JCPOA sẽ “không chết” dù không có Mỹ

Đó là lời khẳng định của Ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Drian đưa ra ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ không tiếp tục tham gia thỏa thuận hạt nhân Iran, hay còn gọi là Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) mà Tehran và Nhóm P5+1 ký kết năm 2015, và áp đặt trở lại các biện pháp trừng phạt đối với nước Cộng hòa Hồi giáo.

Ngoài Pháp, các đồng minh châu Âu khác của Mỹ và Iran cũng cam kết duy trì JCPOA, dù không có Washington.

Phát biểu ngày 10-5 trên truyền hình quốc gia ARD và Deutsche Welle của Đức, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng, quyết định rút khỏi JCPOA của Mỹ là sai lầm và đó là lý do khiến châu Âu quyết định vẫn theo đuổi thỏa thuận hạt nhân lịch sử này, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của các cường quốc châu Âu trong việc tái khẳng định cam kết của họ với JCPOA.

Theo nhà lãnh đạo Pháp, quyết định này của châu Âu giúp ngăn chặn Iran tái khởi động ngay lập tức các hoạt động hạt nhân, đồng thời tránh gây căng thẳng leo thang trong khu vực. Ông nhấn mạnh điều quan trọng nhất là duy trì sự ổn định và hòa bình ở khu vực Trung Đông và Trung Cận Đông. 

Một người dân tại Thủ đô Tehran theo dõi Tổng thống Mỹ tuyên bố rút khỏi JCPOA. Ảnh: Reuters.
Một người dân tại Thủ đô Tehran theo dõi Tổng thống Mỹ tuyên bố rút khỏi JCPOA. Ảnh: Reuters.

Trước đó, Tổng thống Emmanuel đã thực hiện cuộc điện đàm với người đồng cấp Iran Hassan Rouhani. Hai nhà lãnh đạo đã nhất trí theo đuổi nỗ lực chung với tất cả các quốc gia liên quan với mục tiêu tiếp tục thực thi JCPOA và duy trì ổn định khu vực.

Tổng thống Pháp đã hối thúc người đồng cấp Iran tôn trọng sự toàn vẹn của thỏa thuận JCPOA, bất chấp việc Mỹ quyết định rút khỏi thỏa thuận này.

Ngoài ra, ông Macron cũng khẳng định với Tổng thống Rouhani về mong muốn của Paris duy trì sự tồn tại của JCPOA và hối thúc Tehran thực hiện điều tương tự. 

Cùng ngày, Thủ tướng Đức Angela Merkel nhấn mạnh Berlin cam kết tiếp tục duy trì thỏa thuận và sẽ nỗ lực hết sức để Iran vẫn tuân thủ trách nhiệm theo những cam kết đã ký.

Theo Thủ tướng Merkel, Đức, Pháp và Anh rất “quan ngại” và “lấy làm tiếc” về quyết định của Mỹ đối với một thỏa thuận đạt được sau tiến trình đàm phán tốn rất nhiều công sức. 

Nhà lãnh đạo Đức cũng cảnh báo JCPOA là “một trụ cột quan trọng không thể nghi ngờ”, rằng quyết định của người đứng đầu Nhà Trắng cũng cho thấy châu Âu cần phải tự đảm trách nhiều trách nhiệm hơn về chính sách an ninh và đối ngoại trong tương lai.

Theo đánh giá của các nhà ngoại giao và chính khách châu Âu thuộc Mạng lưới Lãnh đạo châu Âu, quyết định rút khỏi JCPOA của Mỹ đồng nghĩa với việc “tự bắn vào chân mình”.

Dựa trên tình hình thực tế, quyết định trên đã, đang và sẽ tạo thêm khoảng cách giữa Washington và các đồng minh tại châu Âu. Các nhà lãnh đạo Anh, Pháp, Đức đã đồng loạt khẳng định sẽ trung thành với JCPOA bất chấp quyết định của ông Donald Trump.

Trong tuyên bố hôm 9-5, Tổng thống Mỹ thể hiện chủ ý muốn mở thời kỳ ngoại giao mới với Iran. Thế nhưng, nhiều chuyên gia vẫn băn khoăn về việc liệu ông Donald Trump có đạt được thành quả tốt hơn người tiền nhiệm Barack Obama hay không.

Chuyên gia Nicholas Miller tại Đại học Dartmouth (Mỹ) nhận định phải mất 30 năm sử dụng ngoại giao và nhiều nhân tố khác để Iran “gật đầu” với JCPOA và hạn chế chương trình hạt nhân. Nếu cố gắng để đạt được thỏa thuận tốt hơn mà thiếu những điều kiện thuận lợi thì sẽ chỉ là kết quả viển vông. 

Chưa hết, quyết định của Mỹ còn khiến nền kinh tế nước này chịu tác động không hề nhỏ. Sản lượng khai thác dầu của Iran nhiều khả năng giảm dẫn đến giá “vàng đen” tăng.

Trong khi đó, sản lượng dầu thô trên toàn thế giới trong thời gian qua vốn đã giảm do bất ổn tại Venezuela, tình hình mất cân bằng địa chính trị ở Trung Đông và Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) chủ trương cắt giảm sản lượng khai thác.

Các công ty năng lượng của Mỹ có khả năng “gồng mình” để bù đắp cho thiếu hụt nguồn cung dầu mỏ nhưng cũng phải đối mặt với nhiều thách thức riêng như thiếu nhân sự, cơ sở hạ tầng… 

Từ đó, người tiêu dùng Mỹ sẽ dễ dàng nhận ra tác động với ví tiền của họ. Đây đồng thời cũng là một thách thức địa chính trị và kinh tế mới đối với Tổng thống Donald Trump.

Nhiều nhà quan sát nhận định thông qua quyết định này, Mỹ muốn gửi thông điệp cứng rắn tới CHDCND Triều Tiên trước thềm Thượng đỉnh Mỹ-Triều, rằng Washington sẽ không chấp nhận một thỏa thuận hạt nhân không phù hợp với mục tiêu của nước này. Tuy nhiên, khi JCPOA đổ vỡ, thì cũng chả có hi vọng đạt được một giải pháp ngoại giao cho vấn đề hạt nhân Triều Tiên.

Bình Nhưỡng sẽ xem thất bại trong thỏa thuận hạt nhân này là bằng chứng cho thấy Mỹ là người không đáng tin, ngay cả khi họ đặt tên mình lên một thỏa thuận quốc tế. Nhìn từ Bình Nhưỡng, cách duy nhất để răn đe Mỹ luôn là xây dựng năng lực hạt nhân có thể tấn công hoặc đáp trả mạnh mẽ.

Giờ đây, Nhà lãnh đạo Kim Jong-un cảm thấy sự không khoan nhượng của mình đã được chứng minh và càng tin chương trình hạt nhân của mình sẽ là chìa khóa quyết định sự sống còn của chế độ.

Những bài học được rút ra từ số phận của nhiều nhà lãnh đạo Trung Đông như Tổng thống Iraq Saddam Hussein hay nhà lãnh đạo Libya Muammer Gaddafi – những người cũng từng có tham vọng theo đuổi hạt nhân, có lẽ đã giúp Nhà lãnh đạo Triều Tiên tin rằng, vũ khí hạt nhân sẽ giúp ông tránh được số phận tương tự.

Bên cạnh đó, việc người đứng đầu Nhà Trắng phủ nhận JCPOA, vô hình trung ông đang củng cố niềm tin của nhà lãnh đạo Triều Tiên rằng, rất đáng để đặt cược vào vũ khí hạt nhân.

Nhiều quan chức quân sự về hưu của Mỹ cảnh báo quyết định của người đứng đầu Nhà Trắng không chỉ gây ra một cuộc khủng hoảng mới ở Trung Đông, mà còn làm leo thang hơn nữa căng thẳng hạt nhân với Triều Tiên và làm phức tạp thêm chiến dịch quân sự kéo dài nhiều năm qua của Mỹ tại Afghanistan. Các quan chức này nhấn mạnh, đây không phải là diễn biến tích cực đối với nước Mỹ hay thế giới.

Khổng Hà (tổng hợp)

Các tin khác

SpaceX lần đầu thu hồi thành công tàu Starship từ quỹ đạo

SpaceX lần đầu thu hồi thành công tàu Starship từ quỹ đạo

Tàu vũ trụ Starship của SpaceX hôm 14/11 (giờ địa phương) đã trở về thành công địa điểm phóng tại bang Texas (Mỹ) sau hơn 22 giờ hoạt động trên quỹ đạo, đánh dấu lần đầu tiên tầng trên của hệ thống tên lửa này được thu hồi bằng cánh tay cơ khí tại tháp phóng.

Italia phạt Meta 805 triệu euro vì truy cập ảnh người dùng trái phép

Italia phạt Meta 805 triệu euro vì truy cập ảnh người dùng trái phép

Cơ quan bảo vệ dữ liệu Italia ngày 14/11 quyết định phạt tập đoàn Meta 805 triệu euro (khoảng 887 triệu USD) vì truy cập ảnh và video trên điện thoại của người dùng Facebook mà không có sự đồng ý cụ thể. Khoảng 20 triệu người dùng Android tại nước này được cho là bị ảnh hưởng.

Mỹ khôi phục hoạt động bay, họp báo nêu nguyên nhân sự cố

Mỹ khôi phục hoạt động bay, họp báo nêu nguyên nhân sự cố

Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã dỡ bỏ lệnh đình chỉ cất cánh trên toàn quốc sau hơn 4 giờ gián đoạn do sự cố liên lạc tại các trung tâm kiểm soát không lưu. Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy họp báo tại Nhà Trắng để lý giải nguyên nhân vụ việc. 

Mỹ đình chỉ hoạt động cất cánh trên toàn quốc

Mỹ đình chỉ hoạt động cất cánh trên toàn quốc

Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) hôm 13/11 ra lệnh tạm dừng toàn bộ các chuyến bay khởi hành trên phạm vi cả nước do sự cố nghiêm trọng trong hệ thống liên lạc kiểm soát không lưu. Sự cố khiến gần 11.000 chuyến bay bị hoãn hoặc hủy, gây gián đoạn hoạt động hàng không trên diện rộng.

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Sập diện rộng, nhiều dịch vụ Microsoft tê liệt

Hàng loạt dịch vụ cốt lõi của Microsoft như Outlook, Teams và Copilot đã gặp sự cố gián đoạn nghiêm trọng kéo dài từ Mỹ sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong ngày 13/11, khiến hoạt động của nhiều cơ quan chính phủ và tập đoàn lớn bị ảnh hưởng nặng nề.

Nga đồng ý để châu Âu tham gia đàm phán hòa bình Ukraine

Nga đồng ý để châu Âu tham gia đàm phán hòa bình Ukraine

Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 12/11 đã đồng ý để các đại diện châu Âu tham gia vòng đàm phán hòa bình tiếp theo về Ukraine, theo lời đặc phái viên Mỹ. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Nga yêu cầu Washington phải làm rõ với các đồng minh châu Âu xem họ thực sự muốn "hòa bình hay chiến tranh" tại Ukraine.

Xả súng gần Nhà Trắng khiến nhiều người thương vong

Xả súng gần Nhà Trắng khiến nhiều người thương vong

Một kẻ đã nổ súng tại một phòng tập thể dục ở khu vực sầm uất của thủ đô Washington, D.C. (Mỹ) ngày 12/11 (giờ địa phương), khiến một người thiệt mạng và bốn người khác bị thương, trước khi cố thủ trong căn hộ riêng và tự sát.

CEO Nvidia bất ngờ từ chức

CEO Nvidia bất ngờ từ chức

Ông Jensen Huang đã từ chức Tổng Giám đốc điều hành (CEO) Nvidia, có hiệu lực ngay lập tức, sau khi xuất hiện thông tin về mối quan hệ giữa ông và một người bị nghi là điệp viên Trung Quốc.

Đại sứ Nga tại Mỹ qua đời sau hơn một năm nhậm chức

Đại sứ Nga tại Mỹ qua đời sau hơn một năm nhậm chức

Trong thông báo chính thức, Bộ Ngoại giao Nga bày tỏ tiếc thương trước sự ra đi của Đại sứ Darchiev, đánh giá ông là một nhà ngoại giao xuất sắc, nhà lãnh đạo giàu kinh nghiệm và chuyên gia am hiểu sâu sắc các vấn đề liên quan đến Mỹ.