trong bằng các bức tranh tường mô tả thế giới truyện thần thoại của nhà viết kịch Opera nổi tiếng Richard Wagner mà ông hâm mộ.
Trên cung đường nhựa uốn cong qua cánh rừng dẫn lên lâu đài, những đoàn du khách đi bộ nối nhau hay thong dong trên những chiếc xe hai con ngựa kéo chở mỗi chuyến 12 người. Vài con thú cưng được một số gia đình ưu ái dẫn theo cùng những em bé vài tháng tuổi nằm trên các xe đẩy.
Với hai màu vàng, đỏ đặc trưng, tòa nhà đầu cổng có hai tháp bậc thang bên sườn, tầng trên bao phủ bằng một đầu hồi có bậc, tầng sàn dự định làm chuồng ngựa; các tòa nhà lớn nhiều tầng ốp đá với các mái nhà đa dạng, có nhiều tháp canh, cột chống, bao lơn, ống khói và tượng sư tử, hiệp sĩ.
Sau nhiều lần chỉnh sửa phác thảo, lâu đài được xây dựng vòm tròn, bán nguyệt của kiến trúc Roman, hình tháp nhọn của kiến trúc Gothic cùng lối kiến trúc Byzantine phối kết nhau với kiểu cách đa dạng mang dáng dấp cổ khoảng thế kỷ 13 nhưng được trang bị công nghệ mới nhất của thế kỷ 19 từ hệ thống sưởi ấm, cấp nước tự động, điện, điện thoại trong nhà ăn, nhà bếp, nhà tắm, nhà vệ sinh. Thức ăn sau chế biến được chuyển bằng thang máy từ nhà bếp lên phòng ăn bên trên.
Các gian phòng trong lâu đài được trang trí cực kỳ tráng lệ như phòng Thiết triều (Throne Room) gồm hai tầng được thiết kế theo kiểu Byzantine, trên tường là những bức vẽ cảnh thiên thần; phòng Ca sĩ chiếm toàn bộ tầng thứ tư có nhiều nhân vật trong các vở opera được khắc họa trên tường bằng mỹ thuật khảm đá quý, phòng khách, phòng ngủ đều được trang hoàng cực kỳ sang trọng với những hệ thống đèn chùm cao cấp.
Trong lâu đài còn có tầng hầm, hang động nhân tạo đậm chất huyền ảo và khu vườn rất đẹp nằm bên trong cửa kính trượt có tường xây bao quanh. 17 năm sau khi khởi công, lâu đài chỉ mới hoàn thành 14 phòng cũng là thời điểm Ludwig II qua đời.
Từ sân trong lâu đài nhìn về phía Nam là phong cảnh của núi. Trên tháp Chữ nhật cao 45 mét có thể nhìn toàn cảnh dãy Alps ở phía bắc và cây cầu thép Marie nối qua khe núi tạo nên một góc cạnh tuyệt đẹp. Hãng phim hoạt hình nổi tiếng Walt Disney đã chọn Neuschwanstein là hình mẫu của lâu đài trong phim “Nàng công chúa ngủ trong rừng” (Sleeping Beauty).
Tại các công viên giải trí Disneyland trên khắp thế giới, cũng có hình mẫu lâu đài này. Ngay cả logo của Hãng phim Walt Disney cũng có hình ảnh mang dáng dấp lâu đài Neuschwanstein. Kiến trúc và cảnh quan lãng mạn nơi này cũng là điểm quay chính của nhiều bộ phim cổ tích.
3. Theo dự kiến lâu đài Neuschwanstein xây dựng trong 3 năm, nhưng với yêu cầu riêng và quyết tâm của nhà vua, các phác thảo và dự toán được rà soát nhiều lần và xây dựng thêm 3 lâu đài khác nữa bằng tài sản riêng và một phần nguồn trợ cấp của nhà nước Bavaria khiến cho nhà vua kiệt quệ tài chính, vay nợ rất nhiều, nên tháng 6-1886, Chính phủ truất phế và bắt giữ ông. Ba ngày sau đó, cái chết bí ẩn của ông và người giám sát được phát hiện bên bờ nước cạn của hồ Starnberg gần lâu đài Berg.
Trong 17 năm đầu xây dựng, Nhà vua chỉ ngủ trong lâu đài chưa hoàn thiện 11 đêm. Sau khi ông chết, nhiều hạng mục xây lắp đơn giản hơn dự định như Tòa nhà Hiệp sĩ, Tòa nhà của đầy tớ, hoặc hủy bỏ như Ngọn tháp cao ở Trung tâm sân trên, Nhà tắm Hiệp sĩ, Phòng tiệc lớn, Nhà nguyện , Đài nước, Thánh đường Marocco ở dưới Phòng Thiết triều... thêm 6 năm nữa lâu đài mới hoàn thành.
Lịch sử lâu đài Neuschwanstein xây dựng vào thế kỷ 19 nhưng dáng dấp bề ngoài như một lâu đài thời Trung cổ. Nhà vua dự định đặt tên Hohenschwangau, nhưng sau khi ông chết đã được chuyển đổi thành Neuschwanstein với quy mô thiết kế như một sân khấu cho các sản phẩm Opera của Richard Wagner trong khi người này chưa bao giờ đặt chân đến, còn Phòng Thiết triều không kịp hoàn thành đúng hạn để chứa một ngai vàng.
Sinh thời, nhà vua chỉ muốn lâu đài là nơi riêng tư, thiêng liêng, thường dân không thể bước đến, nhưng 6 tuần sau khi ông chết lâu đài đã mở cửa từng phần cho công chúng tham quan, đến nay lâu đài Neuschwanstein tiếp đón hàng ngàn du khách mỗi ngày.
Qua hai cuộc chiến tranh thế giới, các lâu đài không bị hủy hoại bởi vị trí cách biệt. Những ngày cuối của cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai, kho vàng của các ngân hàng Đức cất giấu bên trong lâu đài Neuschwanstein cũ đã được di chuyến bí mật.
Mưu tính của Đức Quốc xã cho nổ tung lâu đài Neuschwanstein để che giấu việc chứa các tác phẩm nghệ thuật của các nước bị chiếm đóng tại đây cũng không thực hiện được. Lâu đài được giao lại nguyên vẹn cho đại diện lực lượng đồng minh và tồn tại nguyên vẹn đến nay.
Trong nhóm 10 lâu đài đẹp nhất thế giới có Neuschwanstein, năm 2007, lâu đài này được công chúng bình chọn là một trong 7 kỳ quan mới của thế giới.
Khi đến Đức, du khách nên dành thời gian tham quan ngôi làng Hohenschwangau và vùng phụ cận để khám phá miền cổ tích với nhiều ấn tượng không thể lãng quên.
