Nghị định 179/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành, quy định về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược vừa được Chính. Nghị định sẽ có hiệu lực vào ngày 15/7/2026, là chủ trương đột phá để thu hút tài năng, nhân lực khối ngành STEM.
Dự kiến sẽ có khoảng hơn 30.000 sinh viên, thạc sĩ, tiến sĩ khối ngành STEM được cấp học bổng trong năm 2026 khi thực hiện Nghị định 179/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành. Tổng chi ngân sách cho chương trình này dự kiến 1.300 tỷ đồng.
Giáo sư Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết, hiện cả nước có khoảng 771.000 người học trong lĩnh vực STEM trong tổng số quy mô khoảng hơn 2,7 triệu người học ở cả bậc đại học và sau đại học, chiếm khoảng 29%. Nhóm đào tạo STEM gồm các ngành về khoa học sự sống, khoa học tự nhiên, toán và thống kê, máy tính và công nghệ thông tin, công nghệ kỹ thuật, kỹ thuật, sản xuất và chế biến, kiến trúc và xây dựng.
Theo Nghị quyết 71 và các chỉ tiêu phấn đấu, chúng ta đặt mục tiêu tỷ lệ người học STEM ở bậc đại học đạt 35% đến năm 2030. Theo đánh giá của Bộ GD&ĐT, dư địa phát triển của nguồn lực này còn rất lớn, đặc biệt khi đây là động lực cung cấp nguồn nhân lực khoa học công nghệ để phát triển kinh tế.
Định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong thời gian tới là tăng quy mô có chọn lọc, ưu tiên ngành kỹ thuật then chốt và người học có năng lực tốt. Cụ thể, chỉ tiêu năm 2026 của nhóm ngành STEM là trên 149.000 sinh viên, gần 16.400 thạc sĩ, hơn 3.300 tiến sĩ.
Học bổng được phân tầng theo trình độ đào tạo, với mức hỗ trợ từ 3,7 triệu đến 8,4 triệu đồng mỗi tháng. Việc xét cấp và duy trì học bổng được thực hiện trên cơ sở kết quả học tập, nghiên cứu và được quản lý hoàn toàn bằng hệ thống dữ liệu số nhằm giảm thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch.
Giáo sư Nguyễn Tiến Thảo cho hay, điểm đột phá chính sách trong thực hiện Nghị định 179 là chuyển từ hỗ trợ chi thường xuyên qua cơ sở giáo dục đại học sang hỗ trợ trực tiếp cho người học. Dự kiến số sinh viên trúng tuyển năm 2026 nhận học bổng của Chính phủ theo Nghị định 179 là 30.000-32.000 người. Tổng ngân sách chi cho học bổng trong năm 2026 dự kiến là 1.300 tỷ đồng.
Theo GS.TS Mai Thanh Phong, Hiệu trưởng Trường Đại học Bách Khoa TP Hồ Chí Minh, chính sách thu hút nhà khoa học đạt được nhiều kết quả khả quan. Trước đây cơ chế thu hút nhà khoa học phụ thuộc vào cơ chế tài chính công, chưa có chế độ đãi ngộ linh hoạt và hỗ trợ đồng bộ, thì nay, chính sách mới sẽ thu hút và đãi ngộ đội ngũ viên chức chất lượng cao để phát huy năng lực cống hiến, hướng đến ba nhóm đối tượng: Nhà khoa học đầu ngành, nhà khoa học/ giảng viên xuất sắc và nhà khoa học/giảng viên trẻ tiềm năng với cơ chế đãi ngộ tương xứng theo năng lực. Với chính sách đãi ngộ mới, từ năm 2024 đến nay, Trường Đại học Bách Khoa TP Hồ Chí Minh đã thu hút được 14 giáo sư thỉnh giảng và 28 nhà khoa học trẻ xuất sắc, cho thấy chính sách và môi trường học thuật cạnh tranh đang góp phần tăng cường thu hút nguồn lực khoa học chất lượng cao.
Còn theo thông tin từ Đại học Bách khoa Hà Nội, kỳ tuyển sinh năm 2026, Đại học Bách khoa Hà Nội công bố tổng chỉ tiêu tuyển sinh là 9.700 sinh viên cho 68 chương trình đào tạo, nhưng có tới 55 chương trình thuộc các lĩnh vực đào tạo tài năng, vi mạch bán dẫn, khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược triển khai chính sách học bổng theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ. Nhà trường đề ra 3 mức học bổng: 5,5 triệu đồng/tháng, 4,2 triệu đồng/tháng và 3,7 triệu đồng/tháng. Đây là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển nguồn nhân lực STEM chất lượng cao.
Đại học Bách khoa Hà Nội kiến nghị, mặc dù nhiều chính sách mới về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được ban hành trong thời gian gần đây, thủ tục, quy trình hành chính vẫn cần tiếp tục rút ngắn theo hướng một cửa hay luồng xanh bên cạnh việc ưu tiên phân bổ ngân sách trực tiếp cho các đại học nghiên cứu trọng điểm. Thêm nữa, hiện nhiều sản phẩm nghiên cứu có công nghệ tốt, có đối tác doanh nghiệp muốn đầu tư, nhưng lại chưa thể triển khai vì thiếu hành lang pháp lý rõ ràng, chấp nhận rủi ro trong tự chủ định giá và thỏa thuận phân chia lợi ích. Do đó, Đại học Bách khoa Hà Nội đề xuất cần ban hành hướng dẫn chi tiết về định giá tài sản trí tuệ và thủ tục thành lập doanh nghiệp khởi nguồn từ cơ sở giáo dục đại học; đồng thời tăng tốc vận hành thực chất quỹ phát triển khoa học công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và các thành phố lớn.
Tại Hội thảo triển khai các chương trình và chính sách đào tạo nhân lực STEM do Bộ GD&ĐT tổ chức cuối tháng 6/2026, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, Nghị quyết số 57 và Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị đã đề ra những chủ trương, định hướng chiến lược về phát triển khoa học, công nghệ và giáo dục và đào tạo. Trong đó, các trường đại học giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Theo Bộ trưởng, Chính phủ đã chỉ đạo xây dựng Đề án phát triển nguồn nhân lực phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn và Đề án phát triển nguồn nhân lực phục vụ điện hạt nhân. Đồng thời, Bộ GD&ĐT chủ trì xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao.
“Khi có đội ngũ nhân lực STEM đủ về số lượng, mạnh về chất lượng thì khả năng thích ứng, làm chủ và phát triển các lĩnh vực công nghệ cao, đặc biệt là công nghệ chiến lược, sẽ rất nhanh”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định.
